Fed đứng trước bài toán khó về lãi suất

Giữa bối cảnh thị trường chứng khoán neo ở vùng định giá cao và lãi suất thế chấp chạm mốc 7%, quyết định sắp tới của Chủ tịch Kevin Warsh không chỉ định hình xu hướng dòng vốn toàn cầu mà còn thách thức tính độc lập của thể chế tiền tệ Mỹ.

Xác suất Fed tăng lãi suất ngày 16 tháng 9 đã vọt lên khoảng 85% sau báo cáo lạm phát nóng, giữa lúc Nhà Trắng gây sức ép công khai đòi hạ lãi suất.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bước vào cuộc họp chính sách ngày 15 và 16 tháng 9 trong tình thế bất thường. Xác suất tăng lãi suất đã leo lên từ 44% đầu tháng 8 lên 85% sau khi báo cáo chỉ số giá tiêu dùng tháng 8 công bố ngày 11 tháng 9 cho thấy lạm phát cơ bản tăng 0,3%, cao hơn dự báo. Nếu tăng, đây sẽ là đợt tăng đầu tiên của chu kỳ sau khi lãi suất được neo trong biên độ 3,50 đến 3,75% kể từ tháng 12. Ba yếu tố chính thúc đẩy kỳ vọng này là phát biểu cứng rắn của Chủ tịch Fed Kevin Warsh, báo cáo việc làm mạnh với 162.000 việc làm mới, và giá dầu leo cao do xung đột.

Một đợt tăng lãi suất của Fed sẽ tạo sức ép rõ rệt trên các thị trường mới nổi. Lãi suất Mỹ cao và đồng USD mạnh thường kéo dòng vốn rời khỏi các nền kinh tế như Việt Nam, tạo áp lực lên tỷ giá. Chi phí vốn sẽ tăng trong bối cảnh thị trường chứng khoán ở định giá cao và làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu AI phần lớn dựa vào nợ. Lãi suất vay thế chấp đã chạm gần 7% mỗi năm. Ngân hàng Trung ương châu Âu đã tăng lãi suất ngày 10 tháng 9, phản ánh xu hướng chính sách toàn cầu.

Các ngành phụ thuộc vào vốn vay sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp, bao gồm công nghệ, bất động sản, xây dựng, năng lượng tái tạo và cơ sở hạ tầng. Ngành tài chính sẽ thay đổi với lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất, trong khi các công ty có mức nợ cao sẽ gặp áp lực lớn hơn. Cổ phiếu tăng trưởng cao có thể chịu sức ép định giá. Lưu ý: đây là phân tích tác động tiềm năng, không phải khuyến nghị mua/bán cổ phiếu ngành cụ thể.

Nhà Trắng vận động công khai với cường độ khác thường. Tổng thống Donald Trump, Phó tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đều thúc giục Fed không tăng lãi suất. Ông Trump lập luận tăng trưởng việc làm mạnh cho thấy nước Mỹ là con nợ đáng tin, nên lãi suất cần thấp hơn để giảm chi phí vay. Tuy tránh chỉ trích trực diện ông Warsh, Tổng thống leo thang sức ép theo cách khác, chẳng hạn đe dọa ngừng giao thương với các nước có thặng dư lớn.

Nếu tăng lãi suất, Fed sẽ đối diện sức ép chính trị công khai. Nếu giữ nguyên mà không đưa ra lý do thuyết phục, giới đầu tư có thể kết luận Fed đã nhượng bộ sức ép chính trị, đe dọa tính độc lập của ngân hàng trung ương. Phức tạp thêm là phần lớn áp lực giá đến từ năng lượng - một cú sốc phía cung do chiến sự - vốn khó xử lý bằng công cụ lãi suất tác động lên phía cầu. Cách Chủ tịch Warsh giải thích quyết định sẽ quan trọng không kém quyết định tăng hay không.