#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vì sao nâng hạng FTSE không tạo “sóng ngắn”, nhưng lại làm thay đổi cấu trúc VN-Index?

Mỗi khi thị trường nhắc đến câu chuyện nâng hạng, phản xạ quen thuộc của nhiều nhà đầu tư là tìm kiếm một “con sóng” ngắn hạn. Tuy nhiên, với trường hợp của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Thông tư 08/2026/TT-BTC vừa được ban hành nhằm đáp ứng yêu cầu của FTSE Russell, cách tiếp cận như vậy rất dễ dẫn đến kỳ vọng sai lệch. Nâng hạng FTSE không phải là chất xúc tác cho một nhịp tăng nóng, mà là yếu tố làm thay đổi cấu trúc vận động và cách định giá của VN-Index trong trung và dài hạn.

Trước hết, cần hiểu rõ bản chất của dòng tiền nâng hạng. Phần lớn dòng vốn liên quan đến FTSE Russell là dòng tiền tổ chức, mang tính thụ động hoặc bán thụ động, với đặc điểm giải ngân theo quy tắc, theo kỳ cơ cấu và theo tiêu chí chỉ số. Những dòng tiền này không có động cơ “đánh nhanh thắng nhanh”, cũng không phản ứng mạnh với tin tức ngắn hạn. Vì vậy, kỳ vọng thị trường sẽ tăng mạnh ngay khi có thông tin tích cực về nâng hạng thường không xảy ra trong thực tế.

Thứ hai, nâng hạng FTSE không tạo sóng ngắn vì thông tin đã được thị trường dự đoán và phản ánh dần theo thời gian. Các tổ chức lớn không chờ đến khi nâng hạng chính thức mới hành động, mà họ theo dõi quá trình cải cách, mức độ đáp ứng tiêu chí và lộ trình chính sách. Khi Thông tư 08/2026/TT-BTC được ban hành, điều mà dòng tiền tổ chức nhìn thấy không phải là “cơ hội lướt sóng”, mà là độ tin cậy của cam kết cải cách. Đây là yếu tố tích lũy, không bùng nổ.

Tuy nhiên, chính vì không tạo sóng ngắn nên nâng hạng FTSE lại có tác động sâu hơn và bền hơn đến cấu trúc thị trường. Khi Việt Nam tiệm cận chuẩn thị trường mới nổi, VN-Index bắt đầu được nhìn nhận như một chỉ số đại diện cho tăng trưởng ổn định của nền kinh tế, thay vì là một thị trường cận biên có biên độ biến động lớn. Điều này kéo theo sự thay đổi trong cách phân bổ vốn: tỷ trọng của các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao, free-float tốt và quản trị minh bạch sẽ ngày càng tăng.

Một hệ quả quan trọng khác là sự phân hóa mạnh mẽ hơn giữa các nhóm cổ phiếu. Trong cấu trúc mới, không phải cổ phiếu nào cũng hưởng lợi từ nâng hạng. Dòng tiền FTSE và các quỹ theo sau chỉ tập trung vào một nhóm rất hẹp các cổ phiếu đủ chuẩn. Điều này khiến VN-Index có thể vận động ổn định hơn, nhưng bên trong thị trường sẽ có sự chênh lệch lớn về hiệu suất giữa cổ phiếu “đạt chuẩn” và phần còn lại. Đây chính là lý do vì sao nâng hạng làm thay đổi cấu trúc, chứ không chỉ tác động đến điểm số.

Ở góc độ dài hạn, việc nâng hạng còn làm thay đổi nhịp vận động của VN-Index. Thay vì các pha tăng sốc rồi điều chỉnh sâu, thị trường có xu hướng hình thành các chu kỳ “tăng – tích lũy – tăng”, phù hợp hơn với dòng tiền tổ chức và nhà đầu tư dài hạn. Điều này làm giảm cơ hội cho lối đầu tư thuần lướt sóng, nhưng lại mở ra không gian cho chiến lược nắm giữ dựa trên nền tảng doanh nghiệp và xu hướng vĩ mô.

Từ góc nhìn tư vấn, nhà đầu tư cần thay đổi cách tiếp cận câu chuyện nâng hạng. Thay vì hỏi “khi nào thị trường tăng mạnh vì FTSE”, câu hỏi đúng hơn là “nhóm cổ phiếu nào sẽ trở thành trụ cột trong cấu trúc mới của VN-Index”. Khi hiểu được điều này, nhà đầu tư sẽ bớt kỳ vọng vào các nhịp tăng ngắn hạn và tập trung hơn vào việc chọn lọc doanh nghiệp có khả năng được định giá lại theo chuẩn mới nổi.

VOVUHOANGSTOCKS