Thị trường tăng mạnh nhưng 90% nhà đầu tư vẫn thua lỗ: Sai ở đâu?

Dù thị trường chứng khoán liên tục xác lập những mốc tăng trưởng ấn tượng, phần lớn nhà đầu tư cá nhân vẫn không thể kiếm tiền. Các thống kê cho thấy hơn 90% tài khoản giao dịch rơi vào trạng thái thua lỗ hoặc hiệu quả kém, đặt ra câu hỏi lớn: vấn đề nằm ở thị trường hay chính cách đầu tư?

Thị trường chứng khoán thường được ví như “cỗ máy tạo ra sự giàu có trong dài hạn”. Tuy nhiên, thực tế lại đang đi theo hướng ngược lại với phần lớn nhà đầu tư cá nhân.

Nhiều thống kê từ các công ty chứng khoán cho thấy hơn 90% tài khoản giao dịch không tạo ra lợi nhuận đáng kể, thậm chí thua lỗ, dù VN-Index liên tục tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây. Nghịch lý “thị trường tăng – nhà đầu tư vẫn lỗ” ngày càng trở nên phổ biến.

Thị trường tăng mạnh nhưng 90% nhà đầu tư vẫn thua lỗ: Sai ở đâu?

Theo dữ liệu của Dragon Capital, năm 2025 là một trong những giai đoạn khó kiếm tiền nhất. Nếu như giai đoạn 2020–2021, hơn 50% cổ phiếu trên thị trường có mức sinh lời vượt VN-Index, thì đến năm 2025, con số này chỉ còn khoảng 17–18%, mức thấp nhất trong nhiều năm. Điều này phản ánh mức độ phân hóa ngày càng gay gắt, khi chỉ một số ít cổ phiếu dẫn dắt thị trường, còn phần lớn còn lại tăng trưởng kém hoặc đi ngang.

Lý giải nguyên nhân, ông Lê Anh Tuấn – Tổng Giám đốc Dragon Capital cho rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở việc chọn cổ phiếu, mà ở tâm lý đầu tư. Khi cổ phiếu giảm giá, nhiều nhà đầu tư có xu hướng “gồng lỗ”, chấp nhận mức giảm 30–40% mà không dám cắt lỗ. Ngược lại, khi tài khoản vừa có lãi vài phần trăm, họ lại vội vàng bán ra để chốt lời sớm.

Về mặt toán học, cách hành xử này gần như đảm bảo thất bại trong dài hạn: lỗ thì chịu sâu, lãi thì chốt sớm, khiến nhà đầu tư không thể tận dụng trọn vẹn các chu kỳ tăng giá lớn.

Thực tế đã chứng minh điều này với nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn. Không ít nhà đầu tư bán ra khi cổ phiếu giảm từ vùng 72.000 đồng xuống 63.000 đồng, để rồi bỏ lỡ toàn bộ nhịp tăng mạnh sau đó lên gần 300.000 đồng/cổ phiếu. Theo ông Tuấn, đây là minh chứng rõ ràng cho việc nhà đầu tư tự đặt mình vào thế thua thị trường vì yếu tố tâm lý.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Dragon Capital cũng nhấn mạnh rằng không có thị trường nào là “dễ ăn”, kể cả trong những giai đoạn tăng trưởng mạnh. Khi thị trường trở nên quá thuận lợi, đó thường là dấu hiệu cho những rủi ro tiềm ẩn phía sau.

“Đầu tư cổ phiếu trực tiếp chỉ phù hợp với những người có đủ thời gian, sẵn sàng dành 8–10 tiếng mỗi ngày để đọc báo cáo tài chính, nghiên cứu doanh nghiệp và theo dõi thị trường. Với phần lớn nhà đầu tư bận rộn, giải pháp hợp lý hơn là thông qua các quỹ đầu tư chuyên nghiệp”, ông Lê Anh Tuấn chia sẻ.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân hóa, câu chuyện 90% nhà đầu tư thua lỗ không còn là điều bất ngờ, mà là lời cảnh báo rõ ràng về kỷ luật, tâm lý và cách tiếp cận đầu tư.