#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nghịch lý đồng USD: Càng trừng phạt, càng thúc đẩy phi đô la hóa

Chiến dịch cô lập tài chính Iran của Bessent tạm thời phục hồi đồng Đô la, nhưng không giải quyết được áp lực cấu trúc từ triển vọng tài khóa và sự mờ dần của kỳ vọng tăng lãi suất

Phiên tăng này xảy ra sau khi đồng Đô la sụt giảm mạnh vào tuần trước, khi Bộ Tài chính công bố kế hoạch tăng gấp đôi quy mô chương trình mua lại trái phiếu dài hạn và những lo ngại về triển vọng tài khóa cùng bất ổn chính trị tiếp tục đè nặng lên tâm lý thị trường.

Nhưng nhìn sâu hơn vào cấu trúc của phiên tăng này, một bức tranh phức tạp hơn nhiều xuất hiện. Đây không phải là đồng Đô la đang tìm lại sức mạnh nội tại. Đây là đồng Đô la đang được nhắc nhở về vai trò địa chính trị không thể thay thế của nó, trong khi những vết thương cấu trúc từ tuần trước vẫn chưa được chữa lành.

Cơ Chế Của Đợt Phục Hồi: Trừng Phạt Như Một Lời Tuyên Bố Về Quyền Bá Chủ

Để hiểu tại sao tuyên bố trừng phạt Iran lại tạo ra hiệu ứng tích cực cho đồng Đô la, cần nắm vững cơ chế vận hành của hệ thống trừng phạt tài chính Mỹ.

Khi Washington cắt đứt một quốc gia khỏi hệ thống thanh toán bằng Đô la, điều đó có nghĩa thực tế là loại quốc gia đó khỏi phần lớn thương mại quốc tế, bởi vì Đô la vẫn là đồng tiền thanh toán trung gian chi phối trong hầu hết các giao dịch xuyên biên giới. Mối đe dọa về trừng phạt thứ cấp, áp đặt lên các bên thứ ba làm ăn với Iran, khuếch đại đáng kể phạm vi tác động của biện pháp này.

"Thông điệp rõ ràng rằng Mỹ sẽ cắt đứt Iran và các đồng minh của họ khỏi hệ thống Đô la đang khẳng định sự thống trị của đồng Đô la như là trung tâm của thương mại toàn cầu và đang thúc đẩy một số cầu trú ẩn an toàn giữa bối cảnh bất ổn về việc ai sẽ bị ảnh hưởng," theo lời Andrew Hazlett, nhà giao dịch ngoại hối tại Monex Inc.

Đây chính xác là cách trừng phạt tài chính hoạt động như một cơ chế đánh bóng Đô la: bằng cách sử dụng khả năng tiếp cận Đô la như một đặc quyền có thể bị rút lại, Washington đồng thời tái khẳng định rằng Đô la là tài sản cần có, không phải tùy chọn. Mỗi vòng trừng phạt mới, trong khoảnh khắc đầu tiên, nhắc thị trường rằng hệ thống tài chính toàn cầu vẫn được tổ chức xung quanh đồng tiền Mỹ theo cách không có đồng tiền nào khác có thể thay thế ngay lập tức.

Tuy nhiên, phân tích này mang hai mặt quan trọng mà thị trường cần cân nhắc thận trọng.

Nghịch Lý Trừng Phạt và Tăng Tốc Phi Đô La Hóa

Mỗi đợt trừng phạt mở rộng của Mỹ, dù ngắn hạn hỗ trợ Đô la thông qua cơ chế cầu trú ẩn và tái khẳng định vai trò trung tâm, cũng đồng thời gia tăng động lực dài hạn cho các quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc vào hệ thống thanh toán Đô la.

Bài học từ việc đóng băng khoảng 300 tỷ Đô la dự trữ ngoại tệ của Nga năm 2022 đã được các ngân hàng trung ương toàn cầu hấp thụ một cách sâu sắc: tài sản tính bằng Đô la có thể bị biến thành vũ khí chống lại chủ nhân của chúng bởi quyết định chính trị của Washington. Chiến dịch mới nhằm vào Iran gửi cùng tín hiệu đó đến bất kỳ quốc gia nào có thể xem mình là ứng viên tiềm năng cho các biện pháp tương tự trong tương lai.

Kết quả là sự gia tăng mua vàng của các ngân hàng trung ương, phát triển hệ thống thanh toán thay thế và đa dạng hóa dự trữ sang các đồng tiền khác mà loạt phân tích này đã theo dõi trong nhiều tuần, không phải là những phản ứng phi lý. Chúng là các chiến lược quản lý rủi ro hợp lý để đối phó với một cơ sở hạ tầng tài chính mà quyền tiếp cận được điều kiện hóa bởi sự tuân thủ chính sách đối ngoại của Mỹ.

