Tăng sốc 21%/năm trước Tết: Lãi suất liên ngân hàng còn neo cao bao lâu?

Lãi suất liên ngân hàng tăng dựng đứng lên tới 17–21%/năm trong những ngày đầu tháng 2/2026, phản ánh áp lực thanh khoản gia tăng mạnh trước Tết Nguyên đán. Diễn biến này buộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải liên tiếp bơm ròng quy mô lớn để ổn định thị trường tiền tệ. Các công ty chứng khoán cho rằng căng thẳng có thể hạ nhiệt dần sau Tết, nhưng mặt bằng lãi suất khó quay lại vùng thấp như năm trước.

Lãi suất qua đêm tăng sốc, có nơi chạm 21%/năm

Trong hai ngày đầu tháng 2/2026, thị trường ghi nhận tình trạng căng thẳng thanh khoản rõ rệt khi lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm bình quân lên khoảng 17%/năm, một số giao dịch thực tế được thực hiện ở mức lên đến 21%/năm.

Mức tăng này được xem là đột biến so với giai đoạn trước đó, cho thấy nhu cầu vốn ngắn hạn giữa các ngân hàng tăng mạnh trong khi nguồn cung vốn khả dụng bị thu hẹp nhanh theo yếu tố mùa vụ cận Tết.

Theo đánh giá của Chứng khoán ACB, nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu nắm giữ tiền mặt của người dân tăng cao trước Tết Nguyên đán, đồng thời trùng với chu kỳ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế. Dòng tiền vì vậy rút khỏi hệ thống ngân hàng thương mại trong ngắn hạn, làm co hẹp thanh khoản toàn hệ thống.

Áp lực cấu trúc nguồn vốn bộc lộ rõ

ACBS cho rằng diễn biến lần này không chỉ mang tính thời vụ mà còn phản ánh vấn đề cấu trúc nguồn vốn tài trợ trên thị trường liên ngân hàng. Trong năm 2025, tăng trưởng tín dụng ở mức cao khiến hệ thống phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn hỗ trợ từ kênh thị trường mở (OMO) và tiền gửi của Kho bạc.

Trong khi đó, tốc độ huy động vốn từ dân cư và tổ chức kinh tế không theo kịp tăng trưởng cho vay. Việc nhà điều hành chủ động hút ròng OMO trong tháng 1/2026, cùng với giai đoạn tạm dừng đấu thầu tiền gửi Kho bạc tại nhóm ngân hàng quốc doanh, càng làm áp lực thanh khoản dồn lên đầu tháng 2.

Báo cáo của Chứng khoán Vietcombank cũng nhận định lãi suất tăng nóng là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Ngoài nhu cầu tiền mặt và nghĩa vụ thuế, thay đổi chính sách thuế với hộ kinh doanh từ năm 2026 đã làm gia tăng xu hướng sử dụng tiền mặt, khiến lượng tiền nằm ngoài hệ thống ngân hàng tăng lên.

Bên cạnh đó, tâm lý tích trữ vàng trong bối cảnh kinh tế còn biến động cũng góp phần kéo một phần dòng tiền rời khỏi tiền gửi, làm nguồn vốn khả dụng ngắn hạn suy giảm.

Nhà điều hành bơm thanh khoản quy mô lớn

Trước diễn biến lãi suất tăng mạnh, Ngân hàng Nhà nước đã nhanh chóng can thiệp thông qua nhiều công cụ. Chỉ trong ba phiên đấu thầu OMO đầu tháng 2, tổng lượng bơm ròng ra thị trường lên tới hơn 160 nghìn tỷ đồng.

Cùng với đó, cơ quan điều hành triển khai các phiên hoán đổi USD–VND với tổng quy mô khoảng 4 tỷ USD nhằm bổ sung thanh khoản tiền đồng. Song song, hệ thống Kho bạc quay lại đấu thầu tiền gửi với quy mô hơn 160 nghìn tỷ đồng trong những ngày sau đó.

Theo ACBS, nhờ các biện pháp can thiệp quyết liệt, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng đã hạ nhiệt phần nào. Giai đoạn 6–9/2, lãi suất qua đêm bình quân giảm về quanh mức 9%/năm, thấp hơn đáng kể so với đỉnh đầu tháng.

Đáng chú ý, số dư OMO lưu hành và tiền gửi Kho bạc tại hệ thống ngân hàng đều tăng lên các mức cao kỷ lục, tạo lớp đệm thanh khoản ngắn hạn cho thị trường.

Sau Tết: Hạ nhiệt dần nhưng khó về mức thấp

Nhìn về nửa đầu năm 2026, ACBS dự báo áp lực thanh khoản sẽ dần giảm sau Tết khi yếu tố mùa vụ qua đi và dòng tiền quay trở lại hệ thống. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng nhiều khả năng vẫn neo cao hơn so với năm 2025 do bài toán cấu trúc nguồn vốn chưa được cải thiện nhanh.

Trong khi đó, VCBS cho rằng độ trễ trong quá trình tái phân bổ dòng tiền có thể khiến căng thẳng thanh khoản còn kéo dài thêm vài tuần sau kỳ nghỉ. Lãi suất liên ngân hàng vì vậy có thể duy trì ở mức cao trong ngắn hạn trước khi giảm dần nhờ công cụ điều tiết và nguồn tiền quay lại hệ thống.

Các chuyên gia cũng lưu ý, diễn biến lãi suất liên ngân hàng sẽ tiếp tục phụ thuộc vào tiến độ giải ngân, tăng trưởng tín dụng, biến động tỷ giá và định hướng điều hành chính sách tiền tệ trong các quý tới. Với mục tiêu tăng trưởng cao, dư địa điều tiết thanh khoản vẫn được kỳ vọng sẽ được sử dụng linh hoạt để tránh gây sốc cho thị trường tiền tệ.