Ngành quỹ chuẩn bị "đổi luật chơi"

Ngành quản lý quỹ đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc khi quy mô tài sản tăng nhanh nhưng chuẩn quản trị, định giá, thanh khoản và kiểm soát xung đột lợi ích phải được nâng lên tương ứng. Đây cũng là bước chuẩn bị cho giai đoạn thị trường chứng khoán Việt Nam đón thêm dòng vốn tổ chức.

Kế hoạch tái cơ cấu các công ty quản lý quỹ nhằm kiểm soát chặt định giá tài sản và xung đột lợi ích có thể tác động đáng kể đến chi phí hoạt động và lợi nhuận của ngành.

Ngành quản lý quỹ đang chuyển từ câu chuyện mở rộng quy mô sang nâng chất lượng. Tại chương trình Vietnam Fund Awards 2026 ngày 22/9, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết cơ quan quản lý đặc biệt đề cao việc tái cấu trúc các công ty quản lý quỹ, đồng thời tăng cường kiểm soát định giá tài sản, thanh khoản, xung đột lợi ích và quản lý tài sản của nhà đầu tư.

Quy mô ngành đã tăng đáng kể. Tính đến cuối tháng 6/2026, 43 công ty quản lý quỹ đang quản lý 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Nếu tính cả danh mục ủy thác, tổng tài sản quản lý đạt khoảng 846.000 tỷ đồng, tương đương 32,5 tỷ USD. Trong 10 năm qua, tài sản quản lý tăng bình quân trên 20% mỗi năm; riêng quỹ mở và ETF chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng.

Quy mô tăng nhanh đồng nghĩa yêu cầu quản trị cũng lớn hơn. Khi tài sản được phân bổ qua nhiều loại hình quỹ và sản phẩm, việc định giá tài sản, quản lý thanh khoản và tách biệt lợi ích giữa công ty quản lý quỹ với khách hàng trở thành những mắt xích quan trọng. Các quy định hiện hành cũng yêu cầu công ty quản lý quỹ duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ và nhận diện các rủi ro trong hoạt động quản lý tài sản ủy thác.

Đáng chú ý, quá trình nâng hạng thị trường đang tạo thêm dư địa cho dòng vốn tổ chức. FiinGroup dẫn ước tính của FTSE Russell cho rằng dòng vốn quốc tế có thể tìm đến Việt Nam khoảng 6 tỷ USD sau nâng hạng. Dòng tiền này không chỉ đi qua ETF mà còn có thể đến từ các quỹ chủ động, Fund of Funds hoặc feeder fund, mở thêm cơ hội cho các công ty quản lý quỹ trong nước tăng tài sản quản lý.

Tuy nhiên, vốn ngoại cũng đặt ngành trước một tiêu chuẩn cao hơn. Thành tích đầu tư, minh bạch dữ liệu, quản trị rủi ro và chất lượng vận hành sẽ trở thành yếu tố quan trọng trong khả năng thu hút và duy trì dòng vốn. Với doanh nghiệp quản lý quỹ, chi phí nâng cấp công nghệ, nhân sự và hệ thống kiểm soát có thể tăng, trong khi cạnh tranh về sản phẩm và hiệu quả đầu tư cũng gay gắt hơn.

Ở góc độ thị trường, tái cấu trúc có thể làm thay đổi tương quan giữa các công ty quản lý quỹ: quy mô lớn không còn là tiêu chí duy nhất, còn năng lực quản trị và uy tín trở thành yếu tố ngày càng quan trọng.