Vì vậy, nguy nghịch lý mà chiến lược trừng phạt Mỹ tạo ra ngày càng rõ ràng hơn: mỗi lần sử dụng Đô la như vũ khí địa chính trị trong ngắn hạn có thể tạm thời tăng nhu cầu Đô la thông qua cơ chế trú ẩn an toàn, nhưng về trung và dài hạn, nó thúc đẩy chính xác xu hướng phi Đô la hóa mà các chính sách dài hạn của Washington tuyên bố muốn ngăn chặn.

Áp Lực Cấu Trúc Chưa Được Giải Quyết

Việc hiểu đúng phiên tăng thứ Hai đòi hỏi phải đặt nó trong bối cảnh rộng hơn của những gì đã xảy ra với đồng Đô la trong tuần trước đó.

Đồng Đô la suy yếu mạnh sau khi Bộ Tài chính công bố kế hoạch ít nhất tăng gấp đôi quy mô chương trình mua lại trái phiếu coupon dài hạn từ tháng 9. Như đã phân tích chi tiết trong bài viết trước của loạt này, thông báo đó kích hoạt lại câu chuyện "phá giá Đô la", gợi ý rằng chính sách đang bị buộc phải "đỡ" một thị trường nợ ngày càng lớn theo những cách mà thị trường cảm nhận là mang tính nới lỏng tiền tệ về bản chất, dù không phải về hình thức kỹ thuật.

Ba áp lực cấu trúc đang đè nặng lên đồng Đô la không biến mất sau tuyên bố trừng phạt:

Thứ nhất là áp lực tài khóa. Thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 hiện đứng ở 1,8 nghìn tỷ Đô la, rộng hơn 5% so với cùng kỳ năm ngoái. Chi tiêu được thúc đẩy bởi An sinh Xã hội, Medicare, Medicaid và lãi trên nợ, danh mục cuối cùng hiện là hạng mục tăng nhanh nhất trong ngân sách liên bang khi lãi suất cao hơn kết hợp với khối nợ 40 nghìn tỷ Đô la. Không có tín hiệu nào về sự điều chỉnh tài khóa đủ mạnh để thay đổi quỹ đạo này.

Thứ hai là sự mờ dần của kỳ vọng tăng lãi suất. Tâm lý đối với đồng Đô la đã suy yếu trước cả thông báo mua lại trái phiếu khi kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang tăng lãi suất trong năm nay giảm. Dữ liệu vị thế từ Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ công bố thứ Sáu cho thấy các nhà giao dịch phi thương mại đã cắt giảm vị thế mua ròng Đô la trong nhiều tuần liên tiếp, xu hướng quan trọng hơn nhiều so với biến động ngắn hạn từ một tuyên bố địa chính trị.

Thứ ba là áp lực từ sự dịch chuyển dự trữ toàn cầu. Như phân tích trong bài về vàng và hệ thống petrodollar, các ngân hàng trung ương toàn cầu đang mua vàng ở tốc độ kỷ lục và đa dạng hóa khỏi tài sản tính bằng Đô la. Đây là áp lực cấu trúc dài hạn không phản ứng theo chu kỳ trừng phạt.

Quan Điểm Phố Wall: Trung Lập Nhưng Thận Trọng

Phản ứng của JPMorgan Chase, ngân hàng có mạng lưới nghiên cứu kinh tế vĩ mô toàn cầu rộng nhất thế giới, là chỉ dấu quan trọng về cách tư duy tổ chức tinh tế nhất đang xử lý tình huống này.

Luis Oganes, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu kinh tế vĩ mô toàn cầu của JPMorgan, duy trì lập trường trung lập với đồng Đô la. "Không đuổi theo Đô la xuống từ mức hiện tại," ông nói, với lý do Cục Dự trữ Liên bang vẫn có thể tăng lãi suất, một động thái sẽ hỗ trợ đồng tiền.

Tuy nhiên, lập trường "trung lập không đuổi theo xuống" của JPMorgan khác về mặt chất lượng với một lập trường tăng giá thực sự. Nó thừa nhận rủi ro hai chiều trong một bối cảnh mà cả hai kịch bản trái chiều đều có xác suất đáng kể: Cục Dự trữ Liên bang có thể tăng lãi suất và hỗ trợ Đô la, hoặc dữ liệu kinh tế có thể tiếp tục yếu đi, dẫn đến sự đảo ngược hoàn toàn kỳ vọng tăng lãi suất và áp lực mới xuống đồng Đô la.

Thực tế là không có sự đồng thuận rõ ràng trong giới phân tích chuyên nghiệp về hướng đi ngắn hạn của Đô la, và điều đó tự nó là một tín hiệu quan trọng cho nhà đầu tư.

