VPB: Lợi nhuận tăng mạnh, nhưng cái giá của tăng trưởng tín dụng là gì?

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPB) đang có một năm tăng trưởng lợi nhuận rất mạnh, nhưng điểm đáng chú ý không nằm ở con số lợi nhuận tăng bao nhiêu. Câu hỏi quan trọng hơn là VPB đang đổi lấy tốc độ tăng trưởng tín dụng cao bằng điều gì.

Trong quý 3, lợi nhuận thuộc về cổ đông ngân hàng mẹ đạt 8.644 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ, trong khi biên lãi tiếp tục thu hẹp và bộ đệm dự phòng trở nên mỏng hơn.

Động cơ chính của VPB hiện nay là tín dụng. Dư nợ cho vay tăng 28,2% từ đầu năm, cao khoảng 2,4 lần mức tăng 11,6% của toàn ngành. Nhờ quy mô cho vay mở rộng nhanh, thu nhập lãi quý 3 vẫn tăng 21% so với cùng kỳ. Thu nhập từ phí cũng tăng 29%, cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi vẫn duy trì được sức tăng khá tốt.

Nhưng tăng trưởng nhanh đang đi kèm một điểm đánh đổi rõ ràng: chi phí huy động vốn có thể cao hơn. Tiền gửi khách hàng tăng 26,3% từ đầu năm, trong khi giấy tờ có giá tăng tới 81% và nguồn vốn vay ngoại tệ từ các tổ chức tài chính tăng 64%. VPB cũng đã huy động khoảng 2 tỷ USD từ thị trường quốc tế. Các nguồn vốn này giúp ngân hàng có đủ tiền để tiếp tục mở rộng tín dụng, nhưng đồng thời tạo sức ép lên chi phí vốn.

Hệ quả đã thể hiện khá rõ ở biên lãi. Trong quý 3, tỷ lệ thu nhập lãi trên tài sản bình quân giảm 0,34 điểm phần trăm so với quý trước và giảm 0,61 điểm phần trăm so với cùng kỳ, còn 4,67%. Đây có thể tiếp tục là lực cản trong quý 4 nếu VPB vẫn phải dựa nhiều vào những nguồn vốn có chi phí cao để tài trợ cho tăng trưởng tín dụng.

Điểm đáng lưu ý thứ hai nằm ở chất lượng tài sản. Tỷ lệ nợ xấu giảm nhẹ xuống 3,12%, nhưng nợ nhóm 2 lại tăng 0,4 điểm phần trăm. Đồng thời, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm còn 54%. Chi phí dự phòng quý 3 giảm 21% so với quý trước xuống 6.245 tỷ đồng, góp phần quan trọng giúp lợi nhuận tiếp tục tăng. Điều đó cũng có nghĩa tăng trưởng lợi nhuận hiện nay không chỉ đến từ tín dụng mà còn được hỗ trợ bởi việc giảm trích lập dự phòng.

Vì vậy, câu chuyện của VPB trong 1–2 quý tới không đơn giản là tín dụng còn tăng được bao nhiêu. Điều quan trọng hơn là ngân hàng có thể chuyển tốc độ tăng trưởng đó thành lợi nhuận mà không khiến biên lãi và chất lượng tài sản xấu đi quá nhanh hay không.

VPB vẫn còn dư địa để tăng trưởng khi tỷ lệ cho vay trên huy động và tỷ lệ vốn ngắn hạn sử dụng cho vay trung dài hạn đều nằm dưới giới hạn quy định. Kế hoạch tăng vốn thông qua phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài cũng có thể củng cố năng lực vốn và tạo thêm dư địa mở rộng trong thời gian tới. Xa hơn một chút, mảng bảo hiểm nhân thọ dự kiến bắt đầu hoạt động từ quý 1/2027 có thể bổ sung thêm một nguồn thu mới.

Nhìn chung, VPB vẫn đang sở hữu động lực tăng trưởng mạnh nhờ tín dụng, nhưng chất lượng của tăng trưởng sẽ ngày càng quan trọng hơn tốc độ. Nếu biên lãi ổn định trở lại và nợ nhóm 2 được kiểm soát, tăng trưởng tín dụng cao có thể tiếp tục chuyển hóa thành lợi nhuận. Ngược lại, nếu chi phí vốn tiếp tục tăng hoặc nợ cần chú ý chuyển thành nợ xấu, lợi thế từ tăng trưởng quy mô sẽ bị bào mòn đáng kể.

Nhà đầu tư muốn xem sâu hơn về triển vọng, rủi ro và định giá của VPB có thể vào trang tiểu sử để nhận phân tích chi tiết.