Vì sao chứng khoán Việt vẫn thiếu dòng tiền?

Việt Nam đã chính thức được FTSE Russell nâng lên thị trường mới nổi thứ cấp, nhưng thanh khoản chứng khoán chưa cải thiện tương ứng. Theo PYN Elite, khối lượng giao dịch bình quân ba tháng qua chỉ bằng khoảng một nửa cùng kỳ năm trước, trong khi tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn ở mức cao.

PYN Elite Fund chỉ rõ rào cản thanh khoản và tâm lý thận trọng của dòng vốn nội lẫn ngoại sau câu chuyện nâng hạng

iệc Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9 được kỳ vọng mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, theo ông Petri Deryng, nhà quản lý danh mục PYN Elite, phản ứng của thị trường sau sự kiện này vẫn chưa rõ nét. Thanh khoản trong ba tháng gần đây khá thấp, với khối lượng giao dịch bình quân mỗi ngày giảm khoảng một nửa so với năm trước.

Một nguyên nhân được quỹ này chỉ ra là tốc độ tăng cung tiền chưa theo kịp nhu cầu tín dụng. Khi dòng tiền trong nền kinh tế bị hút vào các kênh khác, lượng vốn dành cho tài sản tài chính có thể bị hạn chế, dù triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện.

Điểm đáng chú ý là nền tảng kinh doanh lại không yếu. PYN Elite cho biết lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong nửa đầu năm 2026 tăng khoảng 46% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ các khoản thu nhập bất thường, quỹ ước tính tăng trưởng lợi nhuận cả năm vẫn có thể đạt 20-25%.

Khoảng cách này thể hiện rõ ở định giá. Theo PYN Elite, nếu loại nhóm Vingroup, thị trường đang giao dịch quanh P/E 8,8 lần dựa trên lợi nhuận dự phóng năm 2027. Trong khi đó, một số doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh nhưng giá cổ phiếu không diễn biến cùng chiều. Hòa Phát là một ví dụ được quỹ đưa ra: lợi nhuận tăng 77% nhưng thị giá giảm 11%.

Một yếu tố khác là độ tập trung của chỉ số. Việc VIC tăng mạnh và có tỷ trọng lớn trong VN-Index khiến diễn biến chỉ số khác biệt đáng kể so với nhiều cổ phiếu bên ngoài nhóm dẫn dắt. Điều này cũng khiến các quỹ chủ động không sở hữu những cổ phiếu có ảnh hưởng lớn đến chỉ số gặp khó khăn trong việc bám sát VN-Index.

Ở chiều tích cực, dòng vốn quốc tế vẫn có thêm những tín hiệu mới. Vanguard đã bắt đầu đầu tư vào Việt Nam và dự kiến nâng giá trị nắm giữ cổ phiếu Việt Nam lên khoảng 2,5 tỷ USD trong năm nay. Quá trình phân bổ vốn theo các bộ chỉ số FTSE cũng diễn ra theo nhiều giai đoạn, thay vì tập trung vào một thời điểm duy nhất.

Như vậy, câu chuyện sau nâng hạng không chỉ nằm ở việc thị trường được gắn một nhãn phân loại mới. Khả năng chuyển hóa nâng hạng thành dòng tiền còn phụ thuộc vào thanh khoản, cung tiền, cơ cấu chỉ số, mức độ tham gia của nhà đầu tư quốc tế và chất lượng tăng trưởng lợi nhuận. Đây cũng là lý do thị trường có thể xuất hiện khoảng cách lớn giữa chỉ số, dòng tiền và từng nhóm cổ phiếu trong cùng một giai đoạn.