Bước vào làn sương mờ sau quyết định của FED, AI cạnh tranh vốn với chính phủ?

Khớp với kỳ vọng của giới đầu tư, kết thúc kỳ họp ngày 28/10, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã thống nhất duy trì biên độ lãi suất điều hành ở mức 3,75% - 4,00% với tỷ lệ phiếu bầu 10-2.

Nguồn: Vantage Capital

Khớp với kỳ vọng của giới đầu tư, kết thúc kỳ họp ngày 28/10, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã thống nhất duy trì biên độ lãi suất điều hành ở mức 3,75% - 4,00% với tỷ lệ phiếu bầu 10-2. Quyết định “án binh bất động” này cho thấy cơ quan điều hành đang cần thêm thời gian và dữ liệu thực tế để đánh giá chính xác quỹ đạo của lạm phát trong bối cảnh giá hàng hóa toàn cầu vẫn tiếp tục neo ở mức cao.

Bước vào làn sương mờ sau quyết định của FED, AI cạnh tranh vốn với chính phủ?

Ngoài ra còn trong biên bản họp tháng 10 này cho thấy xu hướng - “Hawkish Hold” khi nhấn mạnh lạm phát vẫn neo cao và Fed đã chính thức nâng mức đánh giá sức khỏe nền kinh tế Mỹ từ trạng thái “ổn định” lên “mạnh mẽ”. Việc giữ nguyên lãi suất chỉ nhằm mục đích có thêm dữ liệu đánh giá, hoàn toàn không rút lại thiên hướng thắt chặt.

Quyết định lần này ghi nhận sự phân hóa nội bộ khi Thống đốc Lisa Cook và Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack bỏ phiếu phản đối để ủng hộ việc tăng lãi suất ngay lập tức, trong đó lập trường cứng rắn (hawkish) của bà Cook gây ra nhiều bất ngờ vì bà chưa từng đi ngược lại đa số trong các quyết định tiền tệ trước đây. Warsh tiếp tục từ chối đưa ra “forward guidance” (định hướng chính sách tương lai) và khẳng định chính trị không can thiệp vào quyết định của Fed, bất chấp thềm bầu cử giữa kỳ đang đến gần.

Động thái trì hoãn của Fed diễn ra vào thời điểm nhạy cảm, ngay sát cuộc bầu cử giữa kỳ (03/11) – nơi áp lực chi phí sinh hoạt đang là tâm điểm chú ý của cử tri. Bất chấp những sức ép và chỉ trích từ Tổng thống Donald Trump về việc Fed chưa mạnh tay nới lỏng chính sách, Chủ tịch Warsh vẫn kiên định bảo vệ tính độc lập của tổ chức, khẳng định các quyết định lãi suất hoàn toàn miễn nhiễm với các yếu tố chính trị.

Trong bối cảnh áp lực chi phí vốn toàn cầu tăng cao khi lạm phát ở mức cao + sự cạnh tranh vốn khốc liệt trong cuộc đua AI, càng khiến cho việc đưa ra đánh giá chính sách tiền tệ khó đoán hơn khi các NHTW không nhất thiết phải tăng lãi suất nhưng thị trường tài chính đã tự động đi trước và khiến cho điều kiện tài chính thắt chặt hơn. Điển hình là tại Mỹ khi lợi suất tăng vọt đi trước các đợt họp của FOMC khiến cho chi phí đi vay của người dân tăng lên, ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu và tăng trưởng kinh tế trước cả khi FED tăng lãi suất.

Một thông báo đáng chú ý là việc thay đổi lịch họp: Kể từ năm 1981, FOMC luôn duy trì 8 cuộc họp chính sách mỗi năm. Tuy nhiên, Kevin Warsh đã công bố một lộ trình cải tổ: Từ mùa thu năm sau, sẽ có 1 cuộc họp chỉ bàn về chiến lược (không bỏ phiếu, không ra tuyên bố). Tới năm 2027 sẽ chỉ còn 7 cuộc họp định lãi suất và giảm xuống 6 cuộc họp vào năm 2028. Việc cắt giảm tín hiệu giao tiếp này có thể khiến thị trường biến động mạnh hơn trong tương lai do phải tự “dò dẫm” định hướng.

