Nghị định mới "gỡ nghẽn" IPO

Không thay đổi điều kiện niêm yết hay IPO, nhưng việc hợp nhất quy trình được đánh giá là bước cải cách đáng chú ý, giúp doanh nghiệp giảm "chi phí chờ", đồng thời cải thiện thanh khoản và khả năng thu hút dòng vốn tổ chức.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 245/2025/NĐ-CP là cho phép doanh nghiệp thực hiện đăng ký niêm yết đồng thời với đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), thay vì hoàn tất từng bước như trước. Dù không thay đổi các tiêu chuẩn về tài chính, quản trị hay công bố thông tin, cơ chế mới giúp rút ngắn đáng kể thời gian từ khi huy động vốn đến lúc cổ phiếu chính thức giao dịch trên sàn.

Theo giới chuyên môn, điểm nghẽn lớn nhất của IPO nhiều năm qua không nằm ở thủ tục mà ở "chi phí vốn". Khi nhà đầu tư phải chờ nhiều tháng sau IPO mới có thể giao dịch cổ phiếu, rủi ro thanh khoản tăng lên, buộc doanh nghiệp phải chấp nhận mức định giá thấp hơn hoặc phát hành nhiều cổ phần hơn để huy động cùng một lượng vốn.

Việc IPO và niêm yết được triển khai song song giúp thu hẹp khoảng thời gian này, giảm mức chiết khấu trong định giá và nâng cao hiệu quả huy động vốn. Đồng thời, lịch trình rõ ràng cũng giúp các quỹ đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, chủ động hơn trong quản trị danh mục.

Đây cũng là hướng đi phổ biến tại nhiều thị trường phát triển như Mỹ, Anh, Singapore hay Hong Kong, nơi IPO và niêm yết được xem là hai mắt xích trong cùng một quy trình huy động vốn thay vì hai thủ tục hành chính tách biệt.

Ở góc độ thị trường, cải cách diễn ra đúng thời điểm Việt Nam đang đẩy mạnh hàng loạt giải pháp đáp ứng tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell. Cùng với cơ chế non-prefunding, mở rộng công bố thông tin bằng tiếng Anh hay cải thiện thanh toán, việc rút ngắn quy trình IPO được kỳ vọng sẽ tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý quy trình được đơn giản hóa không đồng nghĩa với việc tiêu chuẩn được nới lỏng. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về năng lực tài chính, quản trị doanh nghiệp, minh bạch thông tin và kiểm toán. Thậm chí, khi IPO và niêm yết được xem xét đồng thời, chất lượng hồ sơ có thể còn bị rà soát kỹ hơn.

Bên cạnh đó, hiệu quả của cơ chế mới sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán và các đơn vị tư vấn nhằm xử lý hồ sơ nhanh nhưng vẫn đảm bảo tính minh bạch và an toàn pháp lý.

Trong bối cảnh doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn lớn để mở rộng hoạt động, cơ chế IPO và niêm yết đồng thời được đánh giá là bước tiến quan trọng giúp giảm chi phí vốn, nâng cao hiệu quả phát hành và góp phần cải thiện chất lượng thị trường vốn Việt Nam trong trung và dài hạn mà không làm thay đổi các tiêu chuẩn quản trị cốt lõi.