Thị trường crypto: Lối vào gập ghềnh, thách thức chồng chất

Nghị quyết 05 mở ra giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến pháp lý quan trọng nhưng cũng dựng lên nhiều rào cản khắt khe. Cơ hội chỉ thực sự thuộc về các doanh nghiệp lớn đủ tiềm lực, trong khi nhà đầu tư và startup phải đối mặt với “cánh cửa hẹp” cùng chi phí tham gia đắt đỏ.

Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang bước vào quỹ đạo luật hóa, hứa hẹn mở ra cơ hội phát triển nhưng đồng thời phơi bày hàng loạt thách thức cho cả doanh nghiệp lẫn nhà đầu tư.

Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam vừa được ban hành, đánh dấu bước ngoặt pháp lý quan trọng cho lĩnh vực đầy tranh cãi này. Tuy nhiên, theo phân tích của giới chuyên gia, nghị quyết này không chỉ mở ra cơ hội mà còn đặt ra vô số rào cản, định hình một sân chơi kén chọn và có thể thay đổi dòng chảy vốn hiện hữu.

Cơ hội hiếm hoi và những “rào cản vốn” khổng lồ

Việt Nam từ lâu đã được xem là "điểm nóng" của tiền mã hóa, nhưng lại tồn tại trong một khoảng trống pháp lý: không cấm, nhưng cũng không công nhận. Nghị quyết 05 đã chính thức đưa tài sản mã hóa vào tầm ngắm quản lý của Nhà nước, một tín hiệu tích cực cho thấy sự thay đổi nhận thức từ "đứng ngoài" sang "tham gia".

Tuy nhiên, nghị quyết này vẫn còn thiếu sót về mặt chi tiết. Ông Jack Nguyễn, Giám đốc Quỹ đầu tư BlockBase, chỉ ra điểm nghẽn: "Quy định yêu cầu tài sản mã hóa của nhà đầu tư Việt phải đưa về sàn trong nước, nhưng quyền lợi của họ ra sao và họ sẽ giao dịch cái gì thì lại chưa được làm rõ."

Một trong những quy định gây sốc nhất là mức vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng cho các sàn giao dịch. Con số này cao hơn gấp nhiều lần so với thông lệ quốc tế, biến thị trường thành "cuộc chơi của các ông lớn" và gần như loại bỏ cơ hội cho các startup. Đây được xem như một khoản bảo hiểm khổng lồ, buộc các sàn phải "lời ăn lỗ chịu" và tự gánh trách nhiệm khi có rủi ro.

Theo ông Jack Nguyễn, chi phí tham gia quá lớn này có thể làm giảm tỷ suất sinh lời và không tương xứng với thanh khoản dự kiến sẽ sụt giảm mạnh. "Trong 5 năm thí điểm, khó có sàn nào có thể kiếm lời từ thị trường này," ông nhận định.

Quản trị rủi ro và sự dịch chuyển dòng vốn

Bên cạnh rào cản về vốn, nghị quyết còn thể hiện sự kiểm soát chặt chẽ thông qua các quy định khác. Yêu cầu tỷ lệ vốn nội địa tối thiểu 51% và việc ngân hàng, công ty chứng khoán, quản lý quỹ phải nắm giữ ít nhất 35% vốn tại các sàn giao dịch cho thấy thông điệp rõ ràng: Việt Nam muốn nắm quyền "chủ nhà" và ưu tiên sự tham gia của các tổ chức có năng lực quản trị rủi ro hàng đầu. Việc chỉ cho phép nhà đầu tư nước ngoài chào bán tài sản mã hóa cũng là một công cụ để Nhà nước hút vốn ngoại và hạn chế rủi ro cho nhà đầu tư trong nước.

Sự siết chặt này sẽ có tác động hai chiều. Một mặt, khung pháp lý sẽ tạo niềm tin và thu hút nhà đầu tư mới từ các kênh truyền thống như chứng khoán, bất động sản. Mặt khác, phần lớn dòng vốn hiện hữu, đặc biệt là giao dịch phái sinh, có nguy cơ sụt giảm nghiêm trọng. Kinh nghiệm từ Nhật Bản và Hàn Quốc cho thấy khi siết chặt, thị trường có thể mất tới 50-70% khối lượng giao dịch.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thanh khoản giao dịch có thể giảm sút, các dịch vụ phụ trợ lại nổi lên như một hướng đi tiềm năng. Từ giáo dục, công nghệ nền tảng, quản trị rủi ro cho đến marketing, đều có thể trở thành "đất lành" cho các doanh nghiệp Việt.

"Cuộc chơi trong 5 năm thí điểm sẽ không nằm ở giao dịch, mà ở việc ai xây dựng được hệ sinh thái hỗ trợ tốt, công nghệ ổn định và cách tiếp cận nhà đầu tư hiệu quả," ông Jack Nguyễn nhấn mạnh.

Nhìn chung, Nghị quyết 05 là bước tiến quan trọng, nhưng cách tiếp cận thận trọng này cho thấy Việt Nam ưu tiên kiểm soát rủi ro hơn là khuyến khích đổi mới. Cơ hội sẽ chỉ dành cho số ít doanh nghiệp lớn, buộc thị trường phải thay đổi và nhà đầu tư cần chuẩn bị tâm thế: ít mạo hiểm hơn, an toàn hơn và kiên nhẫn hơn.