Nỗi lo bong bóng AI đang "níu chân" Fed trước mọi quyết định hạ lãi suất

Fed đang do dự hạ lãi suất, giữ “hỏa lực” trong bối cảnh lo ngại bong bóng AI. Định giá cổ phiếu cao, chi tiêu doanh nghiệp quá mức và các động thái rút vốn từ nhà đầu tư lớn làm tăng nguy cơ thị trường lao động và nền kinh tế Mỹ chịu tác động dây chuyền nếu bong bóng vỡ. Dư địa chính sách tiền tệ và tài khóa hạn chế khiến mọi quyết định của Fed cần cực kỳ thận trọng.

Dù tín hiệu suy yếu của thị trường lao động ngày càng rõ, Fed vẫn giữ thái độ dè chừng trước việc hạ lãi suất. Động cơ phía sau sự do dự ấy, theo nhiều phân tích, nằm ở nỗi lo bong bóng AI có thể kích hoạt một cú sốc thị trường và kéo nền kinh tế trượt vào suy thoái.

Các quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang rơi vào thế giằng co về hướng đi của lãi suất. Một bên lo thị trường lao động suy yếu và muốn nới lỏng; bên còn lại đặt ưu tiên dập lạm phát. Nhưng trong bối cảnh cơn sốt AI phủ bóng Phố Wall, ngày càng nhiều câu hỏi đặt ra: phải chăng Fed đang giữ “hỏa lực” cho kịch bản bong bóng AI vỡ tung và kéo kinh tế Mỹ vào suy thoái?

Nỗi lo lan rộng trên Phố Wall

Điểm gây bất an nhất chính là định giá. Hệ số P/E dự phóng của S&P 500 đã áp sát vùng từng chứng kiến bong bóng dot-com, trong khi làn sóng đầu tư AI của các đại gia công nghệ tăng phi mã. Theo IEA, riêng năm 2025, chi tiêu toàn cầu cho trung tâm dữ liệu – nền tảng hạ tầng của AI – sẽ đạt 580 tỷ USD, vượt cả mức rót vốn cho các dự án dầu mỏ mới.

Nỗi lo bong bóng AI đang "níu chân" Fed trước mọi quyết định hạ lãi suất

Lần đầu sau hai thập kỷ, nhà đầu tư tổ chức thừa nhận doanh nghiệp chi tiêu quá mức – và AI là tâm điểm của nỗi lo ấy. Khảo sát của Bank of America cho thấy “bong bóng AI” được đánh giá là rủi ro đuôi lớn nhất đối với kinh tế toàn cầu; hơn một nửa quản lý quỹ tin rằng cổ phiếu AI đã bước vào vùng bong bóng.

“Dòng tiền thông minh” bắt đầu rút lui?

Nvidia vẫn công bố kết quả rực rỡ, đơn hàng chip AI kéo dài sang 2026 trị giá 500 tỷ USD. Nhưng một loạt tín hiệu khiến thị trường chột dạ: quỹ của Peter Thiel bán sạch cổ phiếu Nvidia; SoftBank thoái vốn toàn bộ; và đặc biệt, Michael Burry – người từng nhìn thấy khủng hoảng 2008 trước cả Phố Wall – đang đặt cược giá Nvidia và Palantir sẽ giảm.

Dù có thể chỉ là tái cơ cấu danh mục, những động thái này thổi bùng câu hỏi về độ bền thật sự của “cơn sốt AI”.

Nếu bong bóng vỡ, cú sốc sẽ lan rộng

Một cú điều chỉnh mạnh sẽ giáng đòn trực tiếp vào “hiệu ứng của cải” – động lực thúc đẩy tiêu dùng chiếm 70% GDP Mỹ. Giá cổ phiếu lao dốc sẽ khiến hộ gia đình thắt chi tiêu, nhu cầu giảm, và vòng xoáy sa thải trong ngành công nghệ có thể lan sang cả nền kinh tế. Deutsche Bank ước tính nếu không có đầu tư AI đỡ đòn, nước Mỹ năm nay đã rơi vào suy thoái – hàm ý rằng nếu dòng tiền vào AI sụp đổ, cú sốc sẽ đến rất nhanh.

Trong kịch bản ấy, Fed buộc phải can thiệp mạnh để cứu nền kinh tế. Nhưng dư địa lại cực kỳ hạn chế: lãi suất hiện chỉ cách mức 0 vài bước. Một chu kỳ cắt giảm sâu như trong các cuộc suy thoái lịch sử có thể đẩy lãi suất xuống vùng âm – điều Fed nhiều lần bác bỏ. QE vẫn là lựa chọn, nhưng kéo theo hàng loạt rủi ro: lạm phát, lệch pha thanh khoản, và bất ổn tài chính.

Vì sao Fed phải giữ “đạn” lúc này?

IMF đã lên tiếng cảnh báo về rủi ro AI. Chủ tịch Jerome Powell thì trấn an rằng AI không phải bong bóng, nhưng chính vì tầm ảnh hưởng của ông quá lớn, mọi phát biểu dù nhỏ cũng có thể khiến thị trường chao đảo. Fed phải giữ giọng trung tính – và giữ “hỏa lực” chính sách – trong trường hợp xấu nhất.

Kinh nghiệm châu Âu cho thấy lãi suất âm có tác dụng nhưng cũng gây méo mó hệ thống tài chính; nghiên cứu của Fed kết luận ngưỡng âm khả thi chỉ quanh -0,35%. Nghĩa là lợi ích nhỏ, rủi ro lớn. Trong khi đó, Qt hay QE đều là con dao hai lưỡi, dễ gây sốc giống năm 2013.

Chính sách tài khóa cũng khó hỗ trợ mạnh như thời COVID-19: nợ công cao, trái phiếu tăng lợi suất, Quốc hội chia rẽ. Không khí chính trị hiện tại không thuận để thông qua thêm các gói chi tiêu hàng nghìn tỷ USD.

Tổng hòa các yếu tố ấy, Fed có lý do để giữ lập trường thận trọng. Khi định giá cổ phiếu phình to, doanh nghiệp chi tiêu ồ ạt và những nhà đầu tư sành sỏi âm thầm thoái vốn, bóng dáng một bong bóng AI là điều không thể phớt lờ. Và nếu cú vỡ xảy ra, nền kinh tế Mỹ sẽ chịu tác động dây chuyền – đúng lúc hai công cụ chủ lực của chính phủ, tiền tệ và tài khóa, đều bị giới hạn.

Đó là lý do Fed buộc phải cân nhắc thấu đáo từng bước hạ lãi suất – bởi một quyết định vội vàng hôm nay có thể khiến họ cạn “hỏa lực” khi thật sự cần đến trong cuộc khủng hoảng kế tiếp.