Khi vàng hóa “bẫy đầu tư”

Khi giá vàng trên thị trường tự do bất ngờ leo thang, vượt mốc 164 triệu đồng/lượng – mức chưa từng có tiền lệ, giới chuyên gia cảnh báo đây có thể là “đỉnh ảo” hơn là cơ hội thật. Cơn sốt vàng đang cuốn nhiều nhà đầu tư vào vòng xoáy tâm lý đám đông, nơi ranh giới giữa lợi nhuận và thua lỗ trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Tính đến trưa 16/10, giá vàng trong nước tiếp tục “phi nước đại”. Các thương hiệu lớn đồng loạt nâng thêm 1,9 triệu đồng/lượng, đưa giá giao dịch lên 146-148 triệu đồng/lượng. Vàng nhẫn cũng không nằm ngoài cuộc đua, có nơi niêm yết tới 154 triệu đồng/lượng – tăng hơn 7,5 triệu đồng chỉ trong thời gian ngắn.

Tính từ đầu tháng, vàng miếng SJC đã tăng 9,6 triệu đồng/lượng; còn từ đầu năm, mức tăng lên tới hơn 63 triệu đồng/lượng – một con số chưa từng thấy. Đáng chú ý, trên thị trường tự do, giá vàng bị đẩy lên tới 164 triệu đồng/lượng, cao hơn niêm yết chính thức tới 16 triệu đồng – mức chênh lệch “không tưởng” trong lịch sử.

Khoảng trống chính sách và tâm lý FOMO thổi giá vàng

Theo TS. Châu Đình Linh, nguyên nhân chính khiến giá vàng tự do tăng “bất thường” là do cung – cầu mất cân đối. Dù Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nghị định mới nhằm mở rộng nguồn cung và cho phép doanh nghiệp, ngân hàng đủ điều kiện tham gia sản xuất – kinh doanh vàng, nhưng độ trễ chính sách khiến thị trường chưa kịp hấp thụ, tạo ra khoảng trống cho đầu cơ.

Ông Linh nhận định: “Nguồn cung hạn chế, nhu cầu quá lớn, cộng với tâm lý mua đuổi cuối năm và lo ngại bỏ lỡ cơ hội (FOMO) khiến giá vàng bị đẩy lên cao hơn thực tế.”

Một yếu tố khác, theo ông, là các cửa hàng vàng nhỏ lẻ có xu hướng “găm hàng”, khiến người mua phải tự trao đổi với nhau – làm gia tăng rủi ro cả về chất lượng lẫn niềm tin giao dịch.

Ba rủi ro lớn trên thị trường tự do

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, cảnh báo ba rủi ro lớn khi tham gia mua bán vàng trên chợ tự do:

Rủi ro chất lượng – dễ mua phải vàng kém tuổi, thậm chí vàng giả.

Rủi ro pháp lý – mua bán tại địa điểm không được cấp phép có thể bị xử phạt.

Rủi ro tài chính – nếu giá đảo chiều, người mua dễ “ôm lỗ”, nhất là khi mua vàng trôi nổi rất khó bán lại với giá hợp lý.

Theo ông Hiếu, người dân nên giữ tâm thế tích lũy, chỉ nên mua lượng vừa phải tại cửa hàng chính thống, tuyệt đối không “mua bằng mọi giá”.

Vàng thế giới lập đỉnh, lo ngại bong bóng hay kênh trú ẩn?

Trên thị trường quốc tế, vàng đã đạt mốc cao kỷ lục 4.230 USD/ounce, giữa lúc căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang và chính phủ Mỹ nguy cơ đóng cửa kéo dài.

Sự tăng tốc này gợi nhớ hai “cơn sốt” vàng trong quá khứ: giai đoạn 1976–1980 và 2001–2011, khi vàng tăng phi mã rồi rơi mạnh sau đó.

Một số chuyên gia quốc tế như John Stepek (Bloomberg) cảnh báo “bong bóng vàng thứ ba” đang hình thành. Tuy nhiên, TS. Nguyễn Trí Hiếu và TS. Châu Đình Linh đều cho rằng vàng không thể có bong bóng, bởi khác với dầu mỏ hay bất động sản, nguồn cung vàng hữu hạn và luôn mang tính trú ẩn trong khủng hoảng.

“Không có gì tăng mãi mãi – kể cả Bitcoin,” TS. Linh nói. “Khi thế giới ổn định hơn, giá vàng sẽ tự điều chỉnh về mức hợp lý.”