Sóng IPO trở lại, cuộc chơi đổi khác?

Thị trường IPO Việt Nam đang bước vào giai đoạn sôi động trở lại, với quy mô huy động được dự báo lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng trong những năm tới. Nhưng khi nguồn cung cổ phiếu tăng mạnh, bài toán hấp thụ dòng tiền và định giá doanh nghiệp cũng trở nên quyết liệt hơn.

Hoạt động IPO tại Việt Nam đang có dấu hiệu bước vào một chu kỳ mới. Theo Deloitte, Đông Nam Á huy động khoảng 3,07 tỷ USD qua IPO trong nửa đầu năm 2026, trong đó Việt Nam có 4 thương vụ lọt nhóm 10 thương vụ lớn nhất khu vực.

Đáng chú ý, thương vụ Điện Máy Xanh huy động hơn 13.300 tỷ đồng, đưa vốn hóa doanh nghiệp sau khi giao dịch trên HoSE vượt 100.000 tỷ đồng. Trong khi đó, DatVietVAC đang chào bán cổ phiếu với giá 54.800 đồng/cổ phiếu, cho thấy làn sóng IPO đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực thay vì tập trung vào nhóm tài chính hay doanh nghiệp nhà nước.

Quy mô phía trước được dự báo còn lớn hơn. Tổng giám đốc LPBank Securities Hoàng Việt Anh cho rằng Việt Nam có thể bước vào “làn sóng IPO thứ ba”, với khả năng huy động khoảng 500.000-600.000 tỷ đồng nếu quy mô phát hành tương đương 3-5% GDP. Trong khi đó, ABS ước tính giá trị doanh nghiệp IPO giai đoạn 2026-2028 có thể đạt ít nhất 50 tỷ USD.

FiinGroup cũng ghi nhận tổng giá trị phát hành cổ phần và IPO theo kế hoạch của các doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch đạt khoảng 289.500 tỷ đồng tính đến ngày 25/5/2026, tăng 86,5% so với năm trước và cao gấp 2,5 lần bình quân 5 năm.

Cửa lớn cho doanh nghiệp, bài toán khó cho thị trường

IPO quy mô lớn giúp doanh nghiệp mở rộng khả năng huy động vốn, tăng độ minh bạch và tạo thêm hàng hóa cho thị trường chứng khoán. Với những doanh nghiệp có quy mô lớn, thương hiệu mạnh và kết quả kinh doanh rõ ràng, việc niêm yết còn có thể mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn tổ chức.

Tuy nhiên, nguồn cung tăng nhanh cũng đồng nghĩa dòng tiền phải phân bổ cho nhiều lựa chọn hơn. Khi lượng cổ phiếu mới phát hành tăng mạnh, khả năng duy trì mức định giá cao sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng tài sản của từng doanh nghiệp.

Đây là điểm đáng chú ý khi nhìn vào những thương vụ IPO quốc tế gần đây.

SpaceX dù ghi nhận doanh thu quý II/2026 tăng 92% vẫn có thời điểm cổ phiếu giảm xuống dưới mức IPO 135 USD. Trong khi đó, Unitree từng tăng hơn 600% ngay phiên giao dịch đầu tiên nhưng sau đó giảm khoảng 45% từ đỉnh.

Hai trường hợp cho thấy câu chuyện tăng trưởng có thể tạo sức nóng cho IPO, nhưng không tự động bảo đảm mức định giá duy trì lâu dài.

IPO thành công chưa đồng nghĩa định giá thành công

Với Việt Nam, những câu chuyện về nâng hạng thị trường, tăng trưởng kinh tế, đầu tư công, hạ tầng, công nghệ và tiêu dùng đang tạo nền tảng cho một chu kỳ IPO mới.

Nhưng khi hàng trăm nghìn tỷ đồng cổ phiếu có thể được đưa ra thị trường, cuộc chơi sẽ chuyển từ “có IPO hay không” sang “doanh nghiệp nào đủ sức hấp thụ dòng tiền và bảo vệ định giá”.

Điện Máy Xanh, DatVietVAC hay các doanh nghiệp lớn chuẩn bị lên sàn sẽ phải chứng minh năng lực bằng kết quả kinh doanh sau IPO. Còn thị trường sẽ phải giải bài toán cân bằng giữa nguồn cung mới và sức hấp thụ của dòng tiền.

Sóng IPO vì vậy có thể mở rộng đáng kể quy mô thị trường Việt Nam, nhưng đồng thời cũng đặt ra một phép thử mới: doanh nghiệp có thể bán câu chuyện ở ngày IPO, nhưng chỉ tăng trưởng thực mới có thể giữ được định giá về sau.