Đọc Tín Hiệu Từ Thị Trường Vàng và Tài Sản Thay Thế

Hành vi của thị trường vàng trong bối cảnh này cung cấp một góc nhìn bổ sung có giá trị.

Trong nhiều tuần qua, vàng đã tăng giá ngay cả khi lợi suất Trái phiếu Chính phủ Mỹ 10 năm vẫn quanh 4,7%, mức lãi suất thực dương không nhỏ thông thường không thuận lợi cho kim loại quý không sinh lợi tức. Như đã phân tích, điều này cho thấy dòng tiền không chỉ đang định giá kỳ vọng về chính sách tiền tệ, mà còn đang định giá rủi ro tài khóa, địa chính trị và tín nhiệm dự trữ tiền tệ.

Thực tế là một số nhà đầu tư đang tìm kiếm các tài sản thay thế cho đồng Đô la, bao gồm cả vàng, là bằng chứng của áp lực cấu trúc dài hạn đang vận hành song song với các biến động ngắn hạn do tuyên bố chính sách tạo ra. Chiến dịch trừng phạt Iran của Bessent có thể tạm thời làm chậm xu hướng đó, nhưng không thể đảo ngược nó.

Hàm Ý Cho Danh Mục Đầu Tư

Sự phân kỳ giữa sức mạnh ngắn hạn của Đô la từ địa chính trị và áp lực trung hạn từ tài khóa và vị thế tạo ra một khung phân tích cụ thể cho nhà đầu tư quản lý rủi ro ngoại hối.

Vị thế Đô la dài hạn dựa thuần túy vào tuyên bố địa chính trị cần được tiếp cận thận trọng. Cơ chế trú ẩn an toàn từ trừng phạt Iran là thực, nhưng có thời hạn ngắn và không phải là nền tảng cho một xu hướng Đô la tăng bền vững khi ba áp lực cấu trúc nêu trên vẫn chưa được giải quyết.

Lập trường trung lập của JPMorgan, "không đuổi theo xuống từ mức hiện tại", phản ánh sự thận trọng hợp lý trong một bối cảnh mà Cục Dự trữ Liên bang vẫn giữ tùy chọn tăng lãi suất và có thể cung cấp hỗ trợ đồng tiền không lường trước được nếu dữ liệu lạm phát bất ngờ nóng trở lại.

Phòng ngừa rủi ro ngoại hối qua các cặp tiền tệ G10 cần tính đến kịch bản trong đó sự bất ổn về biên giới trừng phạt, "bất kỳ quốc gia nào làm ăn với Iran" là phạm vi mở và không xác định, tạo ra rủi ro phụ có thể ảnh hưởng đến các thị trường mới nổi có quan hệ thương mại với Tehran.

Phân bổ danh mục đa tiền tệ và tài sản thực, bao gồm vàng và hàng hóa, tiếp tục được hỗ trợ bởi cả cơ sở chu kỳ ngắn hạn lẫn cơ sở cấu trúc dài hạn. Chiến dịch trừng phạt Iran củng cố một trong những luận điểm cốt lõi cho vàng ở vị thế dự trữ: là tài sản không có rủi ro đối tác và không bị kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ nào.

Kết Luận: Sức Mạnh Thật và Sức Mạnh Vay Mượn

Chiến lược trừng phạt Iran của Bessent thực sự khẳng định một sự thật quan trọng về kiến trúc tài chính toàn cầu hiện tại: hệ thống tài chính quốc tế vẫn được tổ chức xung quanh Đô la theo cách không có giải pháp thay thế ngay lập tức. Đây là sức mạnh thật.

Nhưng phiên tăng 0,2% vào thứ Hai cũng phơi bày giới hạn của sức mạnh đó. Trong khi các biện pháp địa chính trị có thể tạo ra các đợt phục hồi ngắn hạn thông qua cơ chế trú ẩn an toàn, triển vọng trung hạn của Đô la sẽ được quyết định bởi các biến số quen thuộc hơn và khó kiểm soát hơn nhiều: quỹ đạo thâm hụt tài khóa, quyết định chính sách của Cục Dự trữ Liên bang, tốc độ xói mòn petrodollar, và liệu tăng trưởng danh nghĩa có vượt qua được đồng hồ lãi suất không.

Đánh giá sức mạnh của Đô la chỉ dựa vào tuyên bố trừng phạt là nhầm lẫn sức mạnh vay mượn từ vị thế địa chính trị với sức mạnh nội tại từ các nền tảng kinh tế cơ bản. Thị trường, về dài hạn, luôn phân biệt được sự khác biệt đó.

-----------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...