Cuộc đua 33,5 tỷ USD vào đường sắt

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam quy mô 67 tỷ USD đang kéo hàng loạt doanh nghiệp xây dựng vào cuộc chuẩn bị năng lực. Không chỉ Vinaconex, Đèo Cả hay FECON, CC1 cũng bắt đầu xây dựng đội ngũ chuyên sâu để hướng tới các dự án đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Khoảng 33,5 tỷ USD được ước tính dành cho phần xây dựng của dự án, mở ra dư địa việc làm dài hạn nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu lớn về công nghệ, nhân lực và năng lực tài chính đối với nhà thầu trong nước.

Tổng Công ty Xây dựng số 1 (CC1) vừa phối hợp với Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức chương trình đào tạo chuyên sâu về đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị và công trình hầm metro.

Theo lãnh đạo CC1, doanh nghiệp đang từng bước xây dựng năng lực kỹ thuật, công nghệ, tổ chức thi công và quản lý dự án theo hướng tích hợp EPC. Việc chuẩn bị nhân lực được xem là bước đi trước khi doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này.

CC1 không phải cái tên duy nhất. Đèo Cả xác định hạ tầng đường sắt là hướng đi chiến lược trong 5-10 năm tới; Vinaconex (VCG) đã đào tạo 34 kỹ sư chuyên ngành đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị; FECON (FCN) cho biết đã tiếp nhận công nghệ từ Đức và Italy liên quan đến nền móng, tường vây, chống thấm và thi công hầm từ năm 2017. Lizen (LCG) cũng nằm trong nhóm doanh nghiệp đang chuẩn bị năng lực.

“Miếng bánh” lớn nhưng không dễ chia

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng mức đầu tư khoảng 67 tỷ USD, trong đó phần xây dựng được ước tính khoảng 33,5 tỷ USD. Quy mô này tạo dư địa doanh thu rất lớn cho ngành xây dựng nếu doanh nghiệp trong nước có thể tham gia các gói thầu phù hợp.

Tuy nhiên, giá trị dự án không đồng nghĩa toàn bộ doanh thu sẽ chảy vào một nhóm nhà thầu. Đường sắt tốc độ cao đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật cao, công nghệ chuyên biệt, thiết bị và kinh nghiệm triển khai. Doanh nghiệp còn phải cân đối vốn lưu động, máy móc và khả năng thực hiện các hợp đồng quy mô lớn.

Với VCG, câu chuyện đường sắt được đặt bên cạnh nền tảng xây lắp hiện hữu. Năm 2025, doanh thu Vinaconex đạt 19.868 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 3.865 tỷ đồng, lần lượt tăng 51% và 249% so với năm trước. Tuy nhiên, kế hoạch 2026 đặt doanh thu 15.423 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.037 tỷ đồng, thấp hơn đáng kể do mức nền cao của năm trước.