Bảng điện xanh không đủ "níu kéo" túi tiền quốc tế?

Cột mốc nâng hạng chính thức có hiệu lực vào ngày 21/9/2026 đang tạo ra một vùng đệm cân não, buộc các nhà điều hành phải thay đổi tư duy từ "mở cửa" sang "giữ chân" dòng tiền quốc tế.

4 tháng đầu năm 2026, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu khởi sắc. VN-Index vượt 1.850 điểm, thanh khoản cải thiện rõ rệt, vốn hóa thị trường tiếp tục mở rộng. Tuy nhiên, trái ngược với đà phục hồi ấy, khối ngoại vẫn chưa dừng bán ròng.

Riêng trong tháng 4, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 12.000 tỷ đồng. Tính từ đầu năm, con số này đã lên khoảng 43.600 tỷ đồng. Điều đó đồng nghĩa phần lớn nhịp tăng hiện tại đang được nâng đỡ bởi dòng tiền trong nước, còn vốn ngoại vẫn đứng ngoài quan sát.

Nếu nhìn dài hơn, xu hướng này không còn mang tính thời điểm. Sau mức bán ròng gần 17.700 tỷ đồng năm 2023, quy mô rút vốn tăng lên hơn 82.500 tỷ đồng năm 2024 và tiếp tục phình to trong năm 2025. Điều đáng nói là diễn biến này xảy ra ngay cả khi thị trường liên tục mở rộng về quy mô, thanh khoản lẫn hạ tầng giao dịch.

Điều đó cho thấy dòng tiền ngoại hiện không chỉ nhìn vào điểm số thị trường. Nhà đầu tư quốc tế đang đánh giá Việt Nam trong tương quan cạnh tranh toàn cầu, nơi lãi suất USD cao, rủi ro tỷ giá lớn và dòng tiền đang ưu tiên các thị trường có câu chuyện công nghệ, AI hay bán dẫn rõ nét hơn.

Một trong những áp lực lớn nhất đến từ tỷ giá. Với quỹ ngoại, lợi nhuận không chỉ nằm ở việc cổ phiếu tăng giá, mà còn ở khả năng bảo toàn giá trị khi quy đổi sang đồng USD. Chỉ cần USD/VND biến động bất lợi, thành quả đầu tư có thể bị bào mòn đáng kể.

Ngoài ra, việc thiếu các công cụ phòng vệ rủi ro hiệu quả cũng khiến nhiều quỹ lớn chưa sẵn sàng quay lại mạnh tay.

Không chỉ vậy, thị trường Việt Nam vẫn đang thiếu những doanh nghiệp đủ sức hút với dòng vốn tổ chức dài hạn. Số lượng doanh nghiệp công nghệ lớn, doanh nghiệp xanh hay các công ty có chuẩn quản trị quốc tế vẫn còn khá hạn chế. Trong bối cảnh dòng tiền toàn cầu ngày càng chọn lọc, đây là điểm yếu khó bỏ qua.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng trạng thái bán ròng hiện tại chưa phải tín hiệu bi quan tuyệt đối. Thị trường đang bước vào giai đoạn “vùng đệm” trước thời điểm nâng hạng dự kiến có hiệu lực từ tháng 9/2026. Nhiều quỹ đầu tư quốc tế thường tái cơ cấu danh mục trước các cột mốc thay đổi phân loại thị trường.

Nói cách khác, một phần áp lực bán hiện nay có thể là quá trình sắp xếp lại vị thế, thay vì rút lui hoàn toàn khỏi Việt Nam.

Tuy nhiên, nâng hạng không đồng nghĩa dòng tiền sẽ tự động chảy vào và ở lại. Bài toán quan trọng hơn nằm ở khả năng giữ chân vốn ngoại sau khi dòng tiền đổ vào.

Giới chuyên gia cho rằng thị trường cần chuyển từ tư duy “mở cửa hút vốn” sang “xây nền giữ vốn”. Muốn làm được điều đó, Việt Nam phải cải thiện mạnh chất lượng hàng hóa niêm yết, minh bạch thông tin, mở rộng dữ liệu tiếng Anh và hoàn thiện cơ chế giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài.

Đặc biệt, việc phát triển các doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn, đại diện cho các ngành tăng trưởng mới sẽ quyết định sức hút dài hạn của thị trường.

Theo dự báo, Việt Nam có thể đón 5-6 tỷ USD vốn ngoại trong ngắn hạn sau nâng hạng và khoảng 20 tỷ USD tới năm 2030. Nhưng những con số này chỉ thực sự có ý nghĩa nếu thị trường đủ chiều sâu để hấp thụ dòng tiền một cách bền vững, thay vì chỉ tạo ra một “cơn sóng sự kiện” ngắn hạn.

Kỳ nâng hạng đang tới rất gần. Nhưng với chứng khoán Việt Nam, thử thách lớn nhất có lẽ chỉ mới bắt đầu.