Đường đua IPO đối mặt rủi ro 'ế hàng'

Thị trường chứng khoán đang đứng trước nghịch lý: nhu cầu huy động vốn cổ phần của doanh nghiệp tăng mạnh nhưng dòng tiền lại thận trọng hơn. Một số thương vụ IPO gần đây cho thấy khả năng hấp thụ nguồn cung mới không còn dễ dàng

Thị trường chứng khoán đang đối mặt với sự mất cân bằng giữa cung và cầu. Thanh khoản toàn thị trường tháng 7 giảm 3,2% so với tháng 6 và giảm 51% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 19.351 tỷ đồng/phiên. Tính từ đầu năm, thanh khoản giảm 6,5% so với mức bình quân năm 2025. Đồng thời, lãi suất huy động tăng mạnh. Dữ liệu từ Công ty Chứng khoán MB cho thấy đến cuối tháng 7, một số ngân hàng đã nâng lãi suất tiền gửi kỳ hạn dưới 12 tháng lên tới 9,3%. Khi mức sinh lời từ tiền gửi trở nên hấp dẫn, một phần dòng tiền nhà đầu tư có thể ưu tiên kênh này thay vì chấp nhận mức độ biến động cao hơn của cổ phiếu.

Theo FiinGroup, tổng giá trị phát hành vốn cổ phần và IPO dự kiến trong năm 2026 đạt khoảng 289,5 nghìn tỷ đồng, tăng 86,5% so với năm 2025 và gấp 2,5 lần mức bình quân 5 năm gần đây. Giá trị IPO dự kiến khoảng 22.400 tỷ đồng, thấp hơn 38.600 tỷ đồng năm 2025. Tuy nhiên, khoảng 70% kế hoạch phát hành vẫn chưa triển khai, tạo áp lực lớn cho nửa cuối năm. Một số thương vụ gần đây gặp khó trong hấp thụ: F88 chỉ hấp thụ 50% lượng chào bán, Điện Máy Xanh "ế" 14 triệu cổ phiếu (7,5% chào bán), cho thấy rõ thách thức trong việc hấp thụ nguồn cung mới.

Amy Grupo gần đây thông báo điều chỉnh thời gian thực hiện IPO, kéo dài thời gian nhận đăng ký mua từ 12/8 đến 9/9, tức thêm gần 4 tuần so với kế hoạch ban đầu. Công ty chào bán 16,1 triệu cổ phiếu với giá 48.900 đồng/cổ phiếu, tương ứng huy động tối đa khoảng 787 tỷ đồng. Việc gia hạn có thể giúp doanh nghiệp có thêm thời gian tiếp cận nhà đầu tư và tăng khả năng hoàn tất lượng chào bán trong bối cảnh dòng tiền thị trường suy yếu.

Cấu trúc IPO năm 2026 cho thấy sự thay đổi khi động lực chính không còn chủ yếu đến từ quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước như các chu kỳ trước, mà nghiêng nhiều hơn về khu vực tư nhân, đặc biệt là các thương vụ spin-off và tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp. FiinGroup đánh giá thị trường IPO hiện vẫn khá chọn lọc và chưa bước vào chu kỳ bùng nổ như giai đoạn 2017-2018, khi quy mô IPO đạt 32.500 tỷ đồng và 73.600 tỷ đồng.