MSCI chưa cộng điểm cho Việt Nam: Tín hiệu không xấu, nhưng chưa đủ tốt

Rạng sáng 19/6 theo giờ Việt Nam, MSCI công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu năm 2026. Đây là một trong những báo cáo được giới đầu tư trong nước theo dõi sát, bởi nó phản ánh mức độ cải thiện của thị trường chứng khoán Việt Nam trong hành trình tiến gần hơn tới nhóm thị trường mới nổi.

 

Điểm đáng chú ý nhất là MSCI có ghi nhận các nỗ lực cải cách của Việt Nam, nhưng chưa nâng điểm ở bất kỳ tiêu chí nào. Toàn bộ 18 tiêu chí đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam giữ nguyên so với năm trước, trong đó vẫn còn 8 tiêu chí bị đánh giá ở mức cần cải thiện. Nói cách khác, Việt Nam đang đi đúng hướng, nhưng MSCI chưa xem các thay đổi hiện tại là đủ rõ ràng để chuyển thành điểm cộng chính thức.

Đây không phải là một thông tin quá tiêu cực. MSCI vẫn ghi nhận các bước tiến quan trọng như triển khai cơ chế non-prefunding, mô hình giao dịch qua nhà môi giới toàn cầu, lộ trình vận hành đối tác bù trừ trung tâm CCP, cải thiện công bố thông tin bằng tiếng Anh và điều chỉnh quy định liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài. Những yếu tố này cho thấy thị trường Việt Nam đã không đứng yên, mà đang thực sự thay đổi về mặt hạ tầng và khung pháp lý.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ MSCI không chỉ nhìn vào việc một chính sách đã được ban hành hay một cơ chế đã được công bố. Tổ chức này đánh giá dựa trên trải nghiệm thực tế của nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Một cải cách chỉ được ghi nhận đầy đủ khi nó vận hành ổn định, minh bạch, có thể đo lường được và tạo ra thay đổi rõ ràng trong quá trình giao dịch, thanh toán, tiếp cận thông tin và rút vốn.

Đây là khoảng cách lớn nhất của Việt Nam hiện nay: khoảng cách giữa cải cách trên giấy và hiệu quả thực thi trong thực tế.

Những điểm nghẽn chính vẫn chưa được tháo gỡ hoàn toàn. Thứ nhất là giới hạn sở hữu nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực có điều kiện vẫn bị áp trần sở hữu ngoại từ 0% đến 75%, khiến một phần đáng kể quy mô thị trường chưa thực sự mở với nhà đầu tư nước ngoài. Room ngoại thấp tại một số cổ phiếu cũng tiếp tục hạn chế khả năng giải ngân của các quỹ lớn.

Thứ hai là vấn đề bình đẳng thông tin. Nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa thể tiếp cận đầy đủ thông tin doanh nghiệp bằng tiếng Anh. Dù Việt Nam đã có lộ trình yêu cầu công bố thông tin bằng tiếng Anh theo từng giai đoạn, MSCI vẫn cần thêm thời gian để quan sát mức độ triển khai thực tế. Với nhà đầu tư tổ chức quốc tế, thông tin không chỉ cần có, mà phải đầy đủ, kịp thời và dễ tiếp cận.

Thứ ba là thị trường ngoại hối. Việt Nam hiện chưa có thị trường ngoại tệ offshore, trong khi giao dịch ngoại hối trong nước vẫn gắn với giao dịch chứng khoán. Điều này làm giảm tính linh hoạt trong việc luân chuyển vốn, đặc biệt với các quỹ ngoại có quy mô lớn và yêu cầu quản trị rủi ro tỷ giá chặt chẽ.

Thứ tư là khâu đăng ký nhà đầu tư, mở tài khoản, bù trừ và thanh toán. Dù cơ chế non-prefunding đã giúp giảm đáng kể rào cản ký quỹ trước giao dịch, MSCI vẫn cho rằng khuôn khổ đầy đủ chỉ có thể hoàn thiện khi mô hình CCP vận hành trọn vẹn. Theo lộ trình hiện tại, CCP dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2027. Đây sẽ là một mốc rất quan trọng trong tiến trình nâng hạng.

Với thị trường chứng khoán, tác động ngắn hạn của báo cáo này có thể là sự hụt kỳ vọng nhất định. Trước thời điểm công bố, nhà đầu tư đã kỳ vọng MSCI có thể ghi nhận rõ hơn những nỗ lực cải cách trong năm qua. Việc không có thêm tiêu chí nào được nâng điểm cho thấy câu chuyện nâng hạng theo MSCI vẫn chưa bước sang giai đoạn xác nhận.

Tuy nhiên, nếu nhìn dài hơn, đây không phải là tín hiệu đảo chiều của câu chuyện nâng hạng. Ngược lại, báo cáo lần này giúp thị trường nhìn rõ hơn các việc cần làm. Việt Nam đã có hướng đi, đã có lộ trình, nhưng cần chứng minh bằng kết quả vận hành thực tế. MSCI không phủ nhận cải cách của Việt Nam; họ chỉ chưa sẵn sàng chuyển những cải cách đó thành thay đổi trong bảng điểm.

Về mặt đầu tư, câu chuyện nâng hạng vẫn là chủ đề trung và dài hạn, đặc biệt với các nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp từ thanh khoản và dòng vốn ngoại như chứng khoán, ngân hàng, bất động sản khu công nghiệp và các cổ phiếu vốn hóa lớn có nền tảng cơ bản tốt. Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên mua đuổi chỉ vì kỳ vọng nâng hạng trong ngắn hạn. Khi kỳ vọng đi trước thực tế, thị trường rất dễ rung lắc nếu kết quả công bố không như mong đợi.

Thông điệp quan trọng nhất từ MSCI lần này là: Việt Nam đã cải thiện, nhưng chưa đủ để được cộng điểm. Thị trường đang ở giai đoạn chuyển tiếp, từ kỳ vọng chính sách sang kiểm chứng thực thi. Nếu các cải cách như công bố thông tin tiếng Anh, nới room ngoại, hoàn thiện CCP và cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài được triển khai quyết liệt trong 12–18 tháng tới, khả năng được MSCI đánh giá tích cực hơn sẽ rõ ràng hơn.

Do đó, nhà đầu tư nên nhìn nhận sự kiện này theo hướng cân bằng. Ngắn hạn, đây là thông tin chưa đủ mạnh để tạo cú hích mới cho thị trường. Trung hạn, đây vẫn là động lực cải cách quan trọng. Dài hạn, nâng hạng không chỉ là câu chuyện hút vốn ngoại, mà còn là quá trình buộc thị trường chứng khoán Việt Nam phải minh bạch hơn, chuẩn hóa hơn và tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế.

Nói ngắn gọn: MSCI chưa cho Việt Nam thêm điểm, nhưng cũng chưa đóng cánh cửa nâng hạng. Cánh cửa vẫn mở, chỉ là Việt Nam cần thêm bằng chứng thực thi để bước qua.