#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thế giới đổ xô "gom" vàng: “Bom nợ” 100% GDP đang đếm ngược, khủng hoảng toàn cầu cận kề?

Trong khi các dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn được tô hồng, một rủi ro mang tính hệ thống đang âm thầm phình to: nợ công toàn cầu chuẩn bị vượt mốc 100% GDP. Viễn cảnh này đang kích hoạt làn sóng phòng thủ mạnh mẽ, khi các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư toàn cầu đẩy mạnh tích trữ vàng như “tấm khiên cuối cùng” trước nguy cơ khủng hoảng nợ.

Tăng trưởng được “nuôi” bằng nợ

Theo Wall Street Journal, bức tranh kinh tế thế giới hiện nay đang được duy trì không phải bởi sức bật nội tại, mà bởi các gói chi tiêu tài khóa khổng lồ. Dữ liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy nợ công toàn cầu dự kiến vượt 100% GDP vào năm 2029 – mức cao nhất kể từ năm 1948.

JPMorgan dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể đạt khoảng 3% trong 6 tháng tới. Tuy nhiên, phía sau con số này là thực tế đáng lo ngại: nhiều nền kinh tế lớn đang “vay mượn tương lai” để duy trì đà tăng trưởng hiện tại, thông qua thâm hụt ngân sách kéo dài và chi tiêu công chưa từng có tiền lệ.

Các chính phủ đồng loạt “mở van” chi tiêu

Sau khủng hoảng tài chính 2008, thắt chặt ngân sách từng là kim chỉ nam của nhiều quốc gia, đặc biệt tại châu Âu. Tuy nhiên, đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị và cuộc chạy đua công nghệ đã khiến tư duy này đảo chiều.

Theo WSJ, có bốn động lực chính thúc đẩy chi tiêu công toàn cầu tăng vọt: chạy đua quân sự, trợ cấp công nghệ (đặc biệt là AI), chuyển đổi năng lượng xanh và chi phí an sinh cho dân số già hóa.

Canada công bố gói chi tiêu 140 tỷ CAD, Nhật Bản tung gói kích cầu tương đương 2,8% GDP, trong khi Mỹ duy trì thâm hụt ngân sách khoảng 6% GDP với kỳ vọng tăng trưởng sẽ “bù đắp” phần nợ gia tăng. Trung Quốc thậm chí ghi nhận thâm hụt ngân sách tổng hợp gần 9% GDP trong năm thứ hai liên tiếp.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa hiện tại và giai đoạn hậu 2008 là môi trường lãi suất. Khi lãi suất từng ở mức gần 0, nợ công chưa phải là vấn đề cấp bách. Nhưng hiện nay, lãi suất cao kéo dài để kiểm soát lạm phát đang khiến chi phí trả lãi tăng vọt.

Tại Mỹ, chi phí trả lãi nợ quốc gia đã tăng hơn gấp đôi chỉ trong 4 năm. Đức, Nhật Bản và nhiều nền kinh tế phát triển khác cũng rơi vào tình trạng tương tự, buộc ngân sách phải dành phần lớn nguồn lực để trả lãi thay vì đầu tư cho giáo dục, y tế hay hạ tầng.

Vì sao vàng trở lại vai trò “hầm trú ẩn cuối cùng”?

Chính nỗi lo về khả năng kiểm soát nợ công đã thúc đẩy làn sóng gom vàng chưa từng có của các ngân hàng trung ương. Vàng không còn chỉ là tài sản dự trữ truyền thống, mà trở thành “bảo hiểm” trước nguy cơ mất giá của tiền pháp định khi các chính phủ liên tục in tiền để tài trợ thâm hụt.

Đối với nhà đầu tư tổ chức, vàng là công cụ phòng vệ rủi ro hệ thống. Việc các ngân hàng trung ương tăng tốc tích trữ vàng được xem là thông điệp rõ ràng: niềm tin tuyệt đối vào khả năng trả nợ của các chính phủ không còn là điều hiển nhiên.

“Lá cờ đỏ” với hệ thống tài chính toàn cầu

Nhiều chuyên gia cảnh báo thị trường đang đánh giá thấp rủi ro. Ông Neil Shearing (Capital Economics) cho rằng tăng trưởng hiện tại đang che giấu những điểm yếu cốt lõi như cầu khu vực tư nhân suy yếu và năng suất lao động trì trệ.

Bài học từ cuộc khủng hoảng trái phiếu Anh năm 2022 dưới thời Thủ tướng Liz Truss vẫn còn nguyên giá trị: chỉ một sai lầm tài khóa cũng đủ khiến thị trường tài chính quay lưng trong thời gian rất ngắn. Hiện nay, Pháp cũng đang chịu áp lực tương tự khi chi phí vay nợ liên tục leo thang do bế tắc ngân sách.

Nguy cơ “ngày phán xét” đang đến gần?

Nợ công đang đóng vai trò như “liều thuốc giảm đau” giúp kinh tế toàn cầu vượt qua các cú sốc ngắn hạn. Tuy nhiên, việc lạm dụng công cụ này đang làm suy kiệt nền tảng tài khóa dài hạn.

Nếu tăng trưởng kỳ vọng – đặc biệt từ AI và công nghệ – không tạo ra đột phá năng suất đủ lớn, thế giới có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nợ mang tính dây chuyền. Khi đó, vàng có thể không chỉ là nơi trú ẩn, mà còn là thước đo niềm tin còn sót lại của thị trường đối với hệ thống tài chính toàn cầu.