Hơn 5.000 tỷ đồng tự doanh biến mất, chuyện gì đang xảy ra?

Theo thống kê báo cáo tài chính của 42 CTCK có cổ phiếu niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, tổng giá trị danh mục tự doanh tại ngày 30/9/2026 đạt 353.688 tỷ đồng, giảm khoảng 5.130 tỷ đồng, tương ứng 1,43% so với cuối quý II.

Đáng chú ý, trái phiếu là nguyên nhân chính kéo quy mô danh mục đi xuống. Giá trị trái phiếu mà các CTCK nắm giữ giảm 3.382 tỷ đồng, từ 155.701 tỷ đồng xuống còn 152.320 tỷ đồng, đóng góp gần 66% mức giảm ròng toàn danh mục.

Dù đã thu hẹp, trái phiếu vẫn là khoản đầu tư lớn nhất, chiếm 43,1% tổng danh mục tự doanh, tương đương khoảng 2,2 lần quy mô nắm giữ cổ phiếu. Trong khi đó, giá trị cổ phiếu chỉ tăng nhẹ khoảng 260 tỷ đồng, lên 69.402 tỷ đồng, chiếm 19,6% danh mục.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo FiinGroup, giá trị phát hành mới trong quý III/2026 đạt 166.000 tỷ đồng, giảm 30,9% so với quý trước. Đáng chú ý, lượng phát hành của nhóm bất động sản giảm tới 55,7%.

Ở chiều ngược lại, chi phí huy động vốn vẫn ở mức cao. Trong tháng 9, lãi suất phát hành bình quân trái phiếu ngân hàng lên tới 8,9%/năm, mức cao nhất trong ba năm, trong khi nhóm bất động sản đạt 11,3%/năm.

Mặt bằng lãi suất cao có thể gây áp lực lên giá trị các trái phiếu lãi suất cố định được phát hành trước đó, đồng thời làm gia tăng rủi ro định giá đối với những khoản đầu tư dài hạn. Đây cũng có thể là một trong những nguyên nhân khiến các CTCK thận trọng hơn với hoạt động đầu tư trái phiếu.

Xét theo phân loại tài sản tài chính, xu hướng thu hẹp tập trung chủ yếu ở hai nhóm FVTPL và AFS. Cụ thể, tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) giảm khoảng 3.596 tỷ đồng, trong khi tài sản tài chính sẵn sàng để bán (AFS) giảm hơn 2.200 tỷ đồng. Ngược lại, các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn (HTM) tăng khoảng 750 tỷ đồng.

Về quy mô, SSI tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với danh mục tự doanh hơn 48.363 tỷ đồng. Theo sau là VPBankS với 36.040 tỷ đồng và TCBS với 32.520 tỷ đồng. Đáng chú ý, cả ba công ty đều ghi nhận sự thu hẹp danh mục trong quý III.

Ở chiều ngược lại, VPS là đơn vị mở rộng danh mục mạnh nhất trong nhóm thống kê, với mức tăng gần 3.881 tỷ đồng. VIX cũng gây chú ý khi tăng thêm hơn 2.184 tỷ đồng.