IPO không còn dễ “cháy hàng”

Sau giai đoạn bùng nổ trong năm 2025, hàng loạt cổ phiếu IPO quy mô lớn như TCX, VPX, VCK, HPA đồng loạt bước vào nhịp điều chỉnh sâu. Thực tế này đang khiến dòng tiền trên thị trường thứ cấp trở nên thận trọng hơn bao giờ hết, đặt ra bài toán hóc chuẩn định giá cho các doanh nghiệp có kế hoạch gọi vốn năm 2026.

Sự hạ nhiệt của các tân binh hàng nghìn tỷ đồng phản ánh đợt tái định giá khắt khe của thị trường khi kỳ vọng ngắn hạn chạm trần và thanh khoản dần thu hẹp.

Năm 2025 chứng kiến làn sóng IPO sôi động với lượng đơn đăng ký mua vượt trội. TCX khởi động với lượng đăng ký gấp 2,5 lần chào bán, VPX đạt 390,5 triệu cổ phiếu đặt mua, VCK thu hút gần 20.000 nhà đầu tư cá nhân chiếm 98,11% giá trị đăng ký. Bối cảnh này được tạo nên bởi thanh khoản dồi dào, định giá cao và kỳ vọng lợi nhuận mạnh từ các nhà đầu tư. Tuy nhiên, sức hút ban đầu không duy trì được trên thị trường thứ cấp.

Sau khi lên sàn, toàn bộ bốn cổ phiếu đều trải qua áp lực điều chỉnh. TCX niêm yết 46.800 đồng ngày 21/10/2025, tăng lên 52.370 đồng rồi giảm xuống 40.800 đồng (tính đến 13/8/2026). VPX niêm yết 33.900 đồng ngày 11/12/2025, giảm xuống 25.900 đồng, thấp hơn giá chào 15,9%. VCK chào sàn 60.000 đồng (mức cao nhất nhóm), hiện ở 30.650 đồng, thấp hơn giá chào 48,58%. HPA niêm yết 41.900 đồng ngày 6/2/2026, giảm xuống còn khoảng 31.000 đồng, thấp hơn 26%.

Các chuyên gia nhận định rằng sự điều chỉnh không phải hiện tượng bất thường. Phần lớn IPO năm 2025 được thực hiện trong bối cảnh thuận lợi với thanh khoản dồi dào, nhưng khi bước vào giao dịch thứ cấp, các cổ phiếu phải đối mặt áp lực chốt lời từ nhà đầu tư sớm và tác động từ biến động chung thị trường. Quá trình điều chỉnh phản ánh sự tái định giá khi kỳ vọng thị trường thay đổi, không chỉ riêng các IPO mà cả nhiều cổ phiếu chứng khoán khác cũng trải qua điều chỉnh tương tự.

Diễn biến tiêu cực của các IPO lớn năm 2025 khiến nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn với các chào bán mới. Kết hợp với thanh khoản suy giảm và lãi suất tiền gửi tăng trở lại, dòng tiền dành cho IPO không còn dồi dào như giai đoạn cao điểm năm 2025. Điều này khiến bài toán huy động vốn qua thị trường chứng khoán trở nên khó khăn hơn, ngay cả đối với những doanh nghiệp có quy mô lớn hoặc sở hữu câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn.

Vấn đề cốt lõi nằm ở định giá và kỳ vọng, không phải chất lượng IPO. Nhà đầu tư cần xem kỹ triển vọng doanh nghiệp, mức giá chào bán và bối cảnh thị trường trước khi quyết định. Nếu định giá hợp lý, IPO vẫn có thể là cơ hội dài hạn, thay vì chỉ là câu chuyện "lướt sóng" ngay từ ngày lên sàn.