Sức bật Chứng khoán Việt từ ETF và quỹ

Việt Nam đang xây dựng hệ sinh thái quỹ đa dạng, với ETF, quỹ cổ phiếu, trái phiếu, hạ tầng và cân bằng, nhằm hấp thụ dòng vốn dài hạn, ổn định thị trường và tận dụng hiệu ứng nâng hạng. ETF được đánh giá là kênh chiến lược thu hút đầu tư quốc tế nhờ minh bạch, chuẩn quốc tế và thanh khoản cao.

Bà Đỗ Hồng Vân – Trưởng Phòng Phân tích dữ liệu, FiinGroup – nhấn mạnh rằng việc mở rộng hệ sinh thái quỹ và chuẩn hóa mô hình đầu tư, đặc biệt với sự bùng nổ của ETF, đang tạo nền tảng vững chắc, nâng tầm sức hút và dòng vốn dài hạn cho Việt Nam trên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán.

Bà Đỗ Hồng Vân

Trong bối cảnh Việt Nam nỗ lực đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của FTSE Russell và MSCI, việc phát triển hệ sinh thái quỹ đầu tư đa dạng trở thành nhân tố then chốt, vừa tạo nền tảng cho thị trường ổn định, vừa thu hút dòng vốn quốc tế dài hạn. Các tiêu chí nâng hạng tập trung vào hạ tầng thị trường, minh bạch thông tin, cơ chế lưu ký - bù trừ - thanh toán, quyền chuyển nhượng và giới hạn sở hữu nước ngoài; trong khi quy mô hay số lượng quỹ không phải yếu tố trực tiếp.

Tuy nhiên, trong giai đoạn hậu nâng hạng, hệ sinh thái quỹ đa dạng, đặc biệt ETF, quỹ cổ phiếu, quỹ trái phiếu, quỹ cân bằng, quỹ hạ tầng và quỹ tiền tệ, đóng vai trò hấp thụ dòng vốn, ổn định thị trường và hướng dòng vốn ngoại vào các sản phẩm trung – dài hạn. Vốn từ ETF toàn cầu, quỹ hưu trí hay quỹ đầu tư quốc gia sẽ quan tâm mạnh hơn, vấn đề mấu chốt là thị trường có thể chuyển hóa các dòng vốn này thành nguồn lực dài hạn hay không, đúng tinh thần tái cấu trúc nhà đầu tư, giảm phụ thuộc vào cá nhân và tăng tỷ trọng tổ chức.

Giai đoạn 2026 – 2030 sẽ là thời điểm tận dụng hiệu ứng nâng hạng đồng thời thúc đẩy tái cấu trúc thị trường vốn. Ngành quỹ cần đi theo hai hướng: đa dạng hóa phân lớp tài sản và mở rộng mô hình quỹ để đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của nhà đầu tư. Quỹ cổ phiếu sẽ hưởng lợi từ IPO, thoái vốn, cổ phần hóa và nới room, quỹ trái phiếu doanh nghiệp cung cấp vốn dài hạn thay thế tín dụng ngân hàng, quỹ hạ tầng đáp ứng nhu cầu vốn cho giao thông, năng lượng, logistics và hạ tầng dữ liệu, trong khi quỹ tiền tệ hoàn thiện hệ sinh thái nhờ khả năng hấp thụ dòng vốn ngắn hạn.

Giá trị tài sản ròng (NAV) và số lượng quỹ ETF tại Việt Nam.

Bên cạnh phân lớp tài sản, các mô hình quỹ chủ đạo cũng sẽ định hình cấu trúc thị trường. ETF, nhờ chuẩn quốc tế, minh bạch, chi phí thấp và khả năng đa dạng hóa rủi ro, tiếp tục là kênh kết nối quan trọng với dòng vốn ngoại. Quỹ cân bằng phục vụ nhu cầu nhà đầu tư nội địa tìm kiếm tăng trưởng và ổn định, quỹ trong quỹ tạo điều kiện cho định chế quốc tế phân bổ vốn mà không cần xây dựng đội ngũ nội địa, trong khi quỹ hưu trí tự nguyện cung cấp nguồn vốn siêu dài hạn – mục tiêu mà mọi thị trường mới nổi đều hướng tới.

Hiện tại, Việt Nam có 18 quỹ ETF cổ phiếu với tổng NAV khoảng 25,7 nghìn tỷ đồng, vẫn khiêm tốn so với các thị trường trong khu vực và Mỹ. Khi nâng hạng, cơ cấu nhà đầu tư sẽ chuyển dịch mạnh mẽ với sự tham gia của quỹ đầu tư quốc gia, quỹ hưu trí và quỹ tương hỗ toàn cầu, đòi hỏi sản phẩm chuẩn hóa, minh bạch, thanh khoản cao – điều mà ETF đáp ứng tốt nhất. Các ETF theo ngành và theo chủ đề, từ ngân hàng, năng lượng, hạ tầng đến năng lượng sạch hay ESG, sẽ trở thành công cụ chiến lược phân bổ vốn dài hạn, giúp thị trường Việt Nam nâng tầm trong giai đoạn hậu nâng hạng.