AI có lấy mất việc của FPT?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi ngành công nghiệp phần mềm toàn cầu, đặt ra câu hỏi về tương lai của những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công nghệ như FPT. Khi AI ngày càng có khả năng tự viết mã, kiểm thử và phát triển ứng dụng, liệu lợi thế cạnh tranh truyền thống của FPT có còn bền vững?

Khi AI làm thay đổi cuộc chơi

Trong nhiều năm, một trong những lợi thế của các doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm như FPT là khả năng cung cấp đội ngũ kỹ sư công nghệ với chi phí cạnh tranh. Mô hình này giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng dịch vụ công nghệ toàn cầu, đặc biệt tại Nhật Bản và các thị trường phát triển.

Tuy nhiên, sự tiến bộ nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang đặt mô hình kinh doanh này trước một bước ngoặt.

Các công cụ AI hiện nay có thể hỗ trợ lập trình, phát hiện lỗi, kiểm thử và bảo trì phần mềm. Những công việc trước đây cần nhiều kỹ sư thực hiện trong thời gian dài có thể được hoàn thành nhanh hơn với sự hỗ trợ của công nghệ.

Điều này tạo ra một nghịch lý kinh doanh: năng suất lao động tăng chưa chắc giúp doanh nghiệp cung cấp dịch vụ phần mềm kiếm được nhiều tiền hơn.

Nếu AI giúp một dự án cần ít nhân sự hơn, khách hàng có thể yêu cầu giảm giá hợp đồng hoặc tự thực hiện một phần công việc. Khi đó, lợi ích từ năng suất có thể chuyển sang khách hàng thay vì trở thành lợi nhuận của nhà cung cấp.

Thách thức vì vậy không đơn thuần là AI có thay thế lập trình viên hay không, mà là AI sẽ thay đổi cách các doanh nghiệp công nghệ tạo ra doanh thu và lợi nhuận như thế nào.

FPT vẫn tăng trưởng, nhưng xuất hiện tín hiệu cần theo dõi

Theo công bố kết quả kinh doanh 9 tháng năm 2026, FPT ghi nhận doanh thu 40.023 tỷ đồng, tăng 12,4% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt 8.770 tỷ đồng, tăng 17%.

Riêng mảng dịch vụ công nghệ thông tin nước ngoài, hoạt động kinh doanh quan trọng của tập đoàn, đạt doanh thu 28.538 tỷ đồng, tăng 11,6%.

Đáng chú ý, doanh thu từ AI và phân tích dữ liệu đạt 2.915 tỷ đồng, tăng 55%. Đây là tín hiệu cho thấy FPT đang từng bước chuyển hóa công nghệ mới thành hoạt động kinh doanh thực tế.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng không hoàn toàn đồng đều.

Theo báo cáo phân tích của Vietcap ngày 29/10/2026, doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài trong quý III tăng khoảng 8%, thấp hơn tốc độ tăng 16% của quý II. Giá trị hợp đồng ký mới trong quý III chỉ tăng khoảng 4% so với cùng kỳ, dù lũy kế 9 tháng vẫn tăng 23,1%.

Những số liệu này phản ánh sự giảm tốc cần được theo dõi, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận AI đang khiến FPT mất khách hàng.

Nhu cầu dịch vụ công nghệ còn chịu ảnh hưởng của ngân sách đầu tư doanh nghiệp, chu kỳ kinh tế, tỷ giá và tiến độ triển khai dự án. Việc tách biệt những yếu tố này với tác động trực tiếp của AI là cần thiết để đánh giá chính xác triển vọng FPT.

AI vừa là thách thức, vừa mở ra thị trường mới

Dù AI có thể tự động hóa nhiều công việc lập trình, hoạt động phát triển hệ thống công nghệ cho doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc viết mã.

Một dự án chuyển đổi số còn đòi hỏi khảo sát quy trình vận hành, tổ chức dữ liệu, tích hợp hệ thống cũ, bảo mật thông tin và bảo đảm khả năng vận hành ổn định.

Đây là những công việc vẫn cần năng lực chuyên môn, kinh nghiệm triển khai và trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Vì vậy, AI có thể làm giảm nhu cầu đối với các công việc kỹ thuật đơn giản, nhưng đồng thời thúc đẩy nhu cầu tư vấn, tích hợp và triển khai các giải pháp công nghệ phức tạp hơn.

FPT đang hướng đến sự chuyển đổi này thông qua chiến lược AI-First, đầu tư hạ tầng AI và mở rộng hợp tác với các đối tác công nghệ quốc tế.

Tuy nhiên, việc sở hữu hạ tầng công nghệ hoặc thiết lập quan hệ hợp tác chưa đồng nghĩa với khả năng tạo ra lợi nhuận tương xứng. Hiệu quả đầu tư vẫn cần được đánh giá thông qua doanh thu thực tế, biên lợi nhuận, dòng tiền và khả năng thu hồi vốn.

Về dài hạn, câu hỏi quan trọng không phải FPT đầu tư bao nhiêu vào AI, mà là doanh nghiệp có thể tạo ra bao nhiêu giá trị kinh tế từ những khoản đầu tư đó.

