Hàng không tăng tốc, lợi nhuận giảm tốc

Nửa đầu năm 2026, hai hãng hàng không lớn nhất Việt Nam là Vietjet và Vietnam Airlines đều ghi nhận doanh thu tăng trưởng mạnh nhờ nhu cầu đi lại phục hồi. Tuy nhiên, giá nhiên liệu tăng cao, thiếu hụt tàu bay và áp lực tỷ giá tiếp tục bào mòn lợi nhuận, khiến kết quả kinh doanh chưa phản ánh trọn vẹn sự phục hồi của ngành.

Chi phí nhiên liệu từng tăng vọt do căng thẳng Trung Đông, trong khi việc triệu hồi động cơ Pratt & Whitney và biến động tỷ giá khiến các hãng bay phải điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, cắt giảm công suất khai thác để bảo toàn hiệu quả hoạt động.

Bức tranh kinh doanh nửa đầu năm 2026 của ngành hàng không ghi nhận sự phân hóa rõ nét khi doanh thu tiếp tục tăng trưởng mạnh nhưng lợi nhuận chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào.

Theo báo cáo tài chính quý II, Vietjet (HOSE: VJC) ghi nhận doanh thu hợp nhất đạt 30.499 tỷ đồng, tăng 71% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ còn 349 tỷ đồng, giảm tới 47% do chi phí vận hành tăng mạnh.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu hợp nhất của Vietjet đạt 51.536 tỷ đồng, tăng 44%, trong khi lợi nhuận sau thuế chỉ tăng nhẹ 6%, lên khoảng 1.372 tỷ đồng. Trước diễn biến bất lợi của thị trường, hãng cũng điều chỉnh kế hoạch năm 2026, hạ mục tiêu doanh thu từ 101.407 tỷ đồng xuống còn 86.774 tỷ đồng, đồng thời giảm kế hoạch lợi nhuận trước thuế từ 3.011 tỷ đồng xuống còn 2.421 tỷ đồng.

Vietnam Airlines (HOSE: HVN) cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Quý II, doanh thu hợp nhất đạt 38.365 tỷ đồng, tăng hơn 36%, song giá vốn tăng gần 59% lên hơn 36.600 tỷ đồng khiến hãng ghi nhận khoản lỗ sau thuế khoảng 600 tỷ đồng.

Dù vậy, nhờ kết quả tích cực trong quý đầu năm, Vietnam Airlines vẫn đạt doanh thu hợp nhất 75.312 tỷ đồng trong 6 tháng, tăng hơn 28%, cùng lợi nhuận lũy kế 3.852 tỷ đồng.

Theo lãnh đạo Vietnam Airlines, riêng trong quý II, biến động giá nhiên liệu từng làm phát sinh thêm hơn 7.000 tỷ đồng chi phí. Sau khi triển khai các giải pháp tối ưu khai thác và điều hành, hãng đã giảm được khoảng 5.000 tỷ đồng tác động tiêu cực, qua đó hạn chế đáng kể mức suy giảm lợi nhuận.

Áp lực lớn nhất đến từ giá nhiên liệu hàng không khi giai đoạn tháng 3-4, giá nhiên liệu bay thế giới có thời điểm lên khoảng 245 USD/thùng do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Trong cơ cấu chi phí của các hãng hàng không, nhiên liệu thường chiếm khoảng 25% tổng chi phí vận hành. Theo tính toán của lãnh đạo một doanh nghiệp trong ngành, mỗi khi giá dầu tăng thêm 1 USD/thùng so với kế hoạch, chi phí hoạt động có thể tăng hơn 300 tỷ đồng mỗi năm.

Không chỉ đối mặt với giá nhiên liệu, các hãng còn chịu áp lực từ tình trạng thiếu hụt tàu bay do việc triệu hồi động cơ Pratt & Whitney, buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch khai thác. Vietnam Airlines từng cắt giảm khoảng 700-1.700 chuyến bay khứ hồi mỗi tháng trong quý II, trong khi Vietjet giảm khoảng 18% tổng sản lượng khai thác, gồm giảm 22% chuyến bay nội địa và 11% quốc tế.

Theo dữ liệu của Planespotters, Vietjet hiện sở hữu đội bay 107 chiếc, lớn nhất thị trường, trong khi Vietnam Airlines đứng thứ hai với 97 chiếc. Quy mô đội bay lớn giúp hai doanh nghiệp duy trì vị thế dẫn đầu, song cũng khiến tác động từ biến động giá nhiên liệu và chi phí khai thác trở nên đáng kể hơn so với nhiều hãng khác.

Kết quả kinh doanh nửa đầu năm cho thấy nhu cầu vận tải hàng không vẫn duy trì đà phục hồi tích cực. Tuy nhiên, hiệu quả sinh lời của doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến giá nhiên liệu, tỷ giá và khả năng khôi phục năng lực khai thác trong những quý tới.