Ai "giật dây" giá vàng?

Giá vàng lao dốc mạnh sau khi lập đỉnh lịch sử, làm dấy lên nghi vấn về vai trò của dòng tiền đầu cơ từ Trung Quốc. Dù các yếu tố vĩ mô vẫn ủng hộ vàng, giới chuyên gia và quan chức Mỹ cảnh báo việc sử dụng đòn bẩy, hợp đồng tương lai và ETF tại Trung Quốc đang khuếch đại biến động, trong bối cảnh cả nhà đầu tư lẫn chính phủ nước này đẩy mạnh tích trữ vàng như một kênh trú ẩn và chiến lược giảm phụ thuộc USD.

Vượt mốc 5.000 USD, giá vàng không chỉ đối mặt áp lực điều chỉnh mà còn đứng trước nghi vấn bị dẫn dắt. Giới chuyên gia cùng Bộ trưởng Tài chính Mỹ đồng loạt lên tiếng cảnh báo về dòng tiền đầu cơ “bất thường” xuất phát từ Trung Quốc.

Giá vàng thế giới từng leo lên đỉnh lịch sử 5.594 USD/ounce vào ngày 29/1, trước khi lao dốc gần 10% chỉ sau một phiên – cú giảm mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, theo CNBC. Kể từ đó, vàng liên tục chịu sức ép, chật vật trụ trên mốc 5.000 USD/ounce và đến phiên 12/2 đã chính thức đánh mất ngưỡng tâm lý này sau khi giảm thêm hơn 3%.

Dù các yếu tố vĩ mô như kỳ vọng hạ lãi suất tại Mỹ hay căng thẳng địa chính trị vẫn tạo nền hỗ trợ cho nhu cầu nắm giữ vàng, ngày càng nhiều chuyên gia cho rằng lực đẩy chủ đạo của đợt biến động vừa qua đến từ Trung Quốc. Dòng tiền này không chỉ đến từ nhà đầu tư cá nhân mà còn cả tổ chức, lan tỏa mạnh qua hợp đồng tương lai, quỹ ETF và thị trường vàng vật chất.

Bà Nicky Shiels, Trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp, nhận định Trung Quốc đang đóng vai trò “động lực chính” dẫn dắt diễn biến giá vàng hiện nay. Số liệu từ Capital Economics cho thấy lượng vàng do các quỹ ETF Trung Quốc nắm giữ đã tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm 2025, trong khi giao dịch hợp đồng tương lai cũng bùng nổ với tốc độ bất thường.

Đáng chú ý, ngay cả Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng lên tiếng cảnh báo về các hoạt động “không bình thường” xuất phát từ Trung Quốc. Trả lời phỏng vấn trên Fox News, ông cho biết các yêu cầu ký quỹ đang bị siết chặt, đồng thời cho rằng vàng hiện mang nhiều đặc điểm của một tài sản bị đầu cơ mạnh.

Ông Hamad Hussain, kinh tế gia tại Capital Economics, cảnh báo mức độ sử dụng đòn bẩy tại thị trường vàng Trung Quốc đang gia tăng rõ rệt – yếu tố có thể khuếch đại mạnh các cú dao động giá. “Việc dùng đòn bẩy và hợp đồng tương lai để đầu tư vàng không phản ánh hành vi của những người tìm kiếm tài sản trú ẩn”, ông nhận xét, đồng thời lưu ý nguy cơ hình thành một “bong bóng đầu cơ”.

Tuy nhiên, làn sóng đổ tiền vào vàng tại Trung Quốc không chỉ xuất phát từ động cơ ngắn hạn. Theo ông Xing Zhaopeng, chiến lược gia tại ANZ Research, lựa chọn đầu tư của người dân Trung Quốc hiện khá hạn chế, chủ yếu xoay quanh bất động sản và tiền gửi ngân hàng. Khi thị trường nhà ở suy yếu và lãi suất tiền gửi duy trì quanh mức 1%, vàng nổi lên như một kênh thay thế hấp dẫn.

Hiện vàng chỉ chiếm khoảng 1% tổng tài sản hộ gia đình Trung Quốc, song ANZ dự báo tỷ lệ này có thể tăng lên 5% trong thời gian tới nếu bất động sản chưa phục hồi và lãi suất vẫn ở mức thấp. “Nhiều người coi vàng như một dạng bảo hiểm tài chính”, ông Xing nhấn mạnh.

Ở tầm vĩ mô, xu hướng gia tăng tích trữ vàng còn gắn với chiến lược giảm phụ thuộc vào USD. Ông Shaun Rein, nhà sáng lập China Market Research Group, cho rằng cả nhà đầu tư cá nhân lẫn chính phủ Trung Quốc đều đang tìm kiếm các kênh trú ẩn và sinh lời thay thế trong bối cảnh môi trường tài chính toàn cầu ngày càng bất ổn.

Số liệu từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy lượng trái phiếu kho bạc Mỹ do Trung Quốc nắm giữ đã giảm xuống còn 682 tỷ USD vào tháng 11 năm ngoái, thấp hơn 11% so với cùng kỳ và chỉ bằng một nửa mức đỉnh năm 2013. Trái lại, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã liên tục tăng dự trữ vàng suốt 15 tháng tính đến tháng 1, với tổng lượng ước đạt khoảng 2.300 tấn.