Khoảng trống tỷ USD trong VN30

Trong khi các rào cản room ngoại siết chặt nhóm ngân hàng và bán lẻ buộc khối ngoại phải chấp nhận mua trao tay với giá đắt đỏ, thì những khoảng trống mênh mông tại các đầu tàu tiêu dùng, chứng khoán lại trở thành tọa độ vàng đón đầu dòng tiền mới.

Trong kịch bản thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, VN30 được đánh giá là nhóm cổ phiếu hưởng lợi đầu tiên nhờ quy mô vốn hóa lớn, thanh khoản cao và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, phía sau kỳ vọng đón dòng vốn tỷ USD là sự phân hóa ngày càng rõ về room ngoại giữa các doanh nghiệp.

Dữ liệu thị trường cho thấy nhiều cổ phiếu đầu ngành đã tiến sát giới hạn sở hữu nước ngoài sau nhiều năm được các quỹ quốc tế tích lũy. Đây chủ yếu là các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, khả năng tăng trưởng ổn định và mức độ minh bạch cao.

Đáng chú ý, MWG gần như không còn dư địa cho nhà đầu tư ngoại. Một số ngân hàng lớn như MBB, TCB, VIB hay LPB cũng chỉ còn tỷ lệ room trống rất thấp. Điều này phản ánh sức hút dài hạn của doanh nghiệp nhưng đồng thời hạn chế khả năng đón thêm dòng tiền mới.

Trong khi đó, một số cổ phiếu lại sở hữu khoảng trống đáng kể. MSN hiện nằm trong nhóm còn dư địa lớn nhất, bên cạnh SSI và VNM. Các doanh nghiệp như GAS, VIC, VHM, SAB, BSR hay VPL cũng vẫn còn khả năng hấp thụ lượng vốn ngoại đáng kể nếu dòng tiền quốc tế gia tăng trong thời gian tới.

Tuy nhiên, không phải toàn bộ phần room còn lại đều có thể tiếp cận tự do. Tại nhiều doanh nghiệp, lượng cổ phần nắm giữ bởi cổ đông lớn hoặc cổ đông chiến lược khiến dư địa thực tế thấp hơn đáng kể so với con số trên danh nghĩa.

Tình trạng kín room ngoại không phải câu chuyện mới trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhiều quỹ đầu tư quốc tế muốn gia tăng tỷ trọng tại các doanh nghiệp hấp dẫn thường phải mua lại cổ phiếu từ nhà đầu tư ngoại khác thông qua các giao dịch thỏa thuận với mức giá cao hơn thị trường.

Ngoài yếu tố tăng trưởng, việc nằm trong danh mục các quỹ ETF lớn và bộ chỉ số quốc tế cũng giúp nhiều cổ phiếu duy trì sức hút mạnh mẽ với khối ngoại. Đây là lý do nhu cầu sở hữu tại các doanh nghiệp đầu ngành luôn ở mức cao trong nhiều năm qua.

Trong bối cảnh Việt Nam đứng trước cơ hội nâng hạng, room ngoại được xem là yếu tố quan trọng quyết định khả năng hấp thụ dòng vốn mới. Những doanh nghiệp còn nhiều khoảng trống sở hữu sẽ có lợi thế đáng kể khi các quỹ toàn cầu tìm kiếm cơ hội giải ngân.

Giới phân tích cho rằng VN30 sẽ tiếp tục là "cửa ngõ" chính của dòng vốn quốc tế nhờ đáp ứng tốt các tiêu chí về quy mô, thanh khoản và tính minh bạch. Nếu hàng tỷ USD được giải ngân sau nâng hạng, phần lớn dòng tiền nhiều khả năng sẽ tập trung vào nhóm cổ phiếu này.

Sự phân hóa room ngoại hiện nay cũng có thể tạo nên khác biệt về diễn biến giá trong thời gian tới. Những doanh nghiệp vừa có nền tảng cơ bản tốt, vừa còn dư địa sở hữu lớn sẽ sở hữu lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong cuộc đua hút vốn.

Dù vậy, room ngoại chỉ là điều kiện cần. Về dài hạn, các quỹ đầu tư nước ngoài vẫn ưu tiên chất lượng tăng trưởng, hiệu quả kinh doanh, năng lực quản trị và triển vọng ngành nghề. Nói cách khác, còn "ghế trống" là lợi thế, nhưng câu chuyện tăng trưởng mới là yếu tố quyết định dòng tiền có thực sự ở lại hay không.