Nhìn chung sau cuộc họp này thị trường vẫn chưa tìm ra được một xu thế vững chắc nào cho hướng đi của lãi suất từ những phát biểu trên, dẫu rằng đường cong lợi suất TPCP Mỹ đã hạ nhiệt 1 chút ở các kỳ hạn dài phía cuối đường cong, tuy nhiên các kỳ hạn ngắn vẫn duy trì xu hướng ở mức tương đương trước phiên họp FOMC tháng 10 báo hiệu kỳ vọng ngắn hạn vẫn nghiên về việc lãi suất sẽ phải tiếp tục tăng lên trong cuộc họp tháng 12.

Nhu cầu vốn toàn cầu bùng nổ cũng là yếu tố cần theo dõi nếu muốn phân tích xu hướng của lãi suất thay vì chỉ nhìn vào FED + Lạm phát tại Mỹ. Theo báo cáo từ Bloomberg, thị trường nợ toàn cầu đang ghi nhận một năm bùng nổ, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi làn sóng đầu tư vào hạ tầng Trí tuệ Nhân tạo (AI).

Tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026, các tổ chức tài chính, doanh nghiệp và chính phủ đã huy động tổng cộng 6.610 tỷ USD thông qua việc phát hành trái phiếu hạng đầu tư và hạng đầu cơ. Con số này đánh dấu mức tăng 15% so với cùng kỳ năm 2025 và đã vượt qua kỷ lục phát hành của cả năm ngoái, mặc dù vẫn còn hai tháng nữa mới kết thúc năm.

Đáng chú ý, sự gia tăng đột biến này có sự đóng góp rất lớn từ các công ty công nghệ:

Các tập đoàn điện toán đám mây và doanh nghiệp phát triển trung tâm dữ liệu đã phát hành lượng trái phiếu trị giá gần 368 tỷ USD.

Mức phát hành của nhóm này cao gấp hơn sáu lần so với cùng kỳ năm trước.

Nhóm công nghệ đóng góp khoảng một phần ba tổng mức tăng giá trị phát hành trên toàn thị trường nợ.

Mức tăng trưởng huy động vốn của khối công nghệ vượt trội so với tất cả các ngành phi tài chính khác và có mức tăng tuyệt đối gấp đôi so với nhóm chính phủ.

Bức tranh số liệu này khẳng định việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI đang trở thành tâm điểm thu hút dòng vốn trên thị trường nợ toàn cầu. Xu hướng này đang làm gia tăng mức độ cạnh tranh trong việc huy động vốn, đặc biệt trong bối cảnh lợi suất đang có chiều hướng đi lên và các chính phủ cũng đang chịu áp lực phải phát hành nợ để tài trợ cho các khoản thâm hụt ngân sách ngày càng phình to.

Trong kỷ nguyên AI, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn của Mỹ đã trở thành những bên vay vốn chủ chốt. Amazon vươn lên vị trí thứ tư trong số các tổ chức phát hành lớn nhất thế giới từ đầu năm, chỉ sau Đức, Liên minh châu Âu và Italy, đồng thời đứng trên Pháp và Anh. Số liệu của Đức và Italy bao gồm cả các tổ chức vay vốn được chính phủ hậu thuẫn. Amazon cũng trở thành doanh nghiệp phát hành trái phiếu lớn nhất, tiếp đến là Alphabet.

Tại Mỹ, các công ty công nghệ chiếm năm trong số 10 doanh nghiệp phát hành trái phiếu lớn nhất năm nay. Trong khi đó, tỷ trọng phát hành của các tổ chức tài chính, nhóm thường chiếm ưu thế trong hoạt động vay vốn doanh nghiệp, giảm xuống mức thấp nhất trong ít nhất một thập kỷ.

Chứng khoán Mỹ giảm trong phiên thứ Năm ngày 29/10, khi kết quả kinh doanh của Alphabet (Google) đáng thất vọng khiến sức ép lan rộng đối với nhóm cổ phiếu công nghệ liên quan đến AI. Thay vì chỉ tập trung vào tốc độ tăng trưởng doanh thu như trước, giới đầu tư hiện đang đặt trọng tâm vào khả năng tự tài trợ cho các khoản chi phí đầu tư cơ bản (Capex) khổng lồ mà không làm cạn kiệt nguồn tiền mặt hay phụ thuộc quá nhiều vào phát hành nợ.

