MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vàng ở Iran tăng 115 lần: Dân gom từng chỉ, lời đồn những chuyến bay tháo chạy

Khi giá vàng trong nước tăng hơn 115 lần chỉ sau chưa đầy một thập kỷ, người Iran không còn mua vàng để làm đẹp hay tích lũy, mà để sinh tồn. Giữa cơn bão lạm phát, những lời đồn về các chuyến bay bí mật chở vàng rời khỏi Iran đang phủ bóng u ám lên toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.

Khi vàng không còn là trang sức

Tại Iran, vàng từ lâu đã vượt khỏi vai trò của một kim loại quý. Nó là của hồi môn trong hôn lễ, là “quỹ dự phòng” của các bà nội trợ, là thước đo an toàn tài chính truyền đời. Nhưng những giá trị văn hóa ấy đang bị bóp méo bởi một thực tế khắc nghiệt.

Theo Ngân hàng Trung ương Iran, lạm phát trung bình của nước này duy trì quanh mức 43%/năm suốt 8 năm liên tiếp. Giá hàng hóa tăng tới 17 lần, đồng nghĩa 94% sức mua của người dân đã bị xóa sổ. Đồng USD trở nên xa xỉ, còn đồng rial gần như mất chức năng tích trữ giá trị. Trong bối cảnh đó, vàng trở thành “chiếc phao cứu sinh” cuối cùng.

Cú sốc lớn nhất nằm ở con số: giá vàng 18 karat tại Iran đã tăng 11.475% trong giai đoạn 2018–2026. Trong khi vàng thế giới chỉ tăng khoảng 230%, sự lao dốc của đồng rial đã tạo ra một “cú đấm kép” khiến giá vàng nội địa bùng nổ ngoài mọi chuẩn mực thông thường.

Gom vàng vụn để chống đói nghèo

Hành vi tiêu dùng của người Iran đã thay đổi theo cách cực đoan. Những tiệm kim hoàn tinh xảo vắng bóng khách. Thay vào đó, người dân săn lùng vàng phế liệu, vàng đã qua sử dụng, hoặc các miếng vàng siêu nhỏ chỉ 1 gram. Thậm chí, hình thức mua vàng trả góp – điều từng được xem là phi lý – nay đã xuất hiện.

Theo các chuyên gia, đây không còn là đầu tư hay tích lũy tài sản, mà là nỗ lực tuyệt vọng để không trượt xuống nghèo đói. Trong nền kinh tế mất phương hướng, vàng trở thành “vũ khí kinh tế” của tầng lớp bình dân.

Nghịch lý: Quốc gia nghèo, thị trường vàng giàu

Thị trường vàng Iran đang phản ánh một nghịch lý hiếm thấy. Ngân hàng Thế giới cho biết GDP bình quân đầu người của Iran năm 2024 chỉ khoảng 5.190 USD, xếp 119/197 nền kinh tế. Thế nhưng, Hội đồng Vàng Thế giới lại xếp Iran vào top 5 quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất toàn cầu, ngang hàng với Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ.

Khoảng cách khổng lồ giữa thu nhập thấp và nhu cầu vàng cao chính là một “lá phiếu bất tín nhiệm” mà người dân dành cho nền kinh tế. Ở những thị trường lành mạnh, tiền nhàn rỗi chảy vào ngân hàng, trái phiếu hay chứng khoán. Còn tại Iran, khi niềm tin vào hệ thống tài chính sụp đổ, mọi đồng tiền dư thừa – dù nhỏ nhất – đều bị hút vào vàng.

Mức giá 160 triệu rial cho 1 gram vàng không chỉ là một con số, mà là bằng chứng cho sự rạn vỡ của toàn bộ cơ chế tiền tệ.

Những chuyến bay và nghi vấn “vàng tháo chạy”

Trong khi người dân chắt chiu từng chỉ vàng vụn, thì ở tầng nấc quyền lực cao hơn, những lời đồn về dòng vàng khổng lồ rời khỏi Iran đang khiến giới quan sát quốc tế lo ngại.

United24 Media cùng một số nghị sĩ Anh đã đặt dấu hỏi về hàng hóa trên các chuyến bay bí ẩn rời Iran. Ông Tom Tugendhat, nghị sĩ Quốc hội Anh, dẫn các nguồn tin tình báo cho rằng một lượng vàng đáng kể có thể đang được đưa ra khỏi nước này.

Dù Euronews cho biết chưa có bằng chứng độc lập xác thực, nhưng lịch sử tài chính thế giới từng chứng kiến những kịch bản tương tự. Từ Vua Shah Pahlavi năm 1979 đến những nhà lãnh đạo Trung Đông khác, việc mang theo tài sản khi quyền lực lung lay không phải điều xa lạ.

Trên mạng xã hội, nhiều tài khoản ẩn danh lan truyền thông tin vàng Iran được chuyển sang Nga, song không kèm bất kỳ bằng chứng cụ thể nào. Thực – hư chưa rõ, nhưng tác động tâm lý là có thật.

Khi vàng trở thành chỉ báo sinh tồn

Giới phân tích cho rằng, trong bối cảnh biểu tình lan rộng và nền kinh tế kiệt quệ, vàng là tài sản thanh khoản cao nhất, dễ vận chuyển và khó truy vết nhất. Việc giá vàng trong nước tăng thêm 14% chỉ trong vài tuần cuối tháng 12/2025 có thể không chỉ đến từ người dân, mà còn từ giới tinh hoa đang tìm cách “đổi hình hài” tài sản.

Những tin đồn về các chuyến bay, dù đúng hay sai, đang hoạt động như một chất xúc tác, đẩy thị trường tài chính Iran vào vòng xoáy bất ổn sâu hơn.

Nếu người dân mua vàng vì sợ đói nghèo, thì giới thượng tầng có thể đang gom vàng vì sợ mất tất cả.

Từ một món trang sức làm đẹp, vàng tại Iran đã biến thành chỉ báo sinh tồn của cả một quốc gia.

Như lời một chuyên gia khu vực nhận định: “Khi vàng cất cánh bay đi, đó thường là dấu hiệu cho thấy hy vọng phục hồi kinh tế đã hạ cánh.”