IMF cảnh báo rủi ro lớn đe dọa kinh tế toàn cầu

Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo kinh tế toàn cầu đang chịu tác động đồng thời từ giá năng lượng cao, nợ công leo thang và làn sóng đầu tư AI. Ba lực kéo này đang tạo ra sự phân hóa lớn giữa các ngành, quốc gia và doanh nghiệp.

AI có thể giúp tăng thêm tới 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế thế giới mỗi năm, nhưng cái giá đi kèm là nhu cầu vốn, năng lượng và hạ tầng ngày càng lớn.

IMF cảnh báo rủi ro lớn đe dọa kinh tế toàn cầu

Kinh tế toàn cầu đang đứng trước một nghịch lý: AI tạo ra động lực tăng trưởng mới trong khi cú sốc năng lượng và áp lực nợ công lại làm chi phí vốn tăng lên. Theo IMF, nợ công toàn cầu hiện ở mức cao nhất kể từ sau Thế chiến II và có nguy cơ vượt 100% GDP trước năm 2030.

Ở phía tăng trưởng, AI đang trở thành một trong những động lực quan trọng nhất của đầu tư. IMF ước tính nếu được triển khai hiệu quả, AI có thể giúp tăng trưởng kinh tế toàn cầu thêm tới 0,5 điểm phần trăm mỗi năm. Điều này đang thúc đẩy nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu, máy chủ, chip, điện và hạ tầng viễn thông.

Nhưng chính tốc độ đầu tư này lại tạo thêm áp lực lên nguồn vốn. Khi doanh nghiệp AI và trung tâm dữ liệu cần lượng vốn khổng lồ, chi phí tài chính trở thành biến số quan trọng. Thị trường trái phiếu toàn cầu cũng đang chịu sức ép khi lợi suất tăng mạnh; lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm từng lên 5,34%, mức cao nhất từ năm 2002.

Năng lượng là mắt xích khác. IMF cho biết giá diesel, xăng và nhiên liệu máy bay đã tăng 60–97% so với trước xung đột, trong bối cảnh năng lực lọc dầu bị hạn chế. Chi phí năng lượng cao không chỉ ảnh hưởng vận tải, hóa chất, sản xuất mà còn làm tăng chi phí vận hành các trung tâm dữ liệu tiêu thụ điện lớn.

Với doanh nghiệp, tác động vì thế phân hóa rõ. Nhóm công nghệ, bán dẫn, điện và hạ tầng dữ liệu có thể hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư AI; trong khi các ngành sử dụng nhiều năng lượng hoặc phụ thuộc vốn vay phải đối mặt với biên lợi nhuận và chi phí tài chính cao hơn.

Rủi ro lớn nhất không nằm ở việc AI tăng trưởng chậm, mà ở khả năng kỳ vọng lợi nhuận không theo kịp quy mô vốn đã đổ vào. Khi đó, định giá tài sản, tín dụng doanh nghiệp và thị trường trái phiếu có thể cùng chịu sức ép.