Microsoft (MSFT): Báo cáo tài chính quý 1 cho thấy Microsoft là trường hợp ngoại lệ hiếm hoi khi duy trì được dòng tiền tự do lên tới 18,6 tỷ USD (vượt kỳ vọng gần 10 tỷ USD), bất chấp việc đã đổ tới 45,2 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng điện toán đám mây. Tỷ lệ dòng tiền hoạt động phân bổ cho Capex chỉ ở mức 68%. Doanh thu từ Azure tăng vọt 48% (vượt kỳ vọng) và CEO Satya Nadella khẳng định chiến lược mở rộng tệp khách hàng AI đa dạng thay vì chỉ phụ thuộc vào một số ít khách hàng lớn như OpenAI. Dù đang lên kế hoạch phát hành trái phiếu 25 tỷ USD, quy mô huy động vốn của Microsoft vẫn thấp hơn nhiều so với các đối thủ.

Oracle (ORCL): Cổ phiếu Oracle tăng vọt 11% sau khi tập đoàn cam kết sẽ hạn chế huy động vốn từ bên ngoài và dự kiến chuyển sang trạng thái dòng tiền dương (positive cash flow) vào nửa cuối năm tài chính 2028.

Alphabet (GOOGL): Cổ phiếu Alphabet đã trải qua phiên giao dịch tồi tệ nhất lịch sử với mức giảm 12% (thổi bay 500 tỷ USD vốn hóa). Điểm trừ lớn nhất là tỷ lệ chi tiêu Capex chiếm tới 121,4% dòng tiền hoạt động (nghĩa là công ty đang chi tiêu nhiều hơn số tiền kiếm được và phải bù đắp bằng vay nợ hoặc dự trữ). Doanh thu cốt lõi từ Google Search chỉ tăng 12% (thấp hơn kỳ vọng 14,7%), dấy lên lo ngại rằng các chatbot AI đang đe dọa trực tiếp đến “nồi cơm” chính của hãng. Dù mảng Google Cloud tăng trưởng gấp đôi lên 30,71 tỷ USD, mức đốt tiền khổng lồ (9,07 tỷ USD trong quý) đã làm lu mờ thành quả này. Tính từ đầu năm, Google đã phải huy động hơn 140 tỷ USD thông qua nợ và vốn cổ phần.

Amazon (AMZN): Báo cáo tài chính của Amazon cũng khiến cổ phiếu giảm 6% ngoài giờ giao dịch. Tập đoàn ghi nhận mức đốt tiền lên tới 42,4 tỷ USD trong 12 tháng (tính đến 30/09) và chi phí Capex quý 3 cao ngất ngưởng ở mức 77,26 tỷ USD. CEO Andy Jassy xác nhận chi tiêu cho năm 2027 sẽ còn “cao hơn đáng kể” so với mức 220 tỷ USD của năm nay. Dù mảng Cloud ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong 5 năm và mảng AI tăng trưởng ba con số, triển vọng quý 4 ảm đạm cùng tốc độ đốt tiền quá nhanh vẫn khiến giới đầu tư lo ngại. Tính đến nay, Amazon đã phát hành 98 tỷ USD trái phiếu.

Sự khác biệt “Night and day” - như ngày và đêm giữa Microsoft và Alphabet/Amazon cho thấy một sự dịch chuyển trong khẩu vị rủi ro. Các nhà đầu tư không còn “nhắm mắt” cấp vốn cho giấc mơ AI. Họ đòi hỏi bằng chứng rõ ràng rằng tăng trưởng từ AI phải đủ khả năng chi trả cho vòng đầu tư tiếp theo. Điều này là một yếu tố cần theo dõi trong tương lai khi càng ngày càng có nhiều lo ngại về “Bong bóng AI”

Việc ngày càng thiếu đi định hướng + bối cảnh tăng trưởng mới trong thời kỳ cuộc đua AI dự báo sẽ khiến cho thị trường biến động mạnh hơn và cực đoan hơn với các tin tức.