#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Giá dầu thế giới hiện nay: Biến động, nguyên nhân và hàm ý kinh tế vĩ mô

Trong giai đoạn 2023–2026, giá dầu thế giới duy trì trạng thái biến động mạnh trong biên độ rộng, phản ánh sự giằng co giữa các yếu tố cung - cầu, chính sách điều tiết của OPEC+ và rủi ro địa chính trị.

Theo dữ liệu từ World Bank, giá dầu chuẩn Brent Crude trung bình năm 2023 đạt khoảng 82 USD/thùng, giảm so với mức khoảng 100 USD/thùng của năm 2022 nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn. Sang năm 2024 và đầu năm 2025, giá dầu dao động chủ yếu trong khoảng 75 - 90 USD/thùng, với những thời điểm vượt mốc 90 USD khi các yếu tố địa chính trị leo thang. Trong khi đó, dầu WTI Crude tại Mỹ thường thấp hơn Brent từ 3 - 5 USD/thùng, phản ánh sự khác biệt về thị trường và chi phí vận chuyển.

Biến động giá dầu hiện nay chủ yếu chịu tác động từ phía cung, trong đó vai trò của OPEC+ là đặc biệt quan trọng. Theo báo cáo của IEA, liên minh này đã duy trì chính sách cắt giảm sản lượng khoảng 2 - 3 triệu thùng/ngày trong năm 2024 nhằm giữ giá dầu ở mức mục tiêu. Tuy nhiên, nỗ lực này phần nào bị trung hòa bởi sự gia tăng sản lượng dầu đá phiến tại Mỹ, với sản lượng đạt khoảng 13 triệu thùng/ngày - mức cao kỷ lục theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ. Điều này tạo ra một trạng thái cân bằng mong manh, nơi nguồn cung vừa được kiểm soát vừa có yếu tố bù đắp linh hoạt.

Ở chiều cầu, nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu theo IEA đạt khoảng 102 triệu thùng/ngày trong năm 2024, tăng nhẹ so với năm trước nhưng không còn bứt phá mạnh. Sự phân hóa giữa các nền kinh tế lớn ngày càng rõ nét: Trung Quốc, quốc gia tiêu thụ dầu lớn thứ hai thế giới, ghi nhận tốc độ tăng trưởng chậm lại do những khó khăn trong lĩnh vực bất động sản và tiêu dùng nội địa, trong khi Ấn Độ nổi lên như động lực tăng trưởng mới với mức tăng nhu cầu trên 5%/năm. Xu hướng này cho thấy cấu trúc cầu dầu đang dịch chuyển từ các nền kinh tế phát triển sang các thị trường mới nổi.

Bên cạnh cung - cầu, yếu tố địa chính trị tiếp tục đóng vai trò chất xúc tác quan trọng đối với biến động giá dầu. Xung đột trong Nga - Ukraine đã làm thay đổi dòng chảy năng lượng toàn cầu. Trong khi Nga - một trong những nhà xuất khẩu dầu lớn nhấ, chuyển hướng xuất khẩu sang châu Á. Đồng thời, căng thẳng tại Trung Đông, khu vực chiếm hơn 30% nguồn cung dầu thế giới, liên tục tạo ra các “thặng dư rủi ro” khiến giá dầu có thể tăng đột biến trong ngắn hạn. Song song đó, yếu tố tài chính cũng góp phần điều tiết giá dầu khi chính sách lãi suất cao tại Mỹ làm đồng USD mạnh lên, qua đó gây áp lực giảm giá dầu do sức mua toàn cầu suy yếu.

Những biến động của giá dầu đã và đang tạo ra tác động sâu rộng đến kinh tế vĩ mô. Theo World Bank, khi giá dầu tăng 10%, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm khoảng 0,2 - 0,4 điểm phần trăm, làm gia tăng áp lực lên chính sách tiền tệ. Đồng thời, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính rằng giá dầu tăng kéo dài có thể làm giảm tăng trưởng GDP toàn cầu khoảng 0,1 - 0,3 điểm phần trăm mỗi năm. Đối với các quốc gia nhập khẩu năng lượng như Việt Nam, giá dầu cao đồng nghĩa với chi phí nhập khẩu tăng và áp lực lạm phát lớn hơn, trong khi các quốc gia xuất khẩu dầu lại được hưởng lợi từ nguồn thu ngân sách cải thiện.

Trong dài hạn, thị trường dầu mỏ còn chịu tác động bởi xu hướng chuyển dịch năng lượng. Theo dự báo của IEA, nhu cầu dầu có thể đạt đỉnh vào khoảng năm 2030 trong kịch bản chuyển đổi năng lượng mạnh mẽ. Tuy nhiên, trong trung hạn, dầu vẫn đóng vai trò thiết yếu khi chiếm khoảng 25 - 30% tổng cơ cấu năng lượng toàn cầu, do các hạn chế về công nghệ và hạ tầng thay thế. Điều này hàm ý rằng giá dầu sẽ chưa thể giảm sâu mà nhiều khả năng duy trì trong vùng 70 - 90 USD/thùng, kèm theo các đợt biến động ngắn hạn do yếu tố chính trị và tài chính.

Tổng thể, giá dầu thế giới hiện nay phản ánh một trạng thái cân bằng động giữa nguồn cung bị kiểm soát, nhu cầu tăng trưởng chậm lại và rủi ro địa chính trị kéo dài. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó linh hoạt, tăng cường quản trị rủi ro giá năng lượng và từng bước chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động của thị trường dầu mỏ toàn cầu.