Sức nóng từ "đòi hỏi" của FTSE

Yêu cầu của FTSE đang đặt thị trường Việt Nam trước ngã rẽ lớn: khi cánh cửa cho khối môi giới quốc tế mở ra, “miếng bánh” thị phần sẽ chỉ thuộc về những ai đủ mạnh để trụ lại sau cuộc sàng lọc.

FTSE Russell vừa chính thức công bố quyết định nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi cận biên, khép lại nhiều năm chờ đợi và đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo thông báo, FTSE sẽ triển khai quá trình này theo lộ trình hai giai đoạn, bắt đầu từ tháng 3/2026 và có hiệu lực chính thức vào ngày 21/9/2026.

Giới phân tích nhận định, việc được nâng hạng sẽ mở ra một chu kỳ phát triển mới cho thị trường vốn Việt Nam: niềm tin của nhà đầu tư cải thiện, chi phí vốn doanh nghiệp giảm, khả năng tiếp cận dòng tiền quốc tế tăng mạnh. Đây không chỉ là sự công nhận về vị thế, mà còn là “tấm vé thông hành” giúp Việt Nam tiến sâu hơn vào dòng chảy tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là một điều kiện tiên quyết mà FTSE nhấn mạnh trong thông báo ngày 7/10: Việt Nam cần mở cửa cho các công ty môi giới quốc tế được phép trực tiếp làm đối tác giao dịch (counterparty) trước khi nâng hạng chính thức có hiệu lực. FTSE khẳng định: “Việc mở quyền truy cập cho môi giới toàn cầu là điều kiện cần thiết để phân loại thị trường chứng khoán Việt Nam.”

Theo nguyên tắc của FTSE và MSCI, một thị trường chỉ được công nhận là “mới nổi” khi nhà đầu tư tổ chức quốc tế có thể dễ dàng tiếp cận, giao dịch và sao chép các chỉ số chứng khoán (replicate) một cách hiệu quả. Điều này đồng nghĩa, các quỹ ETF toàn cầu như Vanguard FTSE Emerging Markets ETF (VWO) hay iShares Core MSCI EM ETF (IEMG) phải có khả năng mua bán cổ phiếu Việt Nam thông qua những định chế tài chính toàn cầu mà họ tin tưởng – như Goldman Sachs, Morgan Stanley, Citi hay UBS.

Yêu cầu này mở ra cánh cửa hội nhập sâu hơn, nhưng cũng là tín hiệu báo trước một cuộc cạnh tranh khốc liệt chưa từng có trên thị trường môi giới trong nước. Khi “miếng bánh” thị phần vốn đã chật hẹp, sự xuất hiện của các tay chơi ngoại hứa hẹn đảo lại trật tự, buộc các công ty chứng khoán nội phải tăng tốc tái cấu trúc và đầu tư chiều sâu để giữ vị thế.

Hiện tại, “cuộc chiến” thị phần môi giới trong nước vốn đã sôi động. Theo bảng xếp hạng quý III do HoSE công bố, VPS tiếp tục dẫn đầu với 16,02% thị phần, tăng hơn 1 điểm phần trăm so với nửa đầu năm 2025. Theo sau là SSI (11,82%), TCBS (7,75%), Vietcap và HSC giữ vững top 5. Trong khi đó, hơn 60 công ty chứng khoán khác đang chia nhau 30% thị phần còn lại – phần “bánh vụn” trong cuộc đua đầy khốc liệt.

Những năm qua, các công ty chứng khoán đã liên tục bơm vốn, nâng cấp công nghệ, mở rộng dịch vụ và cải thiện trải nghiệm khách hàng, cho thấy mức độ đầu tư và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Nhưng bức tranh ấy có thể còn khốc liệt hơn nhiều khi khối ngoại nhập cuộc – với tiềm lực tài chính, công nghệ và mạng lưới toàn cầu vượt trội.

Theo giới chuyên gia, việc mở cửa cho môi giới quốc tế không chỉ là thách thức, mà còn cơ hội nâng chuẩn thị trường: tăng tính minh bạch, giảm rủi ro đối tác, và củng cố niềm tin của các nhà đầu tư tổ chức vào Việt Nam – một thị trường đang chuyển mình mạnh mẽ để khẳng định vị thế mới nổi thực thụ trên bản đồ tài chính khu vực.