"Vịnh tránh bão" có đang lỗi thời?

Dưới góc nhìn của chuyên gia Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), vàng không mất đi giá trị cốt lõi nhưng đang buộc phải bước vào một cuộc "tái cấu trúc" đầy đau đớn để thích nghi với kỷ nguyên lãi suất cao kéo dài.

Lịch sử từng chứng minh vàng là "hầm trú ẩn" bất khả xâm phạm mỗi khi thế giới rung chuyển. Thế nhưng, đợt lao dốc mạnh nhất trong 6 năm qua giữa tâm bão xung đột Trung Đông đang đặt ra một câu hỏi hóc búa: Phải chăng các quy luật truyền thống đã lỗi thời khi dòng tiền đang bị thâu tóm bởi sức mạnh của đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ?

Trong nhiều thập kỷ, vàng được xem là “hầm trú ẩn” mỗi khi thị trường tài chính biến động. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, khi lạm phát dai dẳng, chính sách tiền tệ thắt chặt và xung đột địa chính trị đan xen, vai trò này đang bị đặt lại.

Theo World Gold Council, vàng vẫn giữ những đặc tính cốt lõi như thanh khoản cao và khả năng chống rủi ro hệ thống. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với miễn nhiễm trước biến động ngắn hạn.

Thực tế gần đây cho thấy vàng có thể giảm sâu ngay trong giai đoạn bất ổn, thay vì tăng giá như kỳ vọng truyền thống. Nguyên nhân chính đến từ sự chi phối ngày càng lớn của lãi suất và đồng USD.

Ông Shaokai Fan nhận định lập trường “lãi suất cao trong thời gian dài” của Federal Reserve đã đẩy lợi suất trái phiếu lên cao, khiến vàng – tài sản không sinh lợi suất – trở nên kém hấp dẫn hơn. Đồng USD mạnh lên càng gia tăng áp lực, kéo dòng tiền về các tài sản định giá bằng USD.

Trong bối cảnh đó, ngay cả khi xung đột tại Trung Đông leo thang và giá năng lượng tăng, vàng vẫn không thể duy trì đà tăng ổn định. Điều này phản ánh sự dịch chuyển ưu tiên của dòng tiền: từ trú ẩn sang thanh khoản.

Một yếu tố khác ít được chú ý là trong các giai đoạn biến động mạnh, nhà đầu tư có xu hướng bán vàng để đáp ứng nhu cầu tiền mặt hoặc ký quỹ. Chính tính thanh khoản cao – vốn là lợi thế – lại khiến vàng dễ bị bán ra trong ngắn hạn, làm suy yếu giá.

Dù vậy, các yếu tố gây áp lực hiện tại phần lớn mang tính chu kỳ. Dữ liệu cho thấy dòng vốn vào các quỹ ETF vàng toàn cầu vẫn duy trì tích cực trong thời gian dài, với tổng tài sản đạt mức kỷ lục. Nhu cầu từ ngân hàng trung ương và nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt tại châu Á, tiếp tục là điểm tựa quan trọng.

Năm 2025 cũng ghi nhận nhu cầu vàng toàn cầu vượt mốc 5.000 tấn – một cột mốc cho thấy sức hút của kim loại quý chưa hề suy giảm về mặt nền tảng.

Triển vọng sắp tới phụ thuộc vào thế cân bằng mong manh giữa hai lực kéo: nếu lạm phát và căng thẳng leo thang, vàng có thể lấy lại vai trò trú ẩn. Ngược lại, nếu lãi suất duy trì ở mức cao và đồng USD tiếp tục mạnh, áp lực giảm giá sẽ còn kéo dài.

Vàng không mất đi bản chất, nhưng cách thị trường định giá nó đang thay đổi. Và trong giai đoạn này, “trú ẩn” không còn đồng nghĩa với “ổn định tuyệt đối”.