AI "đe dọa" kỷ nguyên tiền rẻ

Làn sóng đầu tư hàng nghìn tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra cuộc cạnh tranh vốn chưa từng có, đẩy chi phí vay tăng cao và buộc các ngân hàng trung ương toàn cầu đánh giá lại triển vọng lãi suất dài hạn.

Trong khi AI được kỳ vọng thúc đẩy năng suất kinh tế, nhu cầu vốn khổng lồ để phát triển công nghệ này lại đang tạo thêm áp lực lạm phát và làm lung lay triển vọng quay trở lại thời kỳ tiền rẻ.

Cuộc đua phát triển AI đang mở rộng từ chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu đến hạ tầng điện và viễn thông. Các tập đoàn công nghệ liên tục tăng chi tiêu, kéo theo nhu cầu huy động vốn lớn trên thị trường tài chính.

JPMorgan dự báo nhu cầu phát hành nợ phục vụ hạ tầng AI có thể đạt khoảng 4.100 tỷ USD lũy kế đến năm 2030. Quy mô này cho thấy sức ép đáng kể lên nguồn cung vốn dài hạn.

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh nhận định làn sóng AI đang tạo cú sốc về phía cầu trước khi những lợi ích năng suất xuất hiện rõ ràng.

Điều này khiến các ngân hàng trung ương đối mặt nghịch lý: Công nghệ có thể giúp giảm chi phí sản xuất trong dài hạn nhưng lại thúc đẩy nhu cầu vốn, năng lượng và thiết bị trong ngắn hạn.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm từng tăng lên 5,48%, mức cao nhất kể từ năm 2004, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt 5,2%.

Áp lực này không chỉ đến từ AI mà còn phản ánh lạm phát, nợ công và chi tiêu ngân sách gia tăng.

Sự thay đổi đáng chú ý nằm ở triển vọng lãi suất trung lập dài hạn, hay R-star, có thể tăng khi nhu cầu đầu tư vượt khả năng cung ứng vốn.

Tại châu Âu, những doanh nghiệp cung cấp thiết bị công nghệ như ASML và Siemens có cơ hội hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư mới. Ngược lại, các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính lớn phải đối mặt chi phí huy động vốn cao hơn.

Với thị trường chứng khoán, lãi suất duy trì ở mức cao có thể làm giảm định giá cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt tại những doanh nghiệp có lợi nhuận kỳ vọng tập trung trong tương lai.

Tại Việt Nam, tác động có thể lan sang tỷ giá, chi phí vốn và dòng tiền đầu tư quốc tế. Nhóm bất động sản, xây dựng và doanh nghiệp vay nợ lớn nhạy cảm hơn với biến động lãi suất, trong khi công nghệ, hạ tầng số và điện có thêm cơ hội từ nhu cầu AI.

Tuy nhiên, lợi ích dài hạn phụ thuộc vào khả năng thương mại hóa công nghệ và chuyển đầu tư thành lợi nhuận thực tế.

Cuộc đua AI vì thế không chỉ định hình ngành công nghệ mà còn có thể thay đổi mặt bằng lãi suất và cách định giá tài sản trên toàn cầu.