Làm sao để huy động 38,5 cho tăng trưởng trên 10%?

Mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số trong giai đoạn 2026–2030 đang đặt ra một áp lực rất lớn lên bài toán huy động vốn của nền kinh tế.

Theo ước tính, tổng nhu cầu vốn cho giai đoạn này lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20%, còn lại tới 80% buộc phải huy động từ khu vực ngoài nhà nước.

Con số này nói thẳng một điều: nếu không thay đổi cấu trúc dòng vốn, mục tiêu tăng trưởng sẽ khó đạt được.

Trong nhiều năm, nền kinh tế Việt Nam vận hành dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, mô hình này đang bộc lộ rõ giới hạn. Tín dụng tăng nhanh hơn huy động, tạo ra áp lực thanh khoản ngày càng lớn. Đến cuối năm 2024, tín dụng tăng hơn 19% trong khi huy động chỉ khoảng 14,5%. Bước sang đầu 2026, chênh lệch này vẫn tiếp diễn khi tín dụng tăng 2,45% nhưng huy động mới đạt 0,31%.

Điều đó cho thấy hệ thống ngân hàng đang “gồng mình” để cung ứng vốn – một trạng thái không thể kéo dài nếu muốn duy trì ổn định tài chính.

Vì vậy, phát triển thị trường vốn không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu mang tính sống còn. Dù năm 2025 đã ghi nhận mức huy động kỷ lục hơn 1,15 triệu tỷ đồng, quy mô này vẫn quá nhỏ so với nhu cầu thực tế. Đặc biệt, thị trường trái phiếu doanh nghiệp – kênh vốn trung và dài hạn quan trọng – vẫn phát triển chưa tương xứng, khi chỉ chiếm khoảng 10% GDP.

Sự mất cân đối này khiến ngân hàng phải gánh cả vai trò vốn ngắn hạn lẫn dài hạn, trong khi bản chất hệ thống này chỉ phù hợp với tín dụng ngắn hạn.

Theo các chuyên gia, giai đoạn tới sẽ là quá trình “cân lại dòng vốn”. Nhu cầu vốn bình quân có thể lên tới khoảng 8 triệu tỷ đồng mỗi năm, trong khi dư địa tín dụng ngày càng hạn chế. Điều này buộc nền kinh tế phải dựa nhiều hơn vào các nguồn vốn dài hạn như trái phiếu, IPO, M&A và dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Không chỉ dừng ở việc huy động, vấn đề cốt lõi còn nằm ở hiệu quả sử dụng vốn. Nếu dòng tiền không được phân bổ đúng chỗ, quy mô lớn cũng không tạo ra tăng trưởng tương ứng. Đây là điểm nghẽn mà nhiều nền kinh tế mới nổi từng vấp phải.

Hướng đi được đề xuất là tái cấu trúc thị trường tài chính theo chiều sâu. Điều này bao gồm phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nâng cao vai trò của nhà đầu tư tổ chức dài hạn như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, bảo hiểm, đồng thời cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia để giảm chi phí vốn.

Bên cạnh đó, vai trò dẫn dắt của Nhà nước cũng được nhấn mạnh, đặc biệt trong việc hình thành các quỹ đầu tư quy mô lớn nhằm tài trợ cho các dự án hạ tầng – những lĩnh vực cần vốn dài hạn và ổn định.

Nhìn tổng thể, bài toán vốn của Việt Nam hiện nay không chỉ là “thiếu tiền”, mà là lệch cấu trúc tiền. Khi 145% GDP đang nằm trong tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường vốn còn mỏng, rủi ro hệ thống là điều khó tránh.