Khó xử lý nợ xấu?

Tại Tọa đàm “Kiểm soát nợ xấu toàn hệ thống trong bối cảnh mới” diễn ra vào chiều 15/4, các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tài chính đã đồng loạt khẳng định rằng nợ xấu không chỉ là một vấn đề kỹ thuật của ngành ngân hàng mà đã trở thành yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định tài chính và tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng quý I đạt trên 3% nhưng huy động vốn chưa tới 1%, sự mất cân đối nguồn vốn đang trở nên hiện hữu, khiến việc xử lý nợ xấu để đưa dòng tiền trở lại lưu thông trở thành yêu cầu cấp bách hơn bao giờ hết.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nhận định quy mô nợ xấu hiện nay là rất lớn nếu tính đầy đủ cả nợ nội bảng, nợ đã xử lý rủi ro và các khoản nợ tiềm ẩn. Nguồn lực tài chính khổng lồ này đang bị “đóng băng”, gây ách tắc dòng vốn và làm gia tăng chi phí cho hệ thống, từ đó hạn chế khả năng giảm lãi suất cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay chính là các nút thắt pháp lý trong việc thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm sau khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực. Quy trình từ thu giữ đến đấu giá và sang tên tài sản thường xuyên bị kéo dài do tranh chấp mang tính trì hoãn và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan thi hành án với tổ chức tín dụng.

Đồng quan điểm về tính nghiêm trọng của tình hình, ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc Công ty Quản lý tài sản (VAMC), nhấn mạnh nợ xấu đang có xu hướng gia tăng trở lại dưới áp lực từ bất ổn kinh tế toàn cầu và sự suy giảm tổng cầu. Những lĩnh vực như bất động sản, xây dựng và xuất khẩu đang là tâm điểm của rủi ro. Dù VAMC đang nỗ lực chuyển đổi sang mô hình xử lý theo cơ chế thị trường và tái cơ cấu khoản nợ, nhưng khung pháp lý chưa đồng bộ vẫn là lực cản lớn. Theo định hướng từ Nghị quyết 79, vai trò của VAMC sẽ được nâng tầm để không chỉ dừng lại ở việc xử lý nợ mà còn đóng vai trò khơi thông nguồn lực tài chính, biến gánh nặng nợ xấu thành nguồn lực phát triển kinh tế.

Dưới góc nhìn thị trường, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực chỉ ra rằng thị trường mua bán nợ tại Việt Nam hiện vẫn là một "mảnh ghép còn thiếu" đầy sơ khai. Với quy mô nợ xấu ước tính có thể lên tới 380.000 tỷ đồng, việc thiếu vắng các nhà đầu tư tư nhân và các công cụ tài chính hiện đại như chứng khoán hóa nợ khiến dòng vốn bị đình trệ. Ông Lực kiến nghị cần cho phép mua bán nợ theo giá thị trường (kể cả dưới giá sổ sách) và xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt để tăng tính minh bạch. Nếu không có những cải cách thể chế mạnh mẽ và phát triển thị trường thứ cấp sôi động, áp lực nợ xấu sẽ tiếp tục đè nặng lên an toàn hệ thống tài chính và làm chậm nhịp độ phục hồi của nền kinh tế.