Cuộc đua lãi suất chưa hạ nhiệt?

Chi phí vốn tăng, biên lãi ròng (NIM) thu hẹp và nợ xấu vẫn là những thách thức lớn của ngành ngân hàng. Trong bối cảnh đó, khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận sẽ phụ thuộc đáng kể vào chất lượng nguồn vốn và chiến lược cơ cấu tài sản của từng ngân hàng.

Sau giai đoạn tăng mạnh đầu năm, mặt bằng lãi suất huy động có dấu hiệu ổn định hơn trên biểu niêm yết. Tuy nhiên, phía sau làn sóng này vẫn là cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa các ngân hàng nhằm thu hút nguồn vốn.

Thực tế, nhiều khách hàng gửi tiền quy mô lớn đang nhận mức lãi suất cao hơn đáng kể so với biểu công khai thông qua các chương trình thỏa thuận hoặc ưu đãi riêng. Trong khi lãi suất niêm yết phổ biến dao động 6-7%/năm, mức thực nhận tại nhiều ngân hàng có thể lên 8-9%/năm.

Một số nhà băng thậm chí đưa ra mức lãi suất rất cao cho các khoản tiền gửi lớn. PVcomBank áp dụng mức 10%/năm đối với khoản tiền gửi từ 2.000 tỷ đồng, MSB chào mức 9%/năm với khoản gửi từ 500 tỷ đồng, trong khi Sacombank từng triển khai chương trình lãi suất 8,8%/năm mà không yêu cầu mức tiền gửi tối thiểu.

Đáng chú ý, ngay cả nhóm ngân hàng quốc doanh cũng xuất hiện các chương trình lãi suất thỏa thuận cao hơn đáng kể so với mức niêm yết.

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 15/6/2026, tăng trưởng tín dụng đạt 6,38%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 4,3%. Chênh lệch này khiến áp lực cân đối nguồn vốn ngày càng lớn, buộc nhiều ngân hàng tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất huy động ở mức cao.

NIM chịu sức ép, lợi nhuận phân hóa

Chi phí đầu vào gia tăng khiến dư địa giảm lãi suất cho vay ngày càng hạn chế. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay bình quân đã tăng từ khoảng 7-9,3% đầu năm lên 8-10,1% vào tháng 5.

Đối với các khoản vay mua nhà theo lãi suất thả nổi, nhiều hợp đồng ghi nhận mức lãi lên tới 15-16%/năm, ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tín dụng bất động sản cũng như kế hoạch mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, biên lãi ròng (NIM) tiếp tục bị thu hẹp khi chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay chỉ còn khoảng 2,5-3 điểm %.

Xu hướng này dự báo sẽ tạo ra sự phân hóa rõ rệt trong ngành ngân hàng. Những ngân hàng sở hữu tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao sẽ có lợi thế duy trì chi phí vốn thấp hơn và bảo vệ lợi nhuận tốt hơn. Ngược lại, nhóm ngân hàng quy mô nhỏ hoặc phụ thuộc nhiều vào tiền gửi có kỳ hạn sẽ chịu áp lực lớn hơn khi chi phí vốn tăng.

Thách thức lan sang nhiều nhóm ngành

Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao không chỉ ảnh hưởng đến ngành ngân hàng mà còn tác động tới nhiều lĩnh vực khác.

Đối với doanh nghiệp bất động sản, chi phí vay vốn cao có thể làm chậm tốc độ hấp thụ thị trường. Các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu cũng chịu áp lực chi phí tài chính lớn hơn, trong khi dòng tiền đầu tư vào chứng khoán có thể bị cạnh tranh bởi kênh tiền gửi nếu lãi suất tiếp tục hấp dẫn.

Theo các chuyên gia, thay vì giảm lãi suất trên diện rộng, nhiều khả năng chính sách điều hành sẽ tiếp tục ưu tiên các gói tín dụng có mục tiêu dành cho lĩnh vực sản xuất, nhà ở xã hội, nông nghiệp và các ngành kinh tế trọng điểm.

Trong bối cảnh áp lực thanh khoản, chi phí vốn và nợ xấu vẫn hiện hữu, khả năng duy trì lợi nhuận của ngành ngân hàng trong nửa cuối năm sẽ phụ thuộc nhiều vào năng lực quản trị nguồn vốn, kiểm soát rủi ro và tối ưu hiệu quả hoạt động của từng tổ chức tín dụng.