MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Trump khiến thị trường chứng khoán rối loạn như thế nào

Cựu cố vấn của Donald Trump, Steve Bannon, từng mô tả chiến lược truyền thông của Tổng thống Mỹ là “flood the zone” – tạm dịch là “làm ngập thông tin”. Nói cách khác, đó là cách ông liên tục bơm tin tức ra công chúng để đánh lạc hướng, gây nhiễu và ngăn chặn sự soi xét sâu hơn.

Vậy chiến thuật này có ảnh hưởng tới thị trường chứng khoán hay không?

Trong một môi trường chính sách ổn định, nhà đầu tư dễ dàng hơn trong việc định giá cổ phiếu vì các yếu tố cơ bản của kinh tế – bao gồm nhu cầu, chi phí và lãi suất – có thể được dự đoán tương đối chắc chắn. Tuy nhiên, chủ nghĩa bảo hộ mà Trump theo đuổi đã đẩy mức độ bất định lên gần mức kỷ lục, theo chỉ số US Economic Policy Uncertainty (EPU) – thước đo tập hợp tần suất các từ khóa trên báo chí.

Thuế quan “có đi có lại” (reciprocal tariffs) của ông dự kiến sẽ được áp dụng vào ngày 1/8. Nhưng việc Trump liên tục thay đổi thời hạn, điều chỉnh mức thuế và gắn thuế quan với những cuộc đàm phán mở khiến nhà đầu tư khó định giá tài sản theo thị trường.

Chỉ số VIX – thước đo biến động của thị trường chứng khoán, thường được gọi là “thước đo nỗi sợ” của Phố Wall – vốn thường di chuyển song song với EPU. Tuy nhiên, kể từ tháng 1, hai chỉ số này đã “lệch pha”: mức độ bất định tăng vọt nhưng định giá biến động của thị trường lại khá “bình thản”. Lần cuối cùng điều tương tự xảy ra là trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump.

Một nghiên cứu của Trường Kinh doanh Booth (ĐH Chicago) năm 2017 kết luận rằng thị trường khi đó “không phản ứng mạnh” trước sự bất định vì thông điệp từ Nhà Trắng “thiếu tin cậy và khó diễn giải cho nhà đầu tư”.

Việc S&P 500 vẫn vững vàng hiện nay – dù triển vọng tăng trưởng hạ, nguy cơ thuế quan và bất ổn tài khóa – có thể phản ánh sự khó khăn trong việc định giá rủi ro chính sách. Hiện tượng “quá tải thông tin” cũng có thể lý giải vì sao chứng khoán Mỹ có vẻ tăng trưởng trái ngược logic kinh tế.

Thực tế, hôm thứ Hai, S&P 500 chạm đỉnh mới, dù thuế quan thực tế của Mỹ hiện cao gấp bảy lần so với năm ngoái và tiến gần trở lại mức từng khiến chỉ số này rơi xuống dưới 5.000 điểm sau “ngày giải phóng” (liberation day). Giờ đây, chỉ số đã tăng gần 30% so với mức đó.

Cách Nhà Trắng “truyền tải thông điệp” có thể đóng vai trò quan trọng. Đặc biệt, thói quen đảo ngược những chính sách “xấu” của Trump dường như đang giúp “đẩy thị trường đi lên”.

Con người thường thích rủi ro “biết trước” hơn những rủi ro “không xác định” – một đặc điểm gọi là ambiguity aversion (ngại mơ hồ). Đồng thời, chúng ta thường cảm nhận mất mát mạnh hơn lợi nhuận, nghĩa là tránh được một tổn thất cũng có thể “cảm thấy” như một chiến thắng.

“Cảm giác như việc rút lại một lời đe dọa lại tốt cho chứng khoán hơn chính bản thân lời đe dọa đó là xấu,” Neil Dutta – Trưởng bộ phận kinh tế tại Renaissance Macro Research – nhận xét.

Một ví dụ: Cuối tháng 4, Trump tấn công Chủ tịch Fed Jay Powell, tuyên bố rằng việc sa thải ông này “không thể diễn ra đủ nhanh”. Vài ngày sau, ông lại nói “không có ý định sa thải” Powell. Kết quả, S&P 500 bật mạnh, vượt xa mức đáy ban đầu do những lời đe dọa gây ra.

Một nghiên cứu học thuật tháng 9/2024 ủng hộ lý thuyết này. Nghiên cứu cho thấy khi thông tin nhỏ giọt liên tục, niềm tin của chúng ta trở nên ít chính xác hơn và nhạy cảm hơn với tín hiệu mới, so với khi tiêu hóa toàn bộ dữ liệu một lần.

Nhà đầu tư đã rõ ràng coi thông báo thuế “có đi có lại” hồi tháng 4 là tin xấu cho kinh tế Mỹ, gây ra đợt bán tháo cổ phiếu và trái phiếu Kho bạc Mỹ, buộc chính quyền phải hoãn áp dụng.

Nhưng hiện tại, nhà đầu tư có vẻ chú trọng nhiều hơn đến những diễn biến “tích cực” gần đây về thuế: giảm, hoãn hoặc đạt thỏa thuận. Một phần nhỏ của hiện tượng này được gọi là “giao dịch Taco”. Cùng lúc đó, loạt kết quả lợi nhuận quý II tốt hơn kỳ vọng cũng tiếp sức cho phe mua, dù tác động tiêu cực của thuế quan vẫn đang ngấm vào nền kinh tế.

Điều này đồng nghĩa với việc những thay đổi tương đối trong mức thuế có thể gây hiệu ứng mạnh hơn so với mức tăng tuyệt đối từ đầu năm. “Một chuỗi cú sốc nhỏ khó để thị trường định giá hơn là một cú sốc lớn duy nhất,” Freya Beamish – Kinh tế trưởng tại TS Lombard – cảnh báo. “Nhưng con ếch vẫn đang bị luộc dần.”

Thị trường chứng khoán Mỹ hiện được giao dịch ở mức định giá cao kỷ lục, trong khi thuế nhập khẩu đang ở mức gần như cao nhất trong một thế kỷ (và lãi suất có thể duy trì cao). Điều này thật đáng lo ngại.

Dù lạc quan về AI và kỳ vọng vào khả năng chống chịu trước thuế quan đang đẩy S&P 500 đi lên, tiếng ồn từ Trump rõ ràng đang khiến việc định giá thực chất trở nên rối rắm.

Sớm hay muộn, thực tế kinh tế cũng sẽ bắt kịp. “Làm ngập thông tin” có thể trì hoãn cuộc đối diện ấy – nhưng không thể ngăn chặn nó mãi mãi.

Nguồn: FT