#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nợ công Mỹ vượt $40 nghìn tỷ - Bộ Tài chính bước vào "Vòng xoáy"?

Bộ Tài chính Mỹ (US Treasury) hôm nay xác nhận tổng nợ công đã vượt mốc $40 nghìn tỷ lần đầu tiên trong lịch sử, sau khi tăng thêm hơn $60 tỷ chỉ trong một ngày. Nợ đã tăng thêm $1 nghìn tỷ chỉ trong hơn ba tháng, và tăng thêm một phần ba tổng số trong chưa đầy năm năm.

Nước Mỹ mất 200 năm để đạt $1 nghìn tỷ nợ công đầu tiên. Lần gần nhất, chỉ mất 95 ngày.

Bộ Tài chính can thiệp bất ngờ ngay trước tin tức $40 nghìn tỷ

Tin tức phần lớn đã được dự đoán này đến chỉ vài giờ sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent bất ngờ công bố nỗ lực mới nhằm kiềm chế chi phí vay dài hạn đang ở mức cao nhiều năm — thành phần quan trọng nhất trong đà tăng nợ.

Chỉ hai tuần sau Thông báo Tái cấp vốn (Refunding Announcement) gần nhất — lẽ ra là thời điểm để công bố thay đổi này — Bộ Tài chính khiến thị trường bất ngờ khi tuyên bố sẽ tăng cường hỗ trợ cho chứng khoán kỳ hạn dài bằng cách "tăng ít nhất gấp đôi quy mô hoạt động mua lại hỗ trợ thanh khoản cho chứng khoán coupon danh nghĩa kỳ hạn dài (nhóm 10-20 năm và 20-30 năm)."

Thông báo này đã khiến lợi suất trái phiếu giảm mạnh — ít nhất là tạm thời.

Tốc độ tăng nợ: từ $30 nghìn tỷ đến $40 nghìn tỷ trong chưa đầy 5 năm

Đáng chú ý, chưa đầy 5 năm trước — vào tháng 1/2022 — nợ công Mỹ mới chỉ chạm mốc $30 nghìn tỷ. Tốc độ tăng trưởng nhu cầu vay nợ liên bang đang tăng nhanh, và chưa có dấu hiệu chững lại.

Theo Bloomberg, cả hai đảng chính trị Mỹ đều tránh né các giải pháp cấu trúc: đảng Cộng hòa từ lâu phản đối tăng thuế để tăng thu ngân sách, trong khi việc cắt giảm phúc lợi y tế và hưu trí cho người cao tuổi — vốn mang tính nhạy cảm chính trị cao — bị cả hai đảng né tránh. Nhiều nhà quan sát dự đoán Quốc hội và chính quyền chỉ hành động khi bị buộc phải làm vậy bởi một cú sốc gián đoạn thị trường tài chính.

Bessent từng nói một lý do chính khiến ông tham gia chính trường là để giúp giải quyết thâm hụt đang chạy ở tốc độ chưa từng có ngoài các giai đoạn chiến tranh lớn, đại dịch hoặc thị trường việc làm suy thoái nghiêm trọng.

Các nhà kinh tế học, Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) và Phố Wall đều nhận thấy rất ít hoặc không có tiến triển trong những năm tới đối với tỷ lệ thâm hụt/GDP.

"Về mặt hình thức, tôi chắc chắn việc vượt qua các ngưỡng như $40 nghìn tỷ sẽ thu hút sự chú ý đến vấn đề này trong ngắn hạn," Matthew Luzzetti, kinh tế gia trưởng Mỹ tại Deutsche Bank, nhận định. "Nhưng nó không đại diện cho một ngưỡng kỳ diệu nào đối với động lực nợ, và các dự báo đã lường trước kết quả này từ lâu."

Quan trọng hơn, theo Luzzetti, là sự leo thang của lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ — đang liên tục đẩy chi phí trả nợ cho khối nợ kỷ lục này lên cao. Thứ Năm tuần trước, đợt đấu giá trái phiếu 30 năm gần nhất của Bộ Tài chính có chi phí cao nhất trong 25 năm (một phần tư thế kỷ). Đấu giá 10 năm một ngày trước đó thu hút chi phí tài trợ cao nhất ở kỳ hạn này kể từ 2007.

