Vàng chưa kịp lấp lánh, nỗi lo “thuế chồng thuế” đã phủ bóng

Đề xuất đánh thuế giao dịch vàng đang gây tranh cãi khi nhiều ý kiến lo ngại nguy cơ “thuế chồng thuế” và tác động tiêu cực đến người dân tích trữ vàng. Trong khi một số chuyên gia ủng hộ để hạn chế đầu cơ, nhiều ý kiến khác cho rằng cần thận trọng, tránh làm méo mó thị trường và đẩy giao dịch sang kênh phi chính thức.

Việc đánh thuế hoạt động mua bán vàng đang trở thành tâm điểm tranh luận, khi không ít chuyên gia cảnh báo nguy cơ tạo thêm gánh nặng “thuế chồng thuế”. Theo họ, chính sách cần được thiết kế thận trọng, để không làm méo mó thị trường và xói mòn niềm tin của người dân vào kênh tích trữ truyền thống này.

Việc áp thuế lên hoạt động mua bán vàng đang trở thành tâm điểm của tranh cãi chính sách, đặt ra những vấn đề hóc búa về tính công bằng, hiệu quả quản lý và nguy cơ "thuế chồng thuế" đè nặng lên người dân.

Động thái chính thức được đưa ra khi Bộ Tài chính trình Quốc hội dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), đề xuất thu thuế 0,1% đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng nhằm minh bạch thị trường và hạn chế đầu cơ. Trước đó, VAFI còn đề xuất mức cao hơn là 10% thuế VAT trên hóa đơn vàng miếng và vàng trang sức.

Nỗi lo "của để dành" và chi phí chồng chéo

Nhiều đại biểu Quốc hội và chuyên gia kịch liệt phản đối việc áp thuế lên giao dịch vàng miếng vì cho rằng nó không phù hợp với đặc thù văn hóa tài chính của Việt Nam:

Đại biểu Quốc hội (Phan Văn Mãi, Hoàng Văn Cường, Lê Thị Thanh Lam): Đề nghị cân nhắc thoả đáng, nhấn mạnh vàng là tài sản tích trữ, là "của để dành" của người dân, chỉ bán khi cần thiết. Việc áp thuế 0,1% lên giá trị giao dịch là chưa hợp lý và cần phân biệt rõ giữa hoạt động đầu cơ và mục đích tiết kiệm cá nhân.

Rủi ro "Thuế chồng thuế": Đây là luận điểm được các chuyên gia (TS. Nguyễn Trí Hiếu, Đinh Trọng Thịnh) nhấn mạnh nhất. Số tiền mua vàng thực chất đã là thu nhập sau thuế TNCN, việc đánh thuế trên giá trị giao dịch sẽ dẫn đến tình trạng thuế chồng thuế, làm tăng chi phí cho người dân.

Tính không phù hợp: TS. Lê Xuân Nghĩa (nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia) bày tỏ quan điểm không nên đánh thuế thu nhập từ mua bán vàng, đồng thời đặt câu hỏi về việc liệu số thuế thu được có đủ bù đắp chi phí thu thuế hay không.

Hàng hóa cần quản lý và phù hợp quốc tế

Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia cho rằng việc đánh thuế vàng là cần thiết:

Tính công bằng hàng hóa: Luật sư Trương Thanh Đức (Công ty luật ANVI) ủng hộ thuế VAT 10% vì vàng là hàng hóa, không nên được ưu đãi thuế trong khi các nhu yếu phẩm khác đều chịu thuế VAT.

Hạn chế đầu cơ và Xu hướng thị trường: Đại biểu Đặng Hồng Sỹ và PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng đánh thuế nhẹ (như 0,1%) là phù hợp để hạn chế đầu cơ, bình ổn thị trường và phù hợp với xu hướng áp thuế vàng của nhiều quốc gia trên thế giới.

Giải pháp mấu chốt: Thuế lợi nhuận và minh bạch hóa thị trường

Thay vì đánh thuế trên giá trị giao dịch, nhiều chuyên gia đề xuất phương án tối ưu hơn là thu thuế trên phần lợi nhuận thực tế để đảm bảo công bằng (TS. Nguyễn Trí Hiếu, Nguyễn Quang Huy). Tuy nhiên, phương án này khó triển khai vì khó xác định giá đầu vào và chứng từ lưu giữ.

Các kiến nghị then chốt khác:

Hoàn thiện cơ chế quản lý: Thay vì áp thuế, nên khuyến khích giao dịch qua sàn vàng để thị trường vận hành công khai, minh bạch (Đinh Trọng Thịnh).

Giải pháp đồng bộ: Cần có giải pháp đồng bộ về tỷ giá, lãi suất, đồng bộ hóa giá vàng trong nước với thế giới và phát triển các kênh đầu tư thay thế hấp dẫn hơn để thu hút dòng vốn (Hà Võ Bích Vân, Trần Trọng Đức).