NHNN muốn siết quản lý công ty con của ngân hàng, soi rủi ro bất động sản, bảo hiểm

Dự thảo Thông tư mới sẽ luật hóa quy trình nhận diện, đánh giá, phòng ngừa rủi ro hệ thống, mở rộng phạm vi thu thập dữ liệu ra ngoài ngành ngân hàng.

Tăng cường khả năng ổn định hệ thống tài chính

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang tiến tới hoàn thiện khung pháp lý quan trọng nhằm nâng cao khả năng ổn định hệ thống tiền tệ, ngân hàng, tài chính. Đây là nhiệm vụ trọng tâm của NHNN, được quy định tại Nghị định số 26/2025/NĐ-CP.

Để thực hiện nhiệm vụ này, Dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục nhận diện, đánh giá, phòng ngừa và hạn chế rủi ro có tính hệ thống đã được xây dựng. Rủi ro có tính hệ thống là loại rủi ro có khả năng gây ảnh hưởng diện rộng đến thị trường tài chính và nền kinh tế.

Vì sao cần có Thông tư mới?

Văn bản này được coi là cấp thiết do sự thay đổi của thực tiễn:

Thay thế Quy chế cũ: Quy chế Giám sát Rủi ro Hệ thống (GSRRHT) ban hành từ năm 2016 đã bộc lộ nhiều bất cập và vướng mắc, chỉ dừng lại ở phối hợp giữa các đơn vị nội bộ thuộc NHNN.

Rủi ro lan truyền từ việc mở rộng hoạt động của TCTD: Theo dự thảo, trong bối cảnh hiện nay, các tổ chức tín dụng (TCTD) có xu hướng mở rộng phạm vi hoạt động, đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ thông qua việc thành lập các công ty con hoạt động trong các lĩnh vực tài chính khác (như bảo hiểm, chứng khoán, quản lý quỹ, cho thuê tài chính,...).

Việc mở rộng này làm gia tăng tính liên thông và mức độ rủi ro lan truyền trong hệ thống ngân hàng, tài chính.

Bản Thuyết minh cảnh báo rằng rủi ro có khả năng lây lan từ các công ty con sang công ty mẹ (là các TCTD) nếu không được theo dõi và nhận diện kịp thời. Điều này sẽ gây hệ lụy nghiêm trọng cho ngân hàng mẹ và toàn hệ thống.

Ngoài ra, mối liên kết chặt chẽ và thiếu minh bạch giữa công ty mẹ và công ty con cũng là điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các hành vi gian lận tài chính và tiềm ẩn nguy cơ đổ vỡ hệ thống tài chính.

Thông tư mới sẽ giải quyết các vấn đề trên bằng cách xây dựng hành lang pháp lý bao quát hơn.

Phạm vi giám sát mở rộng và công cụ phân tích hiện đại

Điểm nổi bật nhất của Dự thảo Thông tư là việc mở rộng phạm vi thu thập thông tin và đánh giá rủi ro.

Đối tượng báo cáo mở rộng: Không chỉ các đơn vị thuộc NHNN và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, đối tượng áp dụng còn bao gồm các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và cơ quan, tổ chức khác có liên quan (như chứng khoán, bảo hiểm, quản lý quỹ, bất động sản). Điều này tạo cơ sở pháp lý để NHNN có cái nhìn toàn diện về rủi ro từ các khu vực kinh tế, tài chính liên quan.

Công tác nhận diện sẽ tập trung vào rủi ro lan truyền, đặc biệt là mối liên kết giữa hệ thống ngân hàng và các lĩnh vực khác như chứng khoán, bảo hiểm, và thị trường bất động sản.

Thông tư quy định sử dụng các công cụ phân tích hiện đại như Mô hình định lượng; Phân tích định tính, và đặc biệt là định kỳ thực hiện; Kiểm tra sức chịu đựng (Stress Test) đối với TCTD và khu vực doanh nghiệp.

Việc ban hành Thông tư sẽ giúp Vụ Dự báo, thống kê – Ổn định tiền tệ, tài chính (Vụ DBTKOD) – đơn vị đầu mối thực hiện nhiệm vụ này, triển khai công việc theo quy trình, đảm bảo tính khoa học, góp phần ngăn ngừa và hạn chế rủi ro cho hoạt động tiền tệ, ngân hàng, tài chính.

Như Báo Lao Động trước đó đã đưa tin, tín dụng bất động sản đã tăng trưởng nhanh, với dư nợ tăng gần 24% trong nửa đầu năm 2025. Sự bứt tốc này khiến giá trị tài sản bảo đảm là nhà, đất tại hầu hết ngân hàng thương mại tăng lên, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản thế chấp.

Tuy nhiên, mối quan hệ này lại là điểm yếu. TS. Châu Đình Linh, Giảng viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, nhấn mạnh rằng bất động sản là nhóm tín dụng có rủi ro cao do biến động mạnh theo chu kỳ thị trường.

Ông cảnh báo nếu thị trường đóng băng, tài sản bảo đảm sẽ mất tính thanh khoản, và nguy cơ nợ xấu sẽ lan rộng toàn hệ thống. Lúc này, giá trị tài sản bảo đảm cao cũng không còn nhiều ý nghĩa khi ngân hàng đối diện rủi ro tín dụng và thanh khoản. Do đó, ông khuyến nghị cơ quan quản lý cần cảnh báo sớm và kiểm soát chặt chỉ số tài chính từng ngân hàng.