Với hai tháng còn lại của năm tài khóa, tổng chi phí lãi vay của chính phủ trong năm 2026 đã đạt $1,37 nghìn tỷ — tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Điều này lại làm tăng thêm nợ, có khả năng thúc đẩy nhà đầu tư tiếp tục đòi hỏi lãi suất cao hơn — một mô hình được gọi là "vòng lặp định mệnh" (doom loop).

Để minh họa vòng lặp này bằng con số cụ thể: Bộ Tài chính đã trả khoảng $85 tỷ cho các trái chủ trong đợt thanh toán coupon bán niên hôm thứ Hai — mức lớn nhất từng ghi nhận. Để so sánh: Bộ Tài chính trả $75 tỷ tiền lãi trong kỳ thanh toán giữa tháng 8/2025, và khoảng $80 tỷ vào ngày 17/2 năm nay.

Chi phí lãi vay hiện là phần lớn thứ ba trong ngân sách, vượt qua chi tiêu y tế và chỉ đứng sau An sinh Xã hội. Tuy nhiên, ở mức $1,6 nghìn tỷ, An sinh Xã hội có thể bị vượt qua bởi tổng chi phí lãi vay ngay trong năm 2026.

AI đang cạnh tranh vốn với chính phủ Mỹ

Đây là điểm phức tạp thêm cho bức tranh: làn sóng phát hành nợ doanh nghiệp kỷ lục để tài trợ cho capex AI đang bắt đầu chèn lấn (crowd out) nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ Mỹ — hiện tượng đã được phân tích chi tiết trong các bài viết trước của session về cuộc cạnh tranh vốn giữa hyperscaler AI và trái phiếu Kho bạc.

Chi phí bộ nhớ (memory chip) tăng vọt hiện đang đóng góp khoảng 0,5 điểm phần trăm vào lạm phát lõi PCE — con số mà giới quan sát dự đoán sẽ trở nên nhạy cảm về mặt chính trị.

Douglas Holtz-Eakin, Chủ tịch American Action Forum và cựu Giám đốc CBO, viết trong ghi chú hôm thứ Hai: "Ngân sách liên bang là kẻ thù nội tại. Đây là mối đe dọa lớn nhất đối với nền tảng tiến bộ kinh tế, vị thế kinh tế quốc tế của Mỹ, và an ninh quốc gia. Lý do duy nhất để lạc quan phải là các hành động thực chất để kiềm chế biển nợ đỏ. Không có hành động thực chất nào như vậy."

Trần nợ tiếp theo: chỉ còn 4-5 tháng

Với tốc độ tích lũy nợ hiện tại, chính phủ Mỹ còn khoảng 4-5 tháng trước khi chạm trần nợ $41,1 nghìn tỷ — dự kiến kích hoạt thêm một vòng đối đầu chính trị đảng phái mới tại Washington để ngăn chặn nguy cơ vỡ nợ thanh toán.

Fitch Ratings nhận định: "Chính phủ chưa thực hiện hành động có ý nghĩa để giải quyết thâm hụt tài khóa chung lớn. Áp lực chi tiêu sẽ gia tăng trong thập kỷ tới do dân số già hóa." Quốc gia sẽ "dễ tổn thương trước các cú sốc kinh tế trong tương lai" khi mức nợ tiếp tục tăng, theo tổ chức xếp hạng này.

Đáng chú ý, một tuần trước, Fitch vẫn giữ nguyên xếp hạng tín dụng Mỹ ở mức AA+ — không hạ bậc dù đưa ra cảnh báo mạnh.

Michael Peterson, Chủ tịch Quỹ Peter G. Peterson (tổ chức nghiên cứu), nhận định về cột mốc $40 nghìn tỷ: "Hy vọng việc chạm mốc lớn tròn số này sẽ gửi đi hồi chuông cảnh tỉnh khắp Washington. Nó sẽ gây tổn hại đến khả năng chi trả hàng ngày trên khắp đất nước nếu chúng ta không kiểm soát được nợ."

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.