IPO 2026: Hàng mới thay lớp cũ

6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận 4 thương vụ IPO, với tổng giá trị vốn hóa IPO đạt 6,929 tỷ USD, đưa Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về quy mô vốn hóa IPO theo Deloitte.

Trong hơn 2 tháng gần đây, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã hủy tư cách công ty đại chúng đối với gần 30 doanh nghiệp. Bên cạnh các trường hợp vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin, nhiều doanh nghiệp bị hủy tư cách vì chưa hoàn tất thủ tục đưa cổ phiếu lên thị trường. Trường hợp đáng chú ý là Tập đoàn Golden Gate, từng được xem là một trong những doanh nghiệp kỳ vọng nhất trong làn sóng IPO gần đây. Công ty Chứng khoán VNDIRECT từng xếp Golden Gate vào nhóm những "bom tấn IPO" có thể bổ sung lớp hàng hóa mới cho thị trường. Tương tự, Công ty Đầu tư Xây dựng Ricons cũng bị hủy tư cách sau khi lên kế hoạch IPO từ năm 2020 nhưng không thực hiện thủ tục đăng ký giao dịch theo quy định.

Năm 2026 ghi nhận tín hiệu tích cực khi hoạt động IPO sôi động trở lại. Trong 6 tháng đầu năm, Việt Nam ghi nhận 4 thương vụ IPO, trong khi cùng kỳ năm 2025 không có thương vụ nào. Theo Deloitte, cả bốn thương vụ này đều nằm trong nhóm 10 thương vụ IPO lớn nhất Đông Nam Á, đưa Việt Nam dẫn đầu khu vực về giá trị vốn hóa IPO với 6,929 tỷ USD. Điện Máy Xanh (DMX) là một trong những thương vụ nổi bật, huy động khoảng 13.315 tỷ đồng (tương đương 500 triệu USD), đạt mức vốn hóa sau IPO khoảng 3,9 tỷ USD. Gần 90% lượng cổ phiếu phát hành được các nhà đầu tư tổ chức hấp thụ, trong đó nhà đầu tư nước ngoài chiếm 73%.

Theo ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường nước ngoài Công ty Chứng khoán SSI, thị trường cần những doanh nghiệp có quy mô, chất lượng và đa dạng ngành nghề. Hiện tại, tỷ trọng vốn hóa nhóm Vingroup trong VN-Index đã tăng từ 3% lên 19% kể từ năm 2024, trong khi nhóm ngân hàng và bất động sản chiếm khoảng 68% vốn hóa chỉ số. Việc bổ sung thêm các doanh nghiệp chất lượng từ các ngành khác sẽ giúp đa dạng hóa cơ hội đầu tư, giảm sự phụ thuộc vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn và nâng cao khả năng hấp thụ dòng vốn quốc tế.

Ông Trịnh Thanh Cần, Tổng giám đốc Chứng khoán Kafi, đánh giá quy trình IPO hiện đã được số hóa và thời gian xử lý được rút ngắn đáng kể. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là bài toán định giá. Với doanh nghiệp nhà nước, thách thức là bảo đảm định giá minh bạch nhưng vẫn hấp dẫn nhà đầu tư; còn với doanh nghiệp tư nhân, nhiều đơn vị vẫn chưa nhìn thấy lợi ích đủ lớn nếu mức định giá chưa tương xứng với chi phí và yêu cầu minh bạch hóa. Khối doanh nghiệp FDI có thể trở thành nguồn cung chất lượng mới cho thị trường trong các lĩnh vực sản xuất, logistics, công nghệ và tiêu dùng.

Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, một động lực quan trọng dự kiến sẽ thúc đẩy sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, cải thiện thanh khoản và nâng cao vị thế của Việt Nam trong danh mục các thị trường mới nổi toàn cầu. Việc nhiều doanh nghiệp đồng loạt khởi động kế hoạch IPO cho thấy thị trường vẫn duy trì sức hút đối với các doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn. Tuy nhiên, làn sóng IPO sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến của thị trường. VN-Index giảm hơn 124 điểm trong tháng 7 và thanh khoản ở mức thấp, khiến nhiều doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ thời điểm chào bán cũng như mức định giá.