Điều gì quyết định tương lai cổ phiếu FPT?

Đối với nhà đầu tư, sự thay đổi của ngành công nghệ còn đặt ra vấn đề về định giá.

Trước đây, một doanh nghiệp xuất khẩu phần mềm có thể được thị trường đánh giá cao nhờ tốc độ tăng trưởng, khả năng mở rộng nhân sự và lợi thế chi phí.

Trong môi trường AI, những yếu tố này có thể không còn đủ để duy trì mức định giá cao.

Nhà đầu tư sẽ cần quan tâm nhiều hơn đến khả năng duy trì giá dịch vụ, tăng năng suất mà không đánh mất doanh thu, mở rộng các hoạt động có giá trị gia tăng cao và chuyển lợi nhuận kế toán thành dòng tiền thực tế.

Nếu FPT tận dụng AI để cải thiện hiệu quả hoạt động và mở rộng thị trường, công nghệ này có thể trở thành động lực tăng trưởng mới. Ngược lại, nếu áp lực giảm giá dịch vụ diễn ra nhanh hơn khả năng phát triển nguồn thu mới, tăng trưởng lợi nhuận và mức định giá cổ phiếu có thể chịu ảnh hưởng.

Cả hai khả năng đều cần được đánh giá bằng kết quả kinh doanh trong những năm tới, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng công nghệ hoặc diễn biến giá cổ phiếu ngắn hạn.

Tương lai nằm ở khả năng thích ứng

AI khó có thể khiến toàn bộ nhu cầu dịch vụ công nghệ biến mất. Tuy nhiên, công nghệ này đang thay đổi cách doanh nghiệp lựa chọn nhà cung cấp, tổ chức nhân sự và xác định giá trị của một hợp đồng phần mềm.

Đối với FPT, thách thức không chỉ là ứng dụng AI nhanh hơn, mà còn là chuyển đổi thành công từ mô hình kinh doanh dựa nhiều vào nhân lực sang mô hình cung cấp giải pháp và giá trị cho khách hàng.

Những kết quả bước đầu cho thấy FPT đã tham gia vào thị trường AI đang phát triển, nhưng còn quá sớm để xác định liệu nguồn thu mới có đủ sức bù đắp những thay đổi của hoạt động truyền thống.

Tương lai của FPT vì vậy có thể không phụ thuộc vào việc AI viết phần mềm giỏi đến đâu, mà phụ thuộc vào việc FPT tạo ra giá trị gì khi viết phần mềm không còn là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất.

------------------

Thạc sĩ Trần Thanh Bạch

Giảng viên Khoa Tài chính - Ngân hàng - Kế toán

Trường Đại học Hùng Vương TP.HCM

------------------

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Tập đoàn FPT (21/10/2026). 9 tháng doanh thu và lợi nhuận trước thuế của FPT tăng 12,4% và 17,0%. Công bố kết quả kinh doanh 9 tháng năm 2026, bao gồm doanh thu dịch vụ CNTT nước ngoài, hợp đồng ký mới và doanh thu AI & Data Analytics.

https://fpt.com/vi/tin-tuc/9-thang-doanh-thu-va-loi-nhuan-truoc-thue-cua-fpt-tang-12-4-va-17-0

2. Tập đoàn FPT (28/10/2026). Báo cáo tài chính hợp nhất quý III năm 2026. Tài liệu công bố tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE).

3. Vietcap (29/10/2026). FPT – 9M 2026 NPAT-MI increases 13% YoY, broadly in line; global IT revenue, signed revenue slow in August–September. Báo cáo cập nhật kết quả kinh doanh, phân tích tình hình tăng trưởng dịch vụ CNTT nước ngoài và tốc độ ký hợp đồng mới.

https://www.vietcap.com.vn/en/research-center/fpt-9m-2026-npat-mi-increases-13-yoy-broadly-in-line-global-it-revenue-signed-revenue-slow-in-august-september-earnings-flash

4. Tập đoàn FPT (23/04/2024). FPT ký kết hợp tác toàn diện với NVIDIA phát triển hệ sinh thái giải pháp AI cho khách hàng toàn cầu. Công bố chiến lược phát triển AI Factory và kế hoạch đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo.

https://fpt.com/vi/tin-tuc/fpt-ky-thoa-thuan-hop-tac-toan-dien-voi-nvidia

5. Cui, K. Z., Demirer, M., Jaffe, S., Musolff, L., Peng, S., & Salz, T. (2026). The Effects of Generative AI on High-Skilled Work: Evidence from Three Field Experiments with Software Developers. Management Science. Nghiên cứu thực nghiệm về tác động của AI đối với năng suất lập trình viên.

https://doi.org/10.1287/mnsc.2025.00535

6. Becker, J., Rush, N., Cunningham, T., Rein, D., & Mahamud, K. (24/02/2026). We Are Changing Our Developer Productivity Experiment Design. METR. Nghiên cứu cập nhật về hiệu quả sử dụng AI trong phát triển phần mềm và những hạn chế khi đo lường năng suất.

https://metr.org/blog/2026-02-24-uplift-update