Áp lực bốc hơi lợi nhuận của "ông lớn" bán lẻ xăng dầu

Việc hàng tồn kho phình to lên mức kỷ lục gần 30.000 tỷ đồng đang đặt Petrolimex vào thế "cưỡi trên lưng hổ", khi mọi biến động bất thường của giá dầu thế giới đều có thể trở thành bài toán sinh tồn cho doanh nghiệp.

Quý I/2026, Petrolimex ghi nhận doanh thu gần 98.700 tỷ đồng, tăng hơn 45% so với cùng kỳ và là mức cao nhất trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, con số ấn tượng này không đi kèm hiệu quả kinh doanh.

Giá vốn tăng mạnh gần như triệt tiêu biên lợi nhuận, khiến lợi nhuận gộp chỉ quanh 3.700 tỷ đồng, gần như đi ngang. Khi các chi phí tiếp tục phình to, kết quả cuối cùng đảo chiều hoàn toàn.

Sau khi trừ toàn bộ chi phí, doanh nghiệp lỗ hơn 662 tỷ đồng – trái ngược với mức lãi hơn 200 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Đây cũng là quý thua lỗ đầu tiên sau 6 năm.

Chi phí dồn dập, biên lợi nhuận co hẹp

Áp lực không chỉ đến từ giá vốn. Chi phí tài chính tăng hơn 32%, chi phí bán hàng tăng gần 20%, trong khi chi phí quản lý vẫn duy trì ở mức cao.

Sự cộng hưởng của các yếu tố này khiến mỗi đồng doanh thu tạo ra không còn đủ bù đắp chi phí. Mô hình kinh doanh vốn phụ thuộc lớn vào biến động giá dầu nhanh chóng bộc lộ điểm yếu khi thị trường đảo chiều.

Giá dầu biến động cực đoan, rủi ro phình to

Theo lãnh đạo doanh nghiệp, thị trường dầu thô quý I chứng kiến những biến động hiếm có, với biên độ dao động lên tới hàng chục USD mỗi ngày. Có thời điểm giá nhập khẩu tăng vọt gấp nhiều lần, kéo theo chi phí logistics và phụ phí đội lên.

Một lô hàng quy mô lớn từng có giá khoảng 25-26 triệu USD nay tăng lên tới 85-87 triệu USD. Chi phí đầu vào phình to khiến áp lực tài chính dồn nén ngay từ khâu nhập hàng.

Biến động này không chỉ bào mòn lợi nhuận mà còn làm gia tăng rủi ro tồn kho – yếu tố đặc biệt nhạy cảm trong ngành xăng dầu.

Tồn kho kỷ lục, gánh nặng tài sản

Tính đến cuối quý I, tổng tài sản Petrolimex vượt 106.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với đầu năm. Trong đó, tồn kho đạt gần 29.800 tỷ đồng – mức cao nhất từng ghi nhận.

Quy mô tồn kho tăng thêm khoảng 16.000 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng, kèm theo khoản dự phòng giảm giá lớn. Khi giá dầu biến động nhanh, tồn kho không còn là tài sản đảm bảo mà trở thành áp lực tiềm ẩn lên lợi nhuận.

Nghịch lý chưa có lời giải

Câu chuyện của Petrolimex phản ánh rõ nghịch lý của ngành xăng dầu: giá tăng không đồng nghĩa với lợi nhuận tăng. Khi chi phí đầu vào leo thang nhanh hơn khả năng điều chỉnh giá bán, doanh nghiệp buộc phải “gánh” phần chênh lệch.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng còn nhiều biến động, bài toán cân đối giữa doanh thu, giá vốn và tồn kho tiếp tục là phép thử khắc nghiệt với các doanh nghiệp đầu ngành.