Thâm hụt hơn 7% GDP mỗi năm – nước Mỹ đang chi tiêu vượt ngưỡng an toàn?

Nền kinh tế Hoa Kỳ đang đối mặt với thực tế tài khóa ngày càng nghiêm trọng – thách thức trực tiếp niềm tin lâu nay vào “tính ngoại lệ” của kinh tế Mỹ. Lần đầu tiên trong thế kỷ này, nợ công của Chính phủ Mỹ được dự báo sẽ vượt qua cả Italy và Hy Lạp – hai quốc gia từng gắn liền với khủng hoảng nợ chủ quyền – theo dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Nợ chưa từng có

IMF ước tính tổng nợ chính phủ Mỹ sẽ tăng hơn 20 điểm phần trăm GDP, lên mức 143,4% GDP vào năm 2030 – thậm chí cao hơn cả giai đoạn đỉnh dịch Covid-19. Đáng lo hơn, thâm hụt ngân sách Mỹ được dự báo duy trì trên 7% GDP mỗi năm cho đến hết thập kỷ – mức cao nhất trong số các nền kinh tế phát triển mà IMF theo dõi.

Trong khi đó, Italy và Hy Lạp – những quốc gia từng là tâm điểm khủng hoảng nợ châu Âu giai đoạn 2010–2012 – lại đang thu hẹp nợ công và cải thiện kỷ luật tài khóa. Sự đảo ngược vị thế này mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: từ vị thế là “hình mẫu” tài chính toàn cầu, Mỹ đang dần trượt vào con đường mà châu Âu từng chật vật vượt qua.

Mahmood Pradhan, Giám đốc Nghiên cứu Vĩ mô Toàn cầu tại Amundi Investment Institute, nhận định: “Các dự báo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) cho thấy nợ công của Mỹ sẽ tiếp tục tăng trong nhiều thập kỷ tới, phản ánh tình trạng thâm hụt lớn, chứ không còn là chu kỳ.”

 

Thực tế này càng đáng chú ý khi thâm hụt ngân sách phình to dưới thời chính quyền Biden dù thị trường lao động vẫn mạnh và tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp kỷ lục – những điều kiện đáng lẽ thuận lợi cho việc củng cố ngân sách.

 

Lợi thế của đồng tiền dự trữ – nhưng không phải vô hạn

Khác với Italy hay Hy Lạp, Mỹ sở hữu lợi thế lớn nhờ phát hành đồng tiền dự trữ toàn cầu (USD), cho phép nước này vay mượn với chi phí thấp và quy mô khổng lồ. Tuy nhiên, James Knightley, chuyên gia kinh tế Mỹ tại ING, cảnh báo:

“Nhiều chính trị gia và nhà đầu tư Mỹ thường nhìn châu Âu với ánh mắt coi thường vì tăng trưởng yếu, nhưng với những chỉ số tài khóa như hiện nay – cuộc đối thoại đang dần thay đổi.”

Ngay cả khi tính theo nợ ròng (trừ đi tài sản tài chính), Mỹ vẫn chỉ thấp hơn Italy khoảng 10 điểm phần trăm GDP vào cuối thập kỷ. Tuy nhiên, như Joe Gagnon từ Viện Peterson lưu ý, “nợ ròng của Mỹ vẫn đang tăng, trong khi nợ ròng của Italy dự kiến sẽ bắt đầu giảm từ năm 2028 trở đi.”

 

 

Chính trị bế tắc, cải cách bế tắc

Trái ngược với tiến bộ của châu Âu, Italy đang dần cải thiện vị thế tài khóa dù tăng trưởng chỉ đạt 0,5% năm 2025. Chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni dự kiến giảm thâm hụt ngân sách từ 8,1% GDP năm 2022 xuống còn 3% năm nay, được DBRS Morningstar nâng hạng tín nhiệm chủ quyền. Thành công này đến từ việc tăng cường thu thuế qua số hóa và sử dụng hơn 200 tỷ euro quỹ phục hồi hậu đại dịch của EU.

Trong khi đó, Mỹ rơi vào tình trạng tê liệt chính trị. Như Gagnon nhận xét: “Đảng Dân chủ không muốn cắt giảm chi tiêu, còn Đảng Cộng hòa không chấp nhận tăng thuế. Tôi không rõ bao giờ thế bế tắc này mới thay đổi.”

Cựu kinh tế trưởng IMF Maury Obstfeld cho rằng bất kỳ kịch bản tài khóa bền vững nào của Mỹ hiện nay đều dựa vào “niềm tin quá mức vào tăng năng suất, nguồn thu từ thuế quan, nhân khẩu học hoặc lãi suất – hay có thể là tất cả những điều đó cùng lúc.”

 

Bài toán không còn là ‘có bền vững hay không’, mà là ‘đến khi nào vỡ trận’

Câu hỏi trọng tâm giờ đây không còn là liệu quỹ đạo nợ công của Mỹ có bền vững hay không – mà là khi nào thực tế chính trị sẽ buộc Washington phải đối mặt với giới hạn toán học của chính mình.

Một nền kinh tế từng là “chuẩn mực tài chính toàn cầu” đang tiến gần đến ranh giới mà các quốc gia từng được xem là yếu kém hơn đã bắt đầu rời xa. Với tốc độ nợ hiện nay, Mỹ có thể sớm trở thành bài kiểm tra lớn nhất của thế kỷ về lòng tin của thế giới đối với đồng USD – và đối với chính khả năng tự điều chỉnh của cỗ máy tài chính Hoa Kỳ.

 

Cơ hội hiện tại: Bạc

Trong bối cảnh đó, Bạc - một sản phẩm kim loại quý cùng dòng với vàng hiện lên như 1 kênh đầu tư có tiềm năng tăng giá mạnh. So với vàng, vốn chủ yếu được xem là tài sản trú ẩn an toàn, bạc có tiềm năng tăng trưởng vượt trội nhờ tính ứng dụng đa dạng và nhu cầu công nghiệp ngày càng tăng.

 

 

Cùng giống như vàng, bạc đã chịu áp lực bán khi về quanh mốc 53$, giảm mạnh về quanh hỗ trợ 47$. Tuy nhiên, theo đánh giá cá nhân, đây chỉ là nhịp điều chỉnh ngắn hạn trên xu hướng tăng lớn của giá. NĐT chủ động theo dõi, chờ tín hiệu xác nhận quanh vùng 45-47$ bên dưới trước khi quyết định mở vị thế mua với kim loại quý.

 

 

Nhu cầu đầu tư cũng đồng thời gia tăng khi các nhà đầu tư tìm kiếm các lựa chọn thay thế hợp lý hơn so với vàng. Tỷ lệ vàng-bạc được cải thiện, hiện ở mức 87:1 so với 105:1 hồi tháng 4, cho thấy giá trị tương đối của bạc đã được củng cố đáng kể. Mức cao nhất trong bảy tháng của tỷ lệ này cho thấy tiềm năng vượt trội của bạc vẫn còn dư địa để phát triển.

 

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư.