Mã liên quan
24HMONEY đã kiểm duyệtSeries nhiệt độ thị trường: (P1) Khi kỳ vọng chính sách đẩy thị trường tăng nhanh
Trong giai đoạn gần đây, VN-Index ghi nhận mức tăng mạnh từ khoảng 1.300 điểm lên gần 1.850 điểm, chủ yếu được dẫn dắt bởi kỳ vọng chính sách liên quan đến phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước theo các nghị quyết của Bộ Chính trị.
Bài viết này phân tích động lực tăng điểm của thị trường dưới góc độ định giá (P/E, P/B), chất lượng lợi nhuận doanh nghiệp, hiệu quả sử dụng vốn và các rủi ro hệ thống như đòn bẩy margin và làn sóng IPO. Kết quả cho thấy, thị trường đang có xu hướng rơi vào trạng thái định giá cực đoan nếu xét theo các chỉ số lịch sử, song cấu trúc lợi nhuận và sự mở rộng định giá dựa trên kỳ vọng đang tiềm ẩn những rủi ro đáng kể đối với tính bền vững của xu hướng tăng. Bài viết này là một phần trong chuỗi series "Đánh giá nhiệt độ thị trường chứng khoán" , giới nhà đầu tư nên theo dõi đầy đủ, xuyên suốt để có cái nhìn xuyên suốt và phù hợp hơn trong việc ra quyết định đầu tư
1. Bối cảnh và động lực chính sách của đà tăng VN-Index
Đà tăng nhanh của VN-Index từ vùng 1.300 điểm lên 1.700 điểm được hình thành trong bối cảnh kỳ vọng gia tăng về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân, theo tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Thị trường đã phản ứng tích cực với thông điệp chính sách này, đặc biệt thông qua việc tái định giá các tập đoàn tư nhân quy mô lớn – những doanh nghiệp có tỷ trọng vốn hóa cao trong rổ chỉ số.
Các tập đoàn như Vingroup và GELEX được coi là đại diện cho khu vực tư nhân, từ đó trở thành động lực chính kéo chỉ số tăng. Bên cạnh đó, nhóm ngân hàng cũng được hưởng lợi từ kỳ vọng mở rộng tín dụng cho khu vực tư nhân. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng sự gia tăng định giá này chủ yếu phản ánh kỳ vọng tương lai, trong khi các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh cốt lõi (dòng tiền hoạt động, biên lợi nhuận, chất lượng tài sản) chưa cho thấy sự cải thiện tương ứng.
Cấu trúc đóng góp điểm số trong một năm qua củng cố lập luận rằng động lực tăng của VN-Index chủ yếu đến từ kỳ vọng chính sách và quá trình tái định giá các doanh nghiệp trụ cột, hơn là từ sự cải thiện đồng đều của nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp trên diện rộng. Việc các cổ phiếu gắn với vai trò “đầu tàu” của khu vực tư nhân (VIC, VHM) và hệ thống tài chính (CTG, TCB) chiếm tỷ trọng lớn trong đóng góp tăng điểm cho thấy thị trường đã phản ứng mạnh với các tín hiệu chính sách mang tính định hướng vĩ mô.
Hiện tượng này hàm ý rằng đà tăng của chỉ số mang đặc trưng “top-down”, trong đó kỳ vọng vĩ mô và chính sách đóng vai trò khởi phát, còn biến động giá của các cổ phiếu vốn hóa lớn đóng vai trò khuếch đại. Điều này cũng đồng thời đặt ra rủi ro tiềm ẩn về tính bền vững của xu hướng tăng, bởi khi động lực kỳ vọng suy yếu hoặc quá trình tái định giá hoàn tất, chỉ số có thể trở nên nhạy cảm hơn với các cú điều chỉnh từ chính nhóm cổ phiếu dẫn dắt này.
Sau giai đoạn đầu, VN-Index tiếp tục mở rộng lên vùng 1.850 điểm khi Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước được ban hành. Lúc này, động lực tăng trưởng dịch chuyển sang nhóm doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối, đặc biệt là các ngành dầu khí, ngân hàng lớn và các lĩnh vực gắn với đầu tư công và an ninh năng lượng. Như vậy, đà tăng của thị trường có thể được xem là kết quả của hai làn sóng kỳ vọng chính sách liên tiếp, lần lượt tập trung vào khu vực tư nhân và khu vực kinh tế nhà nước. Điều này đặt ra câu hỏi cốt lõi cho giới nhà đầu tư: mặt bằng định giá hiện tại của VN-Index đã phản ánh đầy đủ và hợp lý các yếu tố nền tảng hay chưa?
Nếu giả định rằng các kỳ vọng chính sách hiện tại sẽ được chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất, thông qua cải thiện dòng tiền hoạt động và mở rộng năng lực sinh lời cốt lõi của các doanh nghiệp trụ cột, thì mặt bằng định giá hiện tại có thể được xem là hợp lý, thậm chí còn chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng dài hạn. Trong kịch bản này, VN-Index vẫn còn dư địa tăng trưởng đáng kể, đặc biệt khi các yếu tố vĩ mô thuận lợi được hiện thực hóa đồng bộ ở cấp độ doanh nghiệp.
Ngược lại, nếu quá trình tái định giá chủ yếu dừng lại ở kỳ vọng mà không được củng cố bằng kết quả kinh doanh bền vững, thì rủi ro điều chỉnh sẽ gia tăng khi các yếu tố hỗ trợ mang tính ngắn hạn dần suy yếu. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư lý trí cần điều chỉnh hành vi theo hướng thận trọng hơn: chuyển trọng tâm từ chỉ số sang chất lượng doanh nghiệp, từ câu chuyện chính sách sang dòng tiền thực, và từ tăng trưởng giá ngắn hạn sang khả năng sinh lời dài hạn trên vốn đầu tư.
Bài viết này không nhằm đưa ra một kết luận đóng về việc thị trường đang “đắt” hay “rẻ”, mà đặt nền móng cho câu hỏi trung tâm của toàn bộ chuỗi bài tiếp theo: đâu là phần định giá được biện minh bởi năng lực tạo giá trị thực, và đâu là phần được xây dựng chủ yếu trên kỳ vọng? Việc trả lời câu hỏi này sẽ là trọng tâm của các phân tích kế tiếp, thông qua việc đi sâu vào cấu trúc lợi nhuận, hiệu quả sử dụng vốn và tính bền vững của các ngành và doanh nghiệp dẫn dắt thị trường.
Chuỗi phân tích này được xây dựng với mục tiêu giúp nhà đầu tư đặt lại hệ quy chiếu khi thị trường trở nên “nóng”, tránh rơi vào hai thái cực: hoặc quá hưng phấn với kỳ vọng ngắn hạn, hoặc quá dè dặt trước các chỉ báo định giá bề mặt. Việc theo dõi đầy đủ toàn bộ series sẽ mang lại một góc nhìn xuyên suốt và nhất quán hơn, hỗ trợ quá trình ra quyết định trong giai đoạn thị trường đang mở rộng nhanh như hiện nay.
Mã chứng khoán liên quan bài viết
Theo dõi người đăng bài
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường