Dòng tiền trên chứng khoán đang chảy về đâu?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào một pha vận hành hoàn toàn khác, khi cú sốc địa chính trị từ Trung Đông buộc dòng tiền phải định giá lại toàn bộ rủi ro. Chỉ trong chưa đầy một tháng, VN-Index đã giảm hơn 12%, phản ánh tốc độ điều chỉnh cực nhanh của kỳ vọng thị trường

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trải qua một giai đoạn "thử lửa" đầy khắc nghiệt khi các biến số địa chính trị toàn cầu bắt đầu chiếm quyền chi phối tâm lý nhà đầu tư. Theo báo cáo chiến lược từ BSC Research, cú sốc từ xung đột tại Iran bùng phát cuối tháng 2/2026 đã kích hoạt một làn sóng bán tháo mạnh mẽ, khiến chỉ số VN-Index sụt giảm tới 12,4% chỉ trong vòng chưa đầy một tháng. Sự điều chỉnh này không đơn thuần là một nhịp giảm kỹ thuật mà đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng trong logic vận hành của thị trường: từ trạng thái "định giá tăng trưởng" (pricing growth) sang "định giá rủi ro" (pricing risk). Khi các giả định vĩ mô trước đó bị đảo lộn, giới đầu tư buộc phải làm quen với một thực tế mới, nơi rủi ro địa chính trị không còn là yếu tố phụ trợ mà trở thành trung tâm của mọi bảng tính toán tài chính.

Hệ lụy từ cú sốc năng lượng và sự đứt gãy chuỗi cung ứng

Điểm cốt lõi của cuộc khủng hoảng hiện tại nằm ở sự bùng nổ của giá năng lượng sau tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Giá dầu Brent nhanh chóng chạm ngưỡng 113 USD/thùng, tăng vọt 38% so với các dự báo lạc quan trước đó, tạo ra một "cú sốc chi phí" lan tỏa đến hầu hết các ngành kinh tế. Năng lượng vốn là nguyên liệu đầu vào cơ bản, do đó, việc tăng giá dầu không chỉ làm đội chi phí sản xuất mà còn gây gián đoạn nghiêm trọng chuỗi logistics toàn cầu. BSC Research cảnh báo rằng nếu chiến sự kéo dài trên ba tháng, áp lực này sẽ trực tiếp bào mòn sức mua của người tiêu dùng nội địa và làm suy yếu các trụ cột tăng trưởng kinh tế, buộc thị trường phải thiết lập một mặt bằng định giá mới thận trọng hơn để phản ánh các biến số khó định lượng này.

Chiến lược tái phân bổ dòng tiền: Từ tấn công sang phòng thủ

Sự thay đổi trong cách nhìn nhận rủi ro đã dẫn đến một cuộc đại tu trong danh mục đầu tư của các định chế tài chính. Dòng tiền không còn lan tỏa rộng khắp mà bắt đầu co cụm vào các nhóm ngành có khả năng chống chịu tốt hoặc hưởng lợi trực tiếp từ biến động hàng hóa. Cụ thể, chiến lược phân bổ hiện nay tập trung vào ba trục chính. Thứ nhất là giữ nguyên tỷ trọng ở các ngành gắn liền với nội lực như ngân hàng và bán lẻ, nơi nền tảng tăng trưởng vẫn ổn định và định giá đã về mức chiết khấu hấp dẫn. Thứ hai là tăng tỷ trọng vào các nhóm ngành "ngư ông đắc lợi" từ xung đột như dầu khí, phân bón và vận tải biển nhờ biên lợi nhuận cải thiện theo giá hàng hóa. Ngược lại, các ngành nhạy cảm với chi phí đầu vào và logistics như hàng không, săm lốp đang bị cắt giảm tỷ trọng mạnh mẽ để bảo toàn nguồn vốn trước áp lực biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Cơ hội trong vùng trũng định giá và sự phân hóa lợi nhuận

Tính đến cuối tháng 3/2026, mặt bằng định giá P/E của VN-Index (loại trừ nhóm Vingroup) đã lùi về mức 12,2 lần – vùng định giá hiếm hoi chỉ xuất hiện trong các đại nạn như Covid-19 năm 2020 hay khủng hoảng trái phiếu 2022. Điều này cho thấy phần lớn các rủi ro tiêu cực đã được phản ánh vào giá cổ phiếu. Tuy nhiên, thị trường hiện tại không còn ở trạng thái "rẻ đồng loạt" mà chuyển sang "rẻ có chọn lọc". Dù dự phóng lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 vẫn giữ mức tăng trưởng kỳ vọng 14–15%, sự phân hóa lại diễn ra cực kỳ gay gắt. Trong khi nhóm dầu khí và phân bón được điều chỉnh tăng mạnh dự báo lợi nhuận, thì các ngành vật liệu xây dựng và hàng không lại đối mặt với viễn cảnh u ám. Trong môi trường mà rủi ro trở thành biến số trung tâm, cơ hội chỉ thực sự mở ra cho những nhà đầu tư có khả năng lọc bỏ sự "hưng phấn" ngắn hạn để tập trung vào các doanh nghiệp có khả năng thích nghi tốt nhất với môi trường chi phí cao.