Gọi vốn nghìn tỷ chỉ để...trả nợ?

Làn sóng IPO và phát hành cổ phiếu năm 2026 diễn ra sôi động, nhưng một phần đáng kể dòng tiền huy động đang được doanh nghiệp dùng để trả nợ, thay vì mở rộng đầu tư. Điều này cho thấy thị trường chứng khoán ngày càng trở thành kênh tái cấu trúc tài chính trong bối cảnh chi phí vốn còn cao.

Từ DMX, Amy Grupo đến Hoàng Anh Gia Lai và nhiều doanh nghiệp đã niêm yết, bài toán sau các thương vụ gọi vốn không chỉ nằm ở quy mô huy động mà còn ở khả năng biến nguồn vốn mới thành tăng trưởng thực chất.

Theo Mirae Asset, Việt Nam đang hướng tới khả năng được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026. Dòng vốn thụ động ước tính khoảng 39.118 tỷ đồng, phân bổ qua 4 đợt đến tháng 9/2027, đang tạo thêm động lực cho thị trường IPO.

Tuy nhiên, mục đích sử dụng vốn của nhiều thương vụ lại khá đáng chú ý.

DMX đã IPO 166,4 triệu cổ phiếu, thu về 13.215 tỷ đồng và toàn bộ số tiền được dùng trả nợ vay ngân hàng. Trong khi đó, Amy Grupo dự kiến huy động 787,3 tỷ đồng, trong đó 480 tỷ đồng dành cho trả nợ.

Tại Hoàng Anh Gia Lai, kế hoạch IPO 18,8 triệu cổ phiếu dự kiến thu 1.139 tỷ đồng, nhưng tới 1.063 tỷ đồng được dùng để cơ cấu tài chính và trả nợ vay.

Như vậy, câu chuyện tăng trưởng được trình bày trong các bản chào bán không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với dòng tiền mới được đưa ngay vào mở rộng công suất.

Doanh nghiệp niêm yết cũng chạy đua giảm nợ

Xu hướng này còn xuất hiện ở nhóm doanh nghiệp đã niêm yết.

Rau quả Thực phẩm An Giang (ANT) dự kiến huy động 200 tỷ đồng, toàn bộ để trả nợ ngân hàng. Cuối quý II, dư nợ vay của ANT lên 917,8 tỷ đồng, tương đương 234,6% vốn chủ sở hữu.

Royal Invest (RYG) dự kiến thu 225 tỷ đồng, trong đó toàn bộ được phân bổ cho các khoản vay tại Sacombank, VietinBank, MB và VIB. Tổng dư nợ cuối quý II đạt 1.770,3 tỷ đồng, bằng 218,7% vốn chủ sở hữu.

Afiex (AFX) dự kiến huy động 350 tỷ đồng, gồm 210 tỷ đồng trả nợ và 140 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động. Dư nợ vay cuối quý II đạt 791,3 tỷ đồng, tương đương 145,1% vốn chủ sở hữu.

IPO sôi động nhưng khả năng hấp thụ sẽ phân hóa

SSI ước tính tổng quy mô một số thương vụ IPO đáng chú ý năm 2026 có thể đạt 35.000-40.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, điều kiện hấp thụ nguồn cung mới được đánh giá thận trọng hơn các chu kỳ IPO trước, khi lãi suất và thanh khoản không còn thuận lợi như giai đoạn 2020-2022.

Ở góc độ doanh nghiệp, sử dụng vốn để giảm nợ có thể giúp hạ áp lực tài chính và cải thiện bảng cân đối. Nhưng với cổ đông, câu hỏi quan trọng hơn là sau khi trả nợ, doanh nghiệp còn tạo được động lực tăng trưởng nào mới.