#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nợ công Mỹ vượt 100% GDP: Tín hiệu cảnh báo mới cho hệ thống tài chính toàn cầu và cơ hội lớn của kim loại quý

Vài ngày gần đây, giới tài chính toàn cầu đặc biệt chú ý tới một cột mốc mang tính lịch sử: nợ công do công chúng nắm giữ của Mỹ lần đầu tiên vượt ngưỡng 100% GDP kể từ sau Thế chiến II. Đây không chỉ là một con số mang tính biểu tượng, mà còn là tín hiệu cho thấy gánh nặng tài khóa của nền kinh tế lớn nhất thế giới đang bước vào vùng rủi ro chưa từng có trong nhiều thập kỷ.

Trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao, chi phí vay nợ tăng mạnh và tăng trưởng kinh tế có dấu hiệu chậm lại, cột mốc này đang làm dấy lên nhiều lo ngại về tính bền vững của hệ thống tài chính Mỹ. Đồng thời, đây cũng là yếu tố được đánh giá có lợi dài hạn cho vàng và bạc – những tài sản trú ẩn truyền thống trong thời kỳ bất ổn tiền tệ.

Điều quan trọng cần làm rõ là khái niệm “nợ công Mỹ” thường được nhắc tới trên truyền thông thực chất bao gồm hai nhóm khác nhau: tổng nợ liên bang và nợ liên bang do công chúng nắm giữ.

Tổng nợ liên bang Mỹ – con số thường xuất hiện trên các trang theo dõi như USDebtClock – hiện đã lên tới khoảng 39.200 tỷ USD. Tuy nhiên, trong đó có khoảng 8.000 tỷ USD là các khoản nợ nội bộ giữa các cơ quan chính phủ, chẳng hạn nghĩa vụ với quỹ an sinh xã hội, Medicare và các quỹ tín thác khác của chính phủ.

Trong khi đó, giới kinh tế học và thị trường tài chính lại đặc biệt quan tâm tới “nợ do công chúng nắm giữ”, bởi đây mới là phần phản ánh áp lực vay mượn thực tế của Washington đối với thị trường. Các chủ nợ bao gồm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), chính phủ nước ngoài như Trung Quốc và Nhật Bản, các ngân hàng, quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và nhà đầu tư cá nhân.

Theo số liệu mới nhất, nợ công do công chúng nắm giữ đã đạt 31.270 tỷ USD, tăng hơn 8 lần so với mức 3.690 tỷ USD vào năm 2000. Đáng chú ý, quy mô này hiện đã vượt tổng GDP của Mỹ trong 12 tháng gần nhất, ở mức 31.216 tỷ USD, đưa tỷ lệ nợ/GDP lên 100,2%.

Đây là lần đầu tiên kể từ sau Thế chiến II tỷ lệ này quay trở lại vùng ba chữ số. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay khác rất xa giai đoạn hậu chiến trước đây.

Sau Thế chiến II, Mỹ bước vào thời kỳ bùng nổ kinh tế kéo dài nhiều thập kỷ, với năng suất lao động tăng mạnh, dân số trẻ và tốc độ công nghiệp hóa cao. Chính tăng trưởng vượt trội đã giúp Washington dần “thoát khỏi” gánh nặng nợ công.

Ngược lại, nền kinh tế Mỹ hiện nay đang đối mặt với tốc độ tăng trưởng chậm hơn, dân số già hóa, năng suất suy giảm và đặc biệt là mặt bằng lãi suất cao kéo dài. Điều này khiến chi phí trả lãi nợ tăng nhanh và làm cho hệ thống tài chính trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc kinh tế.

Rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng xảy ra một vòng xoáy nợ công nguy hiểm: nhà đầu tư bắt đầu mất niềm tin vào trái phiếu chính phủ Mỹ, yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro, khiến chi phí đi vay của Washington tiếp tục leo thang. Khi đó, áp lực tài khóa có thể buộc Fed phải quay trở lại các chính sách tiền tệ siêu nới lỏng hoặc gián tiếp hỗ trợ chính phủ thông qua việc mở rộng bảng cân đối kế toán.

Lịch sử cho thấy, mỗi khi nợ công tăng quá nhanh và chính sách tiền tệ bị buộc phải “hy sinh” để hỗ trợ tài khóa, giá trị đồng tiền pháp định thường bị bào mòn theo thời gian. Đây cũng chính là lý do vàng và bạc thường bước vào chu kỳ tăng mạnh trong các giai đoạn mất cân đối tài khóa nghiêm trọng.

Không phải ngẫu nhiên mà ngày càng nhiều tổ chức tài chính lớn coi vàng là công cụ phòng vệ trước rủi ro nợ công Mỹ. Trong bối cảnh nguồn cung trái phiếu kho bạc tiếp tục phình to, thâm hụt ngân sách chưa có dấu hiệu cải thiện và niềm tin vào sức mạnh dài hạn của đồng USD bắt đầu bị đặt dấu hỏi, dòng tiền có xu hướng tìm đến các tài sản hữu hạn và không mang rủi ro tín dụng như vàng và bạc.

Cột mốc nợ công vượt 100% GDP vì thế không đơn thuần là một dữ liệu kinh tế. Nó phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cấu trúc tài khóa của Mỹ và có thể là tín hiệu mở đầu cho một giai đoạn biến động lớn hơn của hệ thống tiền tệ toàn cầu trong những năm tới.