Siết thuế chuyển nhượng cổ phần chưa niêm yết lên mức 20%

Bộ Tài chính vừa đưa ra đề xuất mang tính bước ngoặt tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân mới: Áp thuế suất 20% trên lợi nhuận chuyển nhượng cổ phần đối với các doanh nghiệp chưa niêm yết. Động thái này không chỉ nhằm lấp lỗ hổng thất thoát thuế mà còn là thông điệp cứng rắn thúc đẩy tính minh bạch trên thị trường vốn.

Việc phân tách rạch ròi giữa cổ phiếu niêm yết (chịu thuế 0,1% doanh thu) và cổ phần "ngoài sàn" (chịu thuế 20% lợi nhuận) được kỳ vọng sẽ tạo ra cuộc thanh lọc quy mô lớn, đưa các doanh nghiệp tiến gần hơn tới tiêu chuẩn công khai trên Sở Giao dịch chứng khoán.

Siết thuế chuyển nhượng cổ phần chưa niêm yết lên mức 20%

Bộ Tài chính đang đề xuất áp mức thuế 20% trên phần thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần chưa niêm yết, trong khuôn khổ dự thảo hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Theo dự thảo, thu nhập từ chuyển nhượng vốn tiếp tục được chia thành ba nhóm: chuyển nhượng phần vốn góp, chuyển nhượng chứng khoán và các hình thức khác. Với nhóm chuyển nhượng vốn góp, cách tính thuế không thay đổi: áp dụng thuế suất 20% trên phần chênh lệch giữa giá bán và giá mua, sau khi trừ chi phí liên quan.

Trường hợp không xác định được giá vốn và chi phí, thuế sẽ được tính theo tỷ lệ 2% trên giá chuyển nhượng. Cách tính này áp dụng chung cho cả cá nhân cư trú và không cư trú.

Điểm mới đáng chú ý là việc đưa hoạt động chuyển nhượng cổ phần tại các doanh nghiệp chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch vào cùng nhóm chịu thuế như chuyển nhượng vốn. Điều này đồng nghĩa, nhà đầu tư trong các thương vụ ngoài sàn sẽ chịu mức thuế 20% trên lợi nhuận, thay vì cách tính đơn giản hơn trước đây.

Trong khi đó, giao dịch chứng khoán niêm yết vẫn giữ nguyên mức thuế 0,1% trên giá trị mỗi lần chuyển nhượng. Cơ chế này áp dụng cho cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán giao dịch công khai.

Sự khác biệt lớn về cách đánh thuế cho thấy định hướng chính sách: phân tách rõ giữa thị trường minh bạch và thị trường chưa niêm yết. Theo cơ quan soạn thảo, giao dịch trên sàn có tính công khai, giá cả xác định rõ ràng và được giám sát chặt chẽ, nên mức thuế thấp là hợp lý.

Ngược lại, các giao dịch ngoài sàn thường thiếu minh bạch, khó xác định giá trị thực và tiềm ẩn rủi ro cho nhà đầu tư. Việc áp thuế cao hơn được xem là công cụ điều tiết, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp sớm niêm yết hoặc đăng ký giao dịch chính thức.

Về dài hạn, chính sách này có thể thúc đẩy quá trình “lên sàn”, cải thiện chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán và tăng cường bảo vệ nhà đầu tư. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, chi phí thuế gia tăng có thể khiến hoạt động chuyển nhượng cổ phần ngoài sàn trở nên kém hấp dẫn hơn.