Ngành điện: "Hái quả ngọt" từ nhu cầu tăng và năng lượng tái tạo

Ngành điện Việt Nam đang chứng kiến tăng trưởng mạnh mẽ với lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vượt xa kế hoạch năm chỉ sau 6 tháng, nhờ nhu cầu điện tăng và cơ chế mới tháo gỡ rào cản. Cùng lúc, năng lượng tái tạo bước vào chu kỳ đầu tư mới với khung giá và cơ chế đấu thầu hấp dẫn, mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp có năng lực thực thi dự án.

Giữa những biến động kinh tế, ngành điện bất ngờ trở thành điểm sáng khi hàng loạt doanh nghiệp công bố lợi nhuận bứt phá, vượt xa kế hoạch chỉ sau nửa đầu 2025. Đằng sau cú nhảy ngoạn mục ấy là loạt chính sách tháo gỡ nút thắt, đặc biệt trong cơ chế đấu thầu và khung giá năng lượng tái tạo – những yếu tố đang định hình lại cuộc chơi

Nhu cầu điện tăng, cơ chế mới tạo đà cho doanh nghiệp bứt phá

Trong nhóm doanh nghiệp báo lãi ấn tượng, Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power, mã POW) là điểm nhấn. Quý 2/2025, PV Power ghi nhận doanh thu thuần 9.415 tỷ đồng, gần như đi ngang so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận sau thuế tăng vọt 66% lên 733 tỷ đồng. So với quý trước, doanh thu và lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ lần lượt tăng 16% và 18%.

Lũy kế 6 tháng, doanh thu đạt 17.565 tỷ đồng, tăng 12%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 1.205 tỷ đồng, tăng 83% so với cùng kỳ 2024. Con số này gần bằng mức lợi nhuận thực hiện cả năm 2024. So với kế hoạch năm, PV Power đã hoàn thành 46% mục tiêu doanh thu (38.185 tỷ đồng) và vượt xa kế hoạch lợi nhuận, đạt 274% chỉ sau nửa năm.

Cuối năm, hai dự án trọng điểm – Nhơn Trạch 3 và 4 – lần lượt vận hành, bổ sung 1.624 MW công suất (khoảng 9 tỷ kWh/năm), tạo động lực tăng trưởng mới cho PV Power từ quý 4/2025.

Công ty Cổ phần Điện lực Dầu khí Nhơn Trạch 2 (NT2) cũng có quý 2 bứt phá. Doanh thu thuần đạt 2.081 tỷ đồng, giảm nhẹ 4,8%, nhưng giá vốn giảm mạnh 16,6% giúp lợi nhuận gộp tăng 183%, đạt 366,5 tỷ đồng; biên lợi nhuận gộp tăng gấp ba lần, lên 17,6%. Lợi nhuận sau thuế đạt 326,2 tỷ đồng, tăng 167% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, NT2 đạt 3.508 tỷ đồng doanh thu (tăng 43,3%) và 363,2 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, đảo chiều từ mức lỗ 36 tỷ đồng năm trước. Công ty đã vượt 130% kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau nửa chặng đường.

Cung ứng điện căng thẳng, năng lượng tái tạo đón làn sóng đầu tư

Sản lượng điện năm 2025 được dự báo tăng 11,3%, nhưng số liệu 5 tháng đầu năm chỉ tăng 3%, đặt ra thách thức lớn cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Trung tâm Khí tượng Thủy văn dự báo từ tháng 5 đến 11/2025 duy trì trạng thái trung tính, kỳ vọng sản lượng thủy điện sẽ cao hơn trong nửa cuối năm, bù đắp phần thiếu hụt.

VCBS dự phóng phụ tải đỉnh (Pmax) 2025 đạt 54,3 GW, trong đó miền Bắc 28,2 GW, trong khi công suất khả dụng chỉ khoảng 29 GW – một khoảng cách rất hẹp, báo hiệu áp lực cung ứng cao điểm vào mùa nắng nóng.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh tốc độ tăng trưởng sản lượng giai đoạn 2026-2030 từ 8,8% lên 10%, với sản lượng điện 2030 dự kiến 500,4 – 557,8 tỷ kWh. Điều này củng cố kỳ vọng nhu cầu điện tiếp tục tăng mạnh, đòi hỏi giải pháp đầu tư và vận hành đồng bộ.

Chính sách mới mở chu kỳ tăng trưởng cho năng lượng tái tạo

Sau nhiều năm bế tắc, ngành năng lượng tái tạo đang bước vào chu kỳ phát triển mới nhờ cơ chế đấu thầu và khung giá mới do Bộ Công Thương ban hành quý 2/2025. Điện mặt trời có khung giá đa dạng hơn, tính đến hệ thống lưu trữ và phân vùng cụ thể, song mức giá trần vẫn chưa đột phá, khiến nhà đầu tư thận trọng. Giá đầu tư giảm 33% từ 2020 đến 2024, nhưng nhanh hơn mức giảm 50% của giá bán, khiến tỷ suất sinh lời thấp hơn giai đoạn trước. Cuộc chơi nay thuộc về các doanh nghiệp tối ưu chi phí và vận hành hiệu quả.

Ngược lại, điện gió được đánh giá hấp dẫn hơn: giá gió trên bờ cao hơn 14-23%, gió gần bờ cao hơn 9% so với khung chuyển tiếp. Các địa phương như Trà Vinh, Quảng Trị đã mở thầu, thu hút nhiều nhà đầu tư, trong đó có những tên tuổi lớn như HDG, GEG, REE, PC1 – những doanh nghiệp được dự báo hưởng lợi mạnh từ 2025 trở đi.