Iran tung đòn hiểm với Mỹ

Cục diện căng thẳng leo thang tại Trung Đông khi Iran siết chặt các lằn ranh chiến lược nhằm đối phó với liên minh Mỹ - Israel đang tạo ra những chấn động mạnh mẽ đối với chuỗi cung ứng năng lượng và tâm lý giao dịch trên thị trường tài chính quốc tế.

Bất chấp những nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn xung đột Trung Đông leo thang, Iran chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng nhượng bộ các điều kiện an ninh cốt lõi.

Ngày 27/10, Trung Quốc thông báo kế hoạch cử đặc phái viên tới khu vực. Trước đó, đại diện Saudi Arabia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ cũng tiến hành các cuộc tiếp xúc với Tehran nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình.

Tuy nhiên, Iran tiếp tục yêu cầu Mỹ dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa, nới lỏng trừng phạt, giải tỏa tài sản bị đóng băng và đưa ra bảo đảm không tiếp tục tấn công.

Đòn bẩy lớn nhất của Tehran nằm ở eo biển Hormuz, tuyến hàng hải từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trước khi chiến sự bùng phát.

Việc kiểm soát hoạt động vận tải qua khu vực này giúp Iran tạo sức ép trực tiếp lên thị trường năng lượng, đồng thời gia tăng chi phí kinh tế đối với các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu dầu.

Căng thẳng tại Hormuz đã góp phần đẩy giá dầu Brent có thời điểm vượt 117 USD/thùng trong tuần trước, so với khoảng 72 USD/thùng trước chiến tranh.

Mức tăng tương đương hơn 62%, phản ánh phần nào rủi ro nguồn cung và chi phí vận chuyển gia tăng.

Đối với Việt Nam, biến động giá dầu có thể tạo tác động trái chiều giữa các nhóm doanh nghiệp.

Nhóm thăm dò, khai thác dầu khí có thể hưởng lợi từ giá bán cao hơn. Trong khi đó, doanh nghiệp lọc hóa dầu chịu ảnh hưởng đồng thời từ giá nguyên liệu, giá sản phẩm đầu ra và biến động tồn kho.

Các ngành hàng không, vận tải biển, logistics và sản xuất sử dụng nhiều nhiên liệu có nguy cơ chịu áp lực chi phí, đặc biệt khi khả năng chuyển phần tăng giá sang khách hàng bị hạn chế.

Bên cạnh sức ép năng lượng, Tehran còn theo dõi sát diễn biến chính trị tại Mỹ và Israel.

Cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ ngày 3/11 có thể ảnh hưởng đến dư địa chính trị của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc tiếp tục chiến dịch quân sự.

Trong khi đó, Washington cũng phải cân nhắc tác động của giá năng lượng cao đối với lạm phát và sức mua của người dân.

Đối với thị trường chứng khoán, rủi ro địa chính trị kéo dài có thể làm gia tăng biến động giá dầu, tỷ giá và kỳ vọng lãi suất.