Lãi suất đổi chiều, thị trường thử sức bền

Lãi suất huy động đang nhích lên tại nhiều ngân hàng, làm dấy lên lo ngại dòng tiền có thể “quay xe” khỏi thị trường chứng khoán. Tuy vậy, giới phân tích nhìn nhận mức tăng hiện tại còn chậm và chưa đủ sức tạo cú sốc dòng tiền, qua đó khiến thị trường bước vào giai đoạn tích lũy đi ngang — một khoảng trống thuận lợi để nhà đầu tư chủ động chọn điểm mua.

Lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng có chiều hướng gia tăng, gây lo ngại dòng tiền rời khỏi chứng khoán.

Từ tháng 10 đến nay, một cuộc đua thầm lặng đã diễn ra trong hệ thống ngân hàng, khởi đầu từ các ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ và nhanh chóng lan sang nhóm ngân hàng lớn, thậm chí có sự vào cuộc của các thành viên quốc doanh. Lãi suất huy động đang có chiều hướng gia tăng, với một số khoản tiết kiệm đã đạt mức 6%/năm trở lên, ngay cả với các khoản tiền gửi không quá lớn.

Diễn biến này lập tức thay đổi "khẩu vị" của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán (TTCK), thể hiện rõ qua sự giảm sút thanh khoản. Lý thuyết kinh tế chỉ ra, khi lãi suất tăng, dòng tiền có xu hướng rút khỏi kênh rủi ro (chứng khoán) và quay về kênh an toàn (tiết kiệm) để tìm kiếm tỷ suất sinh lời ổn định hơn.

Áp lực tỷ giá và tín dụng: Lãi suất chưa dừng lại

Giới chuyên môn nhận định, áp lực tăng lãi suất là tất yếu. Tăng trưởng tín dụng kéo dài và vượt xa tốc độ tăng huy động đang khiến nhiều ngân hàng phụ thuộc ngày càng lớn vào nguồn vốn ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng (thị trường 2), đẩy tỷ lệ cho vay/huy động lên mức cao.

Cùng lúc đó, rủi ro tỷ giá tiếp tục hiện hữu, buộc Ngân hàng Nhà nước ưu tiên ổn định tỷ giá và thu hẹp hỗ trợ trên thị trường 2. Điều này khiến nguồn vốn ngắn hạn bị siết chặt, mặt bằng lãi suất trên thị trường 1 đứng trước áp lực tăng.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh, sự chênh lệch giữa vốn huy động và nhu cầu tín dụng hiện lên đến 3%. Nhu cầu tín dụng tăng cao phi mã, đạt 15% đến cuối tháng 10 và có thể chạm mốc 18-20% vào cuối năm – vượt xa mục tiêu 16% ban đầu của NHNN. Điều này gây áp lực thanh khoản nghiêm trọng lên hệ thống ngân hàng, và chuyên gia dự báo lãi suất đầu ra vẫn còn dư địa tăng thêm khoảng 1% đến cuối năm.

“Pha vàng” chiến lược: Cơ hội tích lũy cổ phiếu

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng nhà đầu tư không cần bi quan. Chuyên gia Huỳnh Hoàng Phương nhận định, kịch bản lãi suất tăng nhanh, mạnh lên mức thắt chặt tạo rủi ro lớn cho kinh tế có xác suất khá thấp. Lý do là bối cảnh toàn cầu đang nới lỏng tiền tệ (Fed trong chu kỳ giảm lãi suất), đồng thời nền kinh tế trong nước vẫn cần hỗ trợ hồi phục thông qua môi trường lãi suất thuận lợi cho đầu tư.

Quan sát chu kỳ kinh tế và TTCK cho thấy, thị trường thường phản ứng nhất quán với các pha vận động của lãi suất:

Pha Xanh: Lãi suất giảm mạnh, dòng tiền rẻ bùng nổ, thị trường tăng nhanh và mang tính đầu cơ cao.

Pha Đỏ: Lãi suất tăng mạnh lên vùng cao, đi kèm chính sách thắt chặt, là giai đoạn rủi ro lớn.

Pha Vàng: Lãi suất tăng chậm từ vùng thấp lên mức trung tính. Đây là giai đoạn thị trường có xu hướng đi ngang, tích lũy, biến động theo yếu tố cơ bản và phân hóa mạnh.

Chuyên gia Phương nêu quan điểm: TTCK nhiều khả năng đã bước vào "pha vàng" kể từ tháng 9/2025. Lãi suất hiện tăng với tốc độ chậm, xuất phát từ nền rất thấp và vẫn duy trì vùng hỗ trợ.

Giai đoạn tích lũy đi ngang có thể gây nhàm chán với nhà đầu tư ngắn hạn, nhưng lại mở ra cơ hội chiến lược cho nhà đầu tư có tầm nhìn. Đây là thời điểm lý tưởng để thực hiện chiến lược mua tích lũy các cổ phiếu có cơ bản tốt, hướng đến triển vọng tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2026.

Động lực 2026: 5 yếu tố bứt phá

Ông Trịnh Duy Viết, Giám đốc Chiến lược Kafi, chỉ rõ: Động lực lớn nhất của nền kinh tế giai đoạn tới là mục tiêu tăng trưởng hai chữ số mà Chính phủ đặt ra cho năm 2026. Để đạt được, tín dụng buộc phải mở rộng mạnh hơn, kéo theo tốc độ tăng cung tiền và áp lực lạm phát tương ứng.

Chuyên gia Kafi nhận định TTCK nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong năm 2026 nhờ 5 động lực chủ chốt đang hội tụ:

Cú hích đến từ cải cách thể chế và thúc đẩy đầu tư.

Khuyến khích khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các dự án hạ tầng trọng điểm.

Khi GDP tăng tốc, nhóm doanh nghiệp niêm yết sẽ là bộ phận hưởng lợi rõ rệt nhất.

Nguồn cung hàng hóa gia tăng thông qua làn sóng IPO, niêm yết mới và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước.

Yếu tố định giá đang trở thành điểm cộng đáng chú ý.

Kinh nghiệm lịch sử giai đoạn 2015–2017 đã chứng minh: dù áp lực tỷ giá khiến lãi suất huy động tăng dần trong năm 2015, TTCK vẫn duy trì xu hướng đi lên trong giai đoạn tích lũy và bùng nổ mạnh mẽ khi tỷ giá ổn